Działania niepożądane leku Neoparin Forte

Neoparin Forte (enoksaparyna sodowa) jest heparyną drobnocząsteczkową otrzymywaną w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pochodzącej z błony śluzowej jelit świń. Podczas stosowania tego leku mogą wystąpić różne działania niepożądane, których znajomość jest istotna dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów podczas terapii. ¹

Profil bezpieczeństwa – informacje ogólne

Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej został ustalony na podstawie badań klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów. Wśród badanych grup znalazło się 1776 pacjentów otrzymujących lek profilaktycznie po zabiegach ortopedycznych lub brzusznych, 1169 pacjentów unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559 pacjentów leczonych z powodu zakrzepicy żył głębokich z lub bez zatorowości płucnej, 1578 pacjentów z niestabilną dławicą piersiową i zawałem bez załamka Q oraz 10 176 pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST. ²

Schemat dawkowania enoksaparyny różnił się w zależności od wskazania. W profilaktyce zakrzepicy żył głębokich stosowano dawkę 4000 j.m. (40 mg) podskórnie raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej stosowano 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę. Przy niestabilnej dławicy piersiowej i zawale bez załamka Q podawano 100 j.m./kg mc. co 12 godzin, natomiast w świeżym zawale z uniesieniem ST stosowano 3000 j.m. (30 mg) w bolusie dożylnym, a następnie 100 j.m./kg mc. podskórnie co 12 godzin. ³

Warto zaznaczyć, że profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny sodowej w przedłużonym leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa w standardowym leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. ⁴

Najczęstsze działania niepożądane

W trakcie badań klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. Również zgłaszano przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej podczas leczenia enoksaparyną. ⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono działania niepożądane enoksaparyny sodowej obserwowane zarówno w badaniach klinicznych, jak i zgłaszane po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu. Działania niepożądane zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu oznaczono gwiazdką (*). ⁶

Definicje częstości występowania działań niepożądanych: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). ⁷

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Powikłania krwotoczne

Krwotoki obserwowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów poddanych zabiegom chirurgicznym. Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów chirurgicznych powikłania krwotoczne były klasyfikowane jako poważne w dwóch przypadkach: (1) gdy krwotok spowodował istotne zdarzenie kliniczne lub (2) gdy towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. ⁸

Należy podkreślić, że krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne powikłania, niezależnie od innych czynników. ⁹

Czynniki ryzyka krwawień

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne są następujące czynniki ryzyka:

• Zmiany organiczne powodujące krwawienie – m.in. owrzodzenia, nowotwory, uszkodzenia narządów
• Procedury inwazyjne – zabiegi chirurgiczne, cewnikowanie
• Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę – np. innych antykoagulantów, leków przeciwpłytkowych, NLPZ

¹⁰

Małopłytkowość immunoalergiczna

Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą. W niektórych przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny. To rzadkie, ale poważne powikłanie wymaga natychmiastowego odstawienia enoksaparyny i wdrożenia odpowiedniego leczenia. ¹¹

Reakcje skórne

Wśród reakcji skórnych na szczególną uwagę zasługuje martwica skóry, która zwykle występuje w miejscu wstrzyknięcia. To powikłanie zwykle poprzedzone jest wystąpieniem plamicy lub plam rumieniowych z naciekami i towarzyszącą bolesnością. W przypadku pojawienia się takich objawów należy natychmiast przerwać leczenie enoksaparyną. ¹²

Odnotowano także przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGRP), która jest ciężką reakcją skórną wymagającą szybkiej diagnostyki i odpowiedniego postępowania. ¹³

Powikłania neurologiczne

Odnotowano rzadkie przypadki krwiaka okołordzeniowego (lub krwiaka w kanale kręgowym), które mogą prowadzić do różnego stopnia deficytów neurologicznych, w tym długotrwałego lub trwałego porażenia. Ryzyko to jest szczególnie istotne przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na hemostazę lub przy wykonywaniu znieczulenia neuroosiowego. ¹⁴

Zaburzenia wątroby

Bardzo często obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz powyżej trzykrotności górnej granicy normy). Jest to zazwyczaj przejściowe i bezobjawowe. Rzadziej może dojść do cholestatycznego uszkodzenia wątroby, które wymaga monitorowania parametrów laboratoryjnych. ^{3 razy powyżej górnej granicy normy) […] Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*”>15}

Powikłania w miejscu podania

Często występują reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak: krwiak, ból, obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny czy guzek. Guzki w miejscu wstrzyknięcia to zazwyczaj guzki zapalne, które nie są otorbionymi zbiornikami enoksaparyny i zwykle ustępują po kilku dniach bez konieczności odstawienia leku. ¹⁶

Inne istotne powikłania

Rzadko, szczególnie podczas długotrwałego leczenia (dłuższego niż 3 miesiące), może wystąpić osteoporoza. Jest to powikłanie, które wymaga rozważenia szczególnie u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka rozwoju osteoporozy. ¹⁷

Wśród zaburzeń metabolicznych należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia hiperkaliemii, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub cukrzycą. ¹⁸