Właściwości farmakodynamiczne
Atorvastatin Teva Pharmaceuticals Polska 40 mg
Atorwastatyna, substancja czynna leku Atorvox, jest selektywnym, kompetycyjnym inhibitorem reduktazy HMG-CoA, kluczowego enzymu w biosyntezie cholesterolu, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego (o 30-46%), LDL-C (o 41-61%), apolipoproteiny B (o 34-50%) oraz triglicerydów (o 14-33%). Lek zwiększa ekspresję receptorów LDL na hepatocytach, co nasila wychwyt i katabolizm LDL, a także poprawia jakość krążących cząsteczek LDL. W badaniu REVERSAL stosowanie atorwastatyny w dawce 80 mg/dobę u pacjentów z chorobą wieńcową skutkowało stabilizacją miażdżycy tętnic wieńcowych oraz redukcją LDL-C z 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 28 mg/dl) do 2,04 ± 0,8 mmol/l (78,9 ± 30 mg/dl). Ponadto, atorwastatyna obniżała stężenie CRP o 36,4%, co wskazuje na działanie przeciwzapalne. W badaniach klinicznych (MIRACL, ASCOT-LLA, CARDS, SPARCL) wykazano, że leczenie atorwastatyną zmniejsza ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału mięśnia sercowego, udaru niedokrwiennego oraz hospitalizacji z powodu dławicy piersiowej, z redukcją względnego ryzyka sięgającą 15-42% w zależności od populacji i punktu końcowego.
- Właściwości farmakodynamiczne leku Atorvox
- Wyniki badań klinicznych
- Homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna
- Wpływ na miażdżycę
- Ostre zespoły wieńcowe
- Zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym
- Pacjenci z cukrzycą typu 2
- Prewencja ponownego udaru mózgu
- Stosowanie u dzieci i młodzieży
- Właściwości farmakokinetyczne
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Właściwości farmakodynamiczne leku Atorvox
Atorwastatyna, substancja czynna leku Atorvox, należy do grupy leków modyfikujących stężenie lipidów, a dokładniej do inhibitorów reduktazy HMG-CoA (kod ATC: C10AA05). Jest to selektywny, kompetycyjny inhibitor enzymu ograniczającego szybkość syntezy cholesterolu, który katalizuje przemianę 3-hydroksy-3-metyloglutarylokoenzymu A do mewalonianu będącego prekursorem steroli, w tym cholesterolu. W wątrobie triglicerydy i cholesterol są wbudowywane w lipoproteiny bardzo niskiej gęstości (VLDL) i transportowane przez osocze do tkanek obwodowych. Lipoproteiny niskiej gęstości (LDL), powstające z VLDL, są następnie katabolizowane głównie za pośrednictwem receptorów o wysokim powinowactwie do LDL.1
Mechanizm działania atorwastatyny
Atorwastatyna obniża stężenie cholesterolu w osoczu i lipoprotein w surowicy poprzez hamowanie reduktazy HMG-CoA, co skutkuje zahamowaniem biosyntezy cholesterolu w wątrobie. Dodatkowo, lek zwiększa liczbę receptorów LDL na powierzchni błony komórkowej hepatocytów, nasilając wychwyt i katabolizm LDL. Działanie atorwastatyny prowadzi do zmniejszenia wytwarzania LDL oraz ilości cząsteczek LDL. Obserwuje się nasilony i utrzymujący się wzrost aktywności receptora LDL, co powoduje korzystne zmiany jakościowe krążących cząsteczek LDL.2
Atorwastatyna skutecznie redukuje stężenie LDL-C również u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, którzy zazwyczaj nie reagują na standardowe leczenie hipolipemizujące.3
Efektywność terapeutyczna w zależności od dawki
W badaniach dotyczących zależności odpowiedzi od wielkości dawki, atorwastatyna wykazała zdolność do redukcji stężenia:
- Cholesterolu całkowitego o 30-46%
- LDL-C o 41-61%
- Apolipoproteiny B o 34-50%
- Triglicerydów o 14-33%
Dodatkowo obserwowano różne nasilenie zwiększenia stężenia HDL-C i apolipoproteiny A1. Efekty te potwierdzono zarówno u pacjentów z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, jak i innymi postaciami hipercholesterolemii oraz hiperlipidemiami mieszanymi, w tym u pacjentów z cukrzycą insulinoniezależną.4
Warto podkreślić, że obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego, LDL-C i apolipoproteiny B zmniejsza ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych oraz śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych.5
Wyniki badań klinicznych
Homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna
W wieloośrodkowym 8-tygodniowym badaniu otwartym przeprowadzonym u 335 pacjentów, z których 89 zidentyfikowano jako osoby z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, obserwowano średnią procentową redukcję stężenia LDL-C o około 20%. Pacjenci otrzymywali atorwastatynę w dawkach do 80 mg/dobę.6
Wpływ na miażdżycę
Badanie REVERSAL (Reversing Atherosclerosis with Aggressive Lipid-Lowering Study) oceniało wpływ intensywnego leczenia hipolipemizującego atorwastatyną w dawce 80 mg w porównaniu ze standardowym leczeniem prawastatyną w dawce 40 mg na miażdżycę tętnic wieńcowych. Badanie przeprowadzono za pomocą ultrasonografii wewnątrznaczyniowej (IVUS) u pacjentów z chorobą wieńcową. W tym randomizowanym, wieloośrodkowym badaniu z podwójnie ślepą próbą wykonywano IVUS podczas pierwszej wizyty oraz po 18 miesiącach leczenia u 502 pacjentów.7
W grupie leczonej atorwastatyną (n=253) nie stwierdzono progresji miażdżycy. Mediana procentowej zmiany całkowitej objętości blaszek miażdżycowych w stosunku do wartości wyjściowych (główny punkt końcowy badania) wynosiła 0,4% (p=0,98) w grupie leczonej atorwastatyną i 2,7% (p=0,001) w grupie leczonej prawastatyną (n=249). Różnica między grupami była statystycznie znamienna (p=0,02).8
Atorwastatyna spowodowała zmniejszenie stężenia LDL-C z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 28 mg/dl) do wartości 2,04 ± 0,8 mmol/l (78,9 ± 30 mg/dl). W grupie otrzymującej prawastatynę stężenie LDL-C obniżyło się z 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 26 mg/dl) do 2,85 ± 0,7 mmol/l (110 ± 26 mg/dl) (p<0,0001).<sup data-drug="Atorvox" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W grupie leczonej atorwastatyną stężenie LDL-C uległo zmniejszeniu z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 28 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,04 ± 0,8 mmol/l (78,9 ± 30 mg/dl), a w grupie leczonej prawastatyną – z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 ± 0,7 mmol/l (150 ± 26 mg/dl) do wartości wynoszącej średnio 2,85 ± 0,7 mmol/l (110 ± 26 mg/dl) (p9
Dodatkowo atorwastatyna znacząco obniżyła:
- Średnie stężenie cholesterolu całkowitego o 34,1% (w porównaniu do 18,4% w grupie prawastatyny, p<0,0001)
- Średnie stężenie triglicerydów o 20% (w porównaniu do 6,8% w grupie prawastatyny, p<0,0009)
- Średnie stężenie apolipoproteiny B o 39,1% (w porównaniu do 22,0% w grupie prawastatyny, p<0,0001)
- Stężenie białka C-reaktywnego (CRP) średnio o 36,4% (w porównaniu do 5,2% w grupie prawastatyny, p<0,0001)
Atorwastatyna prowadziła również do zwiększenia średniego stężenia HDL-C o 2,9% (w porównaniu do 5,6% po prawastatynie, różnica nieistotna statystycznie).<sup data-drug="Atorvox" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Atorwastatyna powodowała też znamienne zmniejszenie średniego stężenia całkowitego cholesterolu o 34,1% (prawastatyna o 18,4%, p<0,0001), średniego stężenia TG o 20% (prawastatyna o 6,8%, p<0,0009) i średniego stężenia apolipoproteiny B o 39,1% (prawastatyna o 22,0%, p<0,0001). Stosowanie atorwastatyny prowadziło do zwiększenia średniego stężenia HDL-C o 2,9% (po prawastatynę o 5,6%, wartość p nieznamienna statystycznie). W grupie leczonej atorwastatyną stwierdzono ponadto zmniejszenie stężenia CRP średnio o 36,4%, podczas gdy w grupie leczonej prawastatyną spadek ten wynosił średnio 5,2% (p10
Ostre zespoły wieńcowe
W badaniu MIRACL (Myocardial Ischemia Reduction with Aggressive Cholesterol Lowering) oceniano stosowanie atorwastatyny w dawce 80 mg u 3086 pacjentów (atorwastatyna: n=1538; placebo: n=1548) z ostrym zespołem wieńcowym (zawał mięśnia sercowego bez załamka Q, niestabilna dławica piersiowa). Leczenie rozpoczynano w fazie ostrej po przyjęciu do szpitala i prowadzono przez 16 tygodni.11
Podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg/dobę wydłużało czas do osiągnięcia złożonego głównego punktu końcowego, na który składały się zgon bez względu na przyczynę, zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem, zatrzymanie akcji serca zakończone udaną resuscytacją lub dławica piersiowa z cechami niedokrwienia mięśnia sercowego wymagająca hospitalizacji. Odnotowano redukcję ryzyka o 16% (p=0,048). Do tego działania najbardziej przyczyniło się zmniejszenie o 26% częstości ponownych hospitalizacji z powodu dławicy piersiowej z cechami niedokrwienia mięśnia sercowego (p=0,018).12
Zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym
Wpływ atorwastatyny na zakończoną zgonem i niezakończoną zgonem chorobę wieńcową oceniano w badaniu ASCOT-LLA (Anglo-Scandinavian Cardiac Outcomes Trial Lipid Lowering Arm). Badanie to było randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniem z podwójnie ślepą próbą, obejmującym pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku 40-79 lat, bez wywiadu zawału mięśnia sercowego czy leczenia dławicy piersiowej, ze stężeniem cholesterolu całkowitego ≤6,5 mmol/l (251 mg/dl).13
Wszyscy pacjenci mieli co najmniej 3 z wcześniej ustalonych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego: płeć męską, wiek ≥55 lat, palenie tytoniu, cukrzycę, dodatni wywiad w kierunku choroby wieńcowej u krewnego pierwszego stopnia, TC:HDL-C >6, chorobę naczyń obwodowych, przerost lewej komory, przebyty incydent mózgowo-naczyniowy, swoiste zmiany w EKG, białkomocz lub albuminurię. 6, chorobę naczyń obwodowych, przerost lewej komory, przebyty incydent mózgowo-naczyniowy, swoiste zmiany w EKG, białkomocz lub albuminurię.”>14
Pacjenci otrzymywali leki przeciwnadciśnieniowe (w schemacie opartym na amlodypinie lub atenololu) oraz atorwastatynę w dawce 10 mg na dobę (n=5168) lub placebo (n=5137).15
| Zdarzenie | Redukcja względnego ryzyka | Redukcja bezwzględnego ryzyka (%) | Wartość p |
|---|---|---|---|
| Zakończona zgonem choroba wieńcowa i zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem | 36% (100 vs 154) | 1,1% | 0,0005 |
| Zdarzenia sercowo-naczyniowe i zabiegi rewaskularyzacji łącznie | 20% (389 vs 483) | 1,9% | 0,0008 |
| Zdarzenia wieńcowe łącznie | 29% (178 vs 247) | 1,4% | 0,0006 |
Śmiertelność całkowita oraz śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych nie uległy znamiennemu zmniejszeniu (śmiertelność całkowita: 185 zgonów w grupie atorwastatyny vs 212 w grupie placebo, p=0,17; śmiertelność z przyczyn krążeniowych: 74 zgony w grupie atorwastatyny vs 82 w grupie placebo, p=0,51).16
W analizie podgrup stwierdzono znamienną zależność skuteczności leczenia od stosowanego leku przeciwnadciśnieniowego. Ryzyko wystąpienia głównego punktu końcowego (zakończona zgonem choroba wieńcowa i zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem) uległo znamiennej redukcji u pacjentów leczonych amlodypiną [HR 0,47 (0,32-0,69), p=0,00008], czego nie obserwowano u pacjentów leczonych atenololem [HR 0,83 (0,59-1,17), p=0,287].17
Pacjenci z cukrzycą typu 2
Badanie CARDS (Collaborative Atorvastatin Diabetes Study) było randomizowanym, wieloośrodkowym, kontrolowanym placebo badaniem prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby. Oceniano w nim wpływ atorwastatyny na zakończoną i niezakończoną zgonem chorobę układu sercowo-naczyniowego u pacjentów z cukrzycą typu 2 w wieku 40-75 lat, bez wywiadu chorób układu krążenia, ze stężeniem LDL-C ≤4,14 mmol/l (≤160 mg/dl) i stężeniem TG ≤6,78 mmol/l (≤600 mg/dl).18
Wszyscy pacjenci mieli co najmniej jeden z następujących czynników ryzyka: nadciśnienie tętnicze, aktualne palenie tytoniu, retinopatię, mikroalbuminurię lub makroalbuminurię. Pacjenci otrzymywali atorwastatynę w dawce 10 mg na dobę (n=1428) lub placebo (n=1410) przez okres, którego mediana czasu trwania wynosiła 3,9 lat.19
| Zdarzenie | Redukcja względnego ryzyka | Redukcja bezwzględnego ryzyka (%) | Wartość p |
|---|---|---|---|
| Duże zdarzenia sercowo-naczyniowe (zakończony lub niezakończony zgonem ostry zawał mięśnia sercowego, niemy zawał mięśnia sercowego, zgon z powodu ostrej postaci choroby wieńcowej, niestabilna dławica piersiowa, CABG, PTCA, rewaskularyzacja, udar mózgu) | 37% (83 vs 127) | 3,2% | 0,0010 |
| Zawał mięśnia sercowego (zakończony lub niezakończony zgonem ostry zawał mięśnia sercowego, niemy zawał mięśnia sercowego) | 42% (38 vs 64) | 1,9% | 0,0070 |
| Udary mózgu (zakończone i niezakończone zgonem) | 48% (21 vs 39) | 1,3% | 0,0163 |
CABG = pomostowanie aortalno-wieńcowe, PTCA = przezskórna angioplastyka wieńcowa.
Prewencja ponownego udaru mózgu
W badaniu SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) oceniano wpływ atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę lub placebo na występowanie udarów mózgu u 4731 pacjentów z udarem mózgu lub przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA) przebytymi w ciągu ostatnich 6 miesięcy, bez choroby niedokrwiennej serca w wywiadzie. Pacjenci byli w 60% płci męskiej, w wieku 21-92 lata (średni wiek: 63 lata). Średnie wyjściowe stężenie LDL wynosiło 133 mg/dl (3,4 mmol/l). Podczas leczenia atorwastatyną średnie stężenie LDL-C obniżyło się do 73 mg/dl (1,9 mmol/l), a w grupie placebo wynosiło 129 mg/dl (3,3 mmol/l). Mediana okresu obserwacji wynosiła 4,9 roku.20
Atorwastatyna w dawce 80 mg zmniejszała ryzyko wystąpienia pierwszorzędowego punktu końcowego (udar mózgu prowadzący lub nieprowadzący do zgonu) o 15% (HR 0,85; 95% CI, 0,72-1,00; p=0,05 lub 0,84; 95% CI, 0,71-0,99; p=0,03 po korekcie czynników wyjściowych) w porównaniu z placebo.21
Analiza post hoc wykazała, że atorwastatyna w dawce 80 mg zmniejszała częstość występowania udarów niedokrwiennych (218/2365, 9,2% vs 274/2366, 11,6%, p=0,01), ale zwiększała częstość udarów krwotocznych (55/2365, 2,3% vs 33/2366, 1,4%, p=0,02) w porównaniu z placebo.22
Szczególna ostrożność jest zalecana u pacjentów z przebytym udarem krwotocznym lub lakunarnym, gdyż zaobserwowano zwiększone ryzyko udaru krwotocznego w tych grupach:23
- U pacjentów z przebytym udarem krwotocznym: 7/45 w grupie atorwastatyny vs 2/48 w grupie placebo; HR 4,06 (95% CI: 0,84-19,57)
- U pacjentów z przebytym udarem lakunarnym: 20/708 w grupie atorwastatyny vs 4/701 w grupie placebo; HR 4,99 (95% CI: 1,71-14,61)
Jednocześnie u pacjentów z udarem lakunarnym w wywiadzie zaobserwowano obniżenie ryzyka udaru niedokrwiennego (79/708 w grupie atorwastatyny vs 102/701 w grupie placebo; HR 0,76; 95% CI: 0,57-1,02).24
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna u dzieci w wieku 6-17 lat
W 8-tygodniowym otwartym badaniu oceniono właściwości farmakokinetyczne, farmakodynamiczne oraz profil bezpieczeństwa i tolerancji atorwastatyny u dzieci i młodzieży z genetycznie potwierdzoną heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną i początkowym stężeniem LDL-C ≥4 mmol/l. Do badania włączono 39 dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat, podzielonych na dwie kohorty: kohorta A (15 dzieci w wieku 6-12 lat w stadium 1 wg skali Tannera) i kohorta B (24 dzieci w wieku 10-17 lat w stadium ≥2 wg skali Tannera).25
Początkowa dawka atorwastatyny wynosiła 5 mg na dobę w postaci tabletki do rozgryzania i żucia w kohorcie A oraz 10 mg na dobę w postaci tabletki w kohorcie B. Dawkę atorwastatyny podwajano, jeśli u pacjenta nie osiągnięto docelowego stężenia LDL-C <3,35 mmol/l w tygodniu 4. oraz jeśli produkt był dobrze tolerowany.<sup data-drug="Atorvox" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Początkowa dawka atorwastatyny w Kohorcie A wynosiła 5 mg na dobę w postaci tabletki do rozgryzania i żucia, a w Kohorcie B 10 mg na dobę w postaci tabletki. Dawka atorwastatyny była podwajana, jeśli u pacjenta nie osiągnięto docelowego stężenia LDL-C 26
U wszystkich pacjentów zaobserwowano zmniejszenie średnich wartości LDL-C, TC, VLDL-C i Apo B już w 2. tygodniu. U pacjentów, którym podawano dawkę podwójną, obserwowano dodatkowe zmniejszenie już po 2 tygodniach. Średnie procentowe zmniejszenie wartości parametrów lipidów było podobne w obu kohortach. W 8. tygodniu średnia procentowa zmiana w stosunku do początkowego stężenia LDL-C i TC wynosiła odpowiednio około 40% i 30% w całym zakresie dawkowania.27
W kolejnym 3-letnim badaniu z udziałem 271 dzieci i młodzieży w wieku 6-15 lat z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną wykazano, że atorwastatyna nie wpływała na żaden z parametrów wzrostu i rozwoju (wzrost, waga, wskaźnik BMI, stadium rozwoju wg skali Tannera, ocena ogólnego rozwoju i dojrzewania).28
Heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna u dzieci w wieku 10-17 lat była również badana w podwójnie ślepym badaniu kontrolowanym placebo, a następnie w fazie otwartej. Badanie objęło 187 chłopców i miesiączkujących dziewcząt w wieku 10-17 lat. Przez pierwsze 26 tygodni pacjenci otrzymywali atorwastatynę (n=140) lub placebo (n=47), a przez kolejne 26 tygodni wszyscy przyjmowali atorwastatynę. Początkowa dawka wynosiła 10 mg raz na dobę i mogła być zwiększona do 20 mg, jeśli stężenie LDL-C pozostawało >3,36 mmol/l.3,36 mmol/l, dawkę zwiększano do 20 mg.”>29
Podczas 26-tygodniowej podwójnie ślepej fazy badania atorwastatyna znacząco obniżyła stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, triglicerydów i apolipoproteiny B w osoczu. Średnie uzyskane stężenie LDL-C wynosiło 3,38 mmol/l (zakres: 1,81-6,26 mmol/l) w grupie atorwastatyny, w porównaniu z 5,91 mmol/l (zakres: 3,93-9,96 mmol/l) w grupie placebo.30
Właściwości farmakokinetyczne
Wchłanianie
Atorwastatyna po podaniu doustnym wchłania się szybko, osiągając największe stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Stopień wchłaniania zwiększa się proporcjonalnie do wielkości dawki. Biodostępność atorwastatyny w postaci tabletek powlekanych wynosi 95-99% biodostępności atorwastatyny podanej w postaci roztworu doustnego. Całkowita biodostępność atorwastatyny wynosi około 12%, natomiast ogólnoustrojowa aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA wynosi około 30%. Mała ogólnoustrojowa dostępność wynika z usuwania produktu leczniczego przez komórki błony śluzowej żołądka i jelit przed dostaniem się do krążenia oraz z szybkiego metabolizmu w wątrobie (efekt pierwszego przejścia).31
Dystrybucja
Średnia objętość dystrybucji atorwastatyny wynosi około 381 litrów. Atorwastatyna wiąże się z białkami osocza w stopniu ≥98%.32
Metabolizm
Atorwastatyna jest metabolizowana przez cytochrom P-450 3A4 do orto- i parahydroksylowych pochodnych oraz różnych produktów beta-oksydacji. Niezależnie od innych szlaków metabolicznych, produkty te są dalej metabolizowane na drodze glukuronidacji. W badaniach in vitro hamowanie reduktazy HMG-CoA przez orto- i parahydroksylowe metabolity jest równoważne z obserwowanym dla atorwastatyny. W przybliżeniu 70% aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA w krwi krążącej przypisuje się aktywnym metabolitom.33
Eliminacja
Atorwastatyna jest metabolizowana w wątrobie i/lub poza nią, natomiast wydalana jest głównie z żółcią. Produkt leczniczy nie podlega w sposób istotny wątrobowo-jelitowej recyrkulacji. Średni okres półtrwania atorwastatyny u ludzi wynosi około 14 godzin. Okres półtrwania działania hamującego reduktazę HMG-CoA wynosi około 20-30 godzin ze względu na wpływ aktywnych metabolitów.34
Atorwastatyna jest substratem transporterów wątrobowych – polipeptydów transportujących aniony organiczne 1B1 (OATP1B1) i 1B3 (OATP1B3). Metabolity atorwastatyny są substratami OATP1B1. Atorwastatyna jest również substratem pomp efluksowych – P-glikoproteiny (P-gp) i białka oporności raka piersi (BCRP) – co może ograniczać wchłanianie jelitowe i klirens żółciowy atorwastatyny.35
Szczególne grupy pacjentów
Osoby w podeszłym wieku: Stężenie atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu jest większe u zdrowych osób w podeszłym wieku niż u młodych dorosłych, podczas gdy działanie zmniejszające stężenie lipidów jest porównywalne w obu grupach.36
Dzieci i młodzież: W 8-tygodniowym badaniu z udziałem dzieci (6-17 lat) w stadium 1 wg skali Tannera (n=15) i stadium ≥2 (n=24) z początkowym stężeniem LDL-C ≥4 mmol/l klirens atorwastatyny podawanej doustnie u dzieci był podobny do obserwowanego u dorosłych po zastosowaniu skalowania allometrycznego z uwzględnieniem masy ciała. We wszystkich grupach dawkowania obserwowano spójne spadki stężenia LDL-C i TC.37
Płeć: Stężenia atorwastatyny i jej czynnych metabolitów różnią się u kobiet i mężczyzn. U kobiet stężenie maksymalne (Cmax) jest około 20% większe niż u mężczyzn, natomiast AUC jest o 10% mniejsze. Różnice te nie mają istotnego znaczenia klinicznego i nie obserwuje się znaczących różnic we wpływie na stężenie lipidów u kobiet i mężczyzn.38
Zaburzenia czynności nerek: Niewydolność nerek nie wpływa na stężenie atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu ani na jej skuteczność działania na gospodarkę lipidową.39
Zaburzenia czynności wątroby: Stężenie atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu jest znacznie zwiększone (Cmax około 16 razy i AUC około 11 razy) u pacjentów z przewlekłym poalkoholowym uszkodzeniem wątroby (Child-Pugh B).40
Polimorfizm SLOC1B1: W wychwytywaniu przez wątrobę wszystkich inhibitorów reduktazy HMG-CoA, w tym atorwastatyny, bierze udział transporter OATP1B1. U pacjentów z polimorfizmem SLCO1B1 występuje ryzyko zwiększonej ekspozycji na atorwastatynę, co może prowadzić do podwyższonego ryzyka rabdomiolizy. Polimorfizm w genie kodującym OATP1B1 (SLCO1B1 c.521CC) jest związany z 2,4-krotnie wyższą ekspozycją na atorwastatynę (AUC) niż u osób niebędących nosicielami tego wariantu genotypu (c.521TT). U takich pacjentów możliwe jest także wystąpienie genetycznie upośledzonego wychwytu atorwastatyny przez wątrobę.41
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Atorwastatyna nie wykazała potencjału mutagennego ani klastogennego w serii 4 testów in vitro i 1 badaniu in vivo. Nie stwierdzono działania karcinogennego u szczurów, natomiast u myszy przy stosowaniu wyższych dawek (uzyskano AUC0-24h 6-11 razy wyższe niż u ludzi przy najwyższej zalecanej dawce) stwierdzono występowanie gruczolaków wątrobowokomórkowych u samców i raków wątrobowokomórkowych u samic.42
Badania na zwierzętach wskazują, że inhibitory reduktazy HMG-CoA mogą wpływać na rozwój zarodków i płodów. U szczurów, królików i psów atorwastatyna nie wpływała na płodność i nie była teratogenna. Jednak przy stosowaniu toksycznych dawek u samic ciężarnych, u szczurów i królików zaobserwowano toksyczność dla płodu. W przypadku zastosowania u ciężarnych samic wysokich dawek atorwastatyny odnotowano opóźniony rozwój potomstwa szczurów oraz obniżoną przeżywalność poporodową.43
Istnieją dowody na przenikanie atorwastatyny przez łożysko u szczurów. Osoczowe stężenia atorwastatyny u szczurów są zbliżone do stężeń w mleku. Nie wiadomo jednak, czy atorwastatyna lub jej metabolity są wydzielane do mleka ludzkiego.44
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania