Właściwości farmakodynamiczne enoksaparyny sodowej

Neoparin Forte należy do grupy farmakoterapeutycznej: Lek przeciwzakrzepowy z grupy heparyn, kod ATC: B01AB05. Jest produktem leczniczym biopodobnym, zawierającym jako substancję czynną enoksaparynę sodową w ilości odpowiadającej 12 000 j.m. aktywności anty-Xa (120 mg) w 0,8 ml lub 15 000 j.m. aktywności anty-Xa (150 mg) w 1,0 ml wody do wstrzykiwań.¹

Charakterystyka molekularna

Enoksaparyna jest heparyną drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej wynoszącej około 4500 daltonów. Substancja jest otrzymywana w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pochodzącej z błony śluzowej jelit świń.^{2 3}

Mechanizm działania

Kluczową cechą farmakodynamiczną enoksaparyny sodowej jest rozdzielenie aktywności przeciwzakrzepowej i przeciwkrzepliwej standardowej heparyny. Enoksaparyna wykazuje in vitro wysoką aktywność przeciw czynnikowi Xa krzepnięcia krwi (aktywność anty-Xa), wynoszącą około 100 j.m./mg, przy jednoczesnej niskiej aktywności przeciw czynnikowi IIa (aktywność anty-IIa lub przeciwtrombinowa), wynoszącej około 28 j.m./mg. Stosunek tych aktywności dla enoksaparyny wynosi 3,6.⁴

Działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny zachodzi przy udziale antytrombiny III (ATIII), co prowadzi do efektu przeciwzakrzepowego u ludzi.⁵

Dodatkowe właściwości farmakodynamiczne

Oprócz podstawowej aktywności anty-Xa i anty-IIa, enoksaparyna sodowa posiada również dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne, które zidentyfikowano zarówno w badaniach klinicznych z udziałem zdrowych ochotników i pacjentów, jak również w modelach nieklinicznych. Te dodatkowe właściwości obejmują:⁶

• Zależne od ATIII zahamowanie innych czynników krzepnięcia, w tym czynnika VIIa⁷
• Indukcję uwalniania endogennego inhibitora zależnej od czynnika tkankowego drogi krzepnięcia (TFPI – Tissue Factor Pathway Inhibitor)⁸
• Zmniejszenie uwalniania czynnika von Willebranda (vWF) ze śródbłonka naczyniowego do krwioobiegu⁹

Wymienione właściwości przyczyniają się do całościowego działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny sodowej.¹⁰

Wpływ na parametry krzepnięcia

Enoksaparyna sodowa stosowana w dawkach profilaktycznych nie wpływa istotnie na wartość czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT). Przy stosowaniu dawek terapeutycznych wartość aPTT może ulec wydłużeniu o 1,5–2,2 razy w stosunku do czasu kontrolnego przy maksymalnej aktywności leku.¹¹

Skuteczność kliniczna enoksaparyny sodowej

Rozszerzona profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacji ortopedycznej

Skuteczność kliniczna enoksaparyny sodowej w przedłużonej profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej została udokumentowana w badaniu z podwójnie ślepą próbą u pacjentów po alloplastyce stawu biodrowego. W badaniu wzięło udział 179 pacjentów bez żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, którzy w czasie hospitalizacji otrzymywali enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie. Po wypisaniu ze szpitala pacjentów randomizowano do dwóch grup:¹²

• Grupa otrzymująca enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie (n=90)
• Grupa otrzymująca placebo (n=89)

Leczenie profilaktyczne prowadzono przez 3 tygodnie. Wyniki badania wykazały, że częstość występowania zakrzepicy żył głębokich podczas stosowania przedłużonej profilaktyki była istotnie niższa w grupie enoksaparyny sodowej w porównaniu z grupą placebo. W czasie badania nie odnotowano przypadków zatorowości płucnej, a także nie wystąpiły epizody poważnego krwawienia.¹³

Dane z tego badania klinicznego potwierdzają skuteczność i bezpieczeństwo przedłużonej profilaktyki przeciwzakrzepowej z zastosowaniem enoksaparyny sodowej u pacjentów po operacjach ortopedycznych, co może mieć istotne znaczenie w praktyce klinicznej w zmniejszaniu ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych.¹⁴