Interakcje leku
Atorvastatin Teva Pharmaceuticals Polska 40 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atorwastatyna, substancja czynna produktu leczniczego Atorvox, wchodzi w złożone interakcje z wieloma lekami poprzez różne mechanizmy, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznego i skutecznego leczenia pacjentów.¹

Mechanizmy interakcji

Atorwastatyna jest metabolizowana głównie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) oraz jest substratem dla kilku białek transportujących, co stanowi podstawę wielu interakcji lekowych:

• Jest substratem dla wątrobowych polipeptydów transportujących aniony organiczne (OATP1B1 i OATP1B3)
• Stanowi substrat dla pomp efluksowych – P-glikoproteiny (P-gp) i białka oporności raka piersi (BCRP)
• Metabolity atorwastatyny są substratami dla OATP1B1

Te mechanizmy mogą ograniczać wchłanianie jelitowe i klirens żółciowy atorwastatyny.²

Interakcje związane z inhibitorami CYP3A4

Jednoczesne stosowanie leków będących inhibitorami CYP3A4 lub białek transportujących może skutkować podwyższeniem stężenia atorwastatyny w osoczu i zwiększeniem ryzyka miopatii. Szczególną uwagę należy zwrócić na:³

Silne inhibitory CYP3A4 znacząco podwyższają stężenie atorwastatyny. Jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego stosowania takich leków jak:

• Cyklosporyna
• Antybiotyki makrolidowe (telitromycyna, klarytromycyna)
• Delawirdyna, styrypentol
• Leki przeciwgrzybicze azolowe (ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol)
• Niektóre leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu HCV (np. elbaswir z grazoprewirem)
• Inhibitory proteazy HIV (rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir)

Gdy nie można uniknąć takiego połączenia, należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej i maksymalnej atorwastatyny oraz ścisłe monitorowanie pacjenta.⁴

Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil, flukonazol) również mogą zwiększać stężenie atorwastatyny w osoczu. Szczególne ryzyko miopatii występuje przy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny. Amiodaron i werapamil, jako znane inhibitory CYP3A4, mogą zwiększać ekspozycję na atorwastatynę. W takich przypadkach zaleca się:

• Stosowanie niższej maksymalnej dawki atorwastatyny
• Odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta
• Monitorowanie po rozpoczęciu leczenia lub po dostosowaniu dawki inhibitora

⁵

Interakcje z induktorami CYP3A4

Jednoczesne stosowanie atorwastatyny z induktorami cytochromu P450 3A4 może prowadzić do zmniejszenia stężenia atorwastatyny w osoczu. Dotyczy to takich substancji jak:

• Efawirenz
• Ryfampicyna
• Ziele dziurawca

Szczególnie złożony jest mechanizm interakcji z ryfampicyną, która działa jako induktor CYP3A4, ale jednocześnie hamuje działanie transportera OATP1B1 w hepatocytach. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania ryfampicyny i atorwastatyny zaleca się ich jednoczesne podawanie (a nie w odstępach czasowych) oraz ścisłe monitorowanie skuteczności działania atorwastatyny.⁶

Interakcje z inhibitorami transporterów

Inhibitory białek transportujących mogą zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na atorwastatynę. Do tej grupy należą:

• Cyklosporyna – hamuje działanie OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP
• Letermowir – również hamuje działanie tych transporterów

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków z atorwastatyną zaleca się zmniejszenie dawki atorwastatyny i właściwe monitorowanie kliniczne. Nie zaleca się stosowania atorwastatyny u pacjentów przyjmujących letermowir jednocześnie z cyklosporyną.⁷

Interakcje z lekami wpływającymi na mięśnie

Niektóre leki mogą zwiększać ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy, gdy są stosowane z atorwastatyną:

Fibraty (pochodne kwasu fibrynowego, np. gemfibrozyl) stosowane w monoterapii mogą powodować działania niepożądane ze strony mięśni. Jednoczesne stosowanie fibratów z atorwastatyną zwiększa to ryzyko. Jeśli takie połączenie jest konieczne, należy stosować najniższe możliwe dawki atorwastatyny i monitorować stan pacjenta.⁸

Ezetymib również w monoterapii niesie ryzyko wystąpienia miopatii, a to ryzyko zwiększa się podczas jednoczesnego stosowania z atorwastatyną. Pacjenci przyjmujący takie skojarzenie powinni być odpowiednio monitorowani.⁹

Kwas fusydowy podawany ogólnoustrojowo w połączeniu ze statynami może znacząco zwiększać ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy. Mechanizm tej interakcji nie jest w pełni poznany. Istnieją doniesienia o przypadkach rabdomiolizy (również śmiertelnych) podczas stosowania takiego skojarzenia. U pacjentów wymagających ogólnoustrojowego leczenia kwasem fusydowym należy przerwać stosowanie atorwastatyny na czas terapii kwasem fusydowym.¹⁰

Kolchicyna w skojarzeniu z atorwastatyną może powodować miopatię, mimo braku formalnych badań interakcji. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków należy zachować ostrożność.¹¹

Wpływ atorwastatyny na inne leki

Atorwastatyna może wpływać na farmakokinetykę i działanie innych leków:

Digoksyna – podczas jednoczesnego podawania wielokrotnych dawek digoksyny i 10 mg atorwastatyny stężenie digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym nieznacznie się zwiększa. Pacjenci przyjmujący digoksynę powinni być odpowiednio monitorowani.¹²

Doustne środki antykoncepcyjne – jednoczesne podawanie atorwastatyny z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi zwiększa stężenie noretysteronu i etynyloestradiolu w osoczu.¹³

Warfaryna – jednoczesne podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę i warfaryny powodowało niewielkie skrócenie czasu protrombinowego o około 1,7 sekund podczas pierwszych 4 dni przyjmowania obu leków. Czas ten powracał do wartości wyjściowej w ciągu 15 dni stosowania atorwastatyny. Mimo rzadkiego występowania klinicznie istotnych interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi, zaleca się oznaczenie czasu protrombinowego:

• Przed rozpoczęciem stosowania atorwastatyny u pacjentów przyjmujących kumarynę
• Odpowiednio często podczas początkowego okresu leczenia
• Po każdej zmianie dawkowania atorwastatyny lub jej odstawieniu

Sama atorwastatyna nie wpływa na czas protrombinowy u pacjentów nieprzyjmujących leków przeciwzakrzepowych.¹⁴

Interakcje z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii atorwastatyną może prowadzić do zwiększonego ryzyka uszkodzenia wątroby, ponieważ zarówno alkohol, jak i atorwastatyna są metabolizowane w wątrobie. Regularne spożywanie alkoholu, zwłaszcza w większych ilościach, może nasilać hepatotoksyczność atorwastatyny.

Ponadto, jednoczesne spożywanie alkoholu może teoretycznie zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym miopatii i rabdomiolizy. Dzieje się tak, ponieważ alkohol może wpływać na metabolizm leków poprzez cytochrom P450, w tym CYP3A4, który jest głównym enzymem metabolizującym atorwastatynę.

W związku z powyższym, pacjentom przyjmującym atorwastatynę zaleca się:

• Ograniczenie spożycia alkoholu do minimum
• Unikanie jednorazowego spożywania dużych ilości alkoholu
• Zwrócenie szczególnej uwagi na objawy mogące świadczyć o uszkodzeniu wątroby (nudności, wymioty, bóle brzucha, żółtaczka) lub mięśni (bóle, osłabienie, szczególnie proksymalnych grup mięśniowych)
• Regularne monitorowanie parametrów funkcji wątroby podczas terapii, zwłaszcza u osób regularnie spożywających alkohol

Tabela interakcji

Przedstawiona tabela zawiera najważniejsze interakcje atorwastatyny z innymi lekami i substancjami. Należy jednak pamiętać, że w praktyce klinicznej mogą wystąpić również inne, nieopisane powyżej interakcje, dlatego każdy przypadek jednoczesnego stosowania atorwastatyny z innymi lekami powinien być rozpatrywany indywidualnie.¹⁵