toksyczność ogólna
Toksyczność ogólna to termin określający szkodliwy wpływ substancji chemicznej na organizm jako całość, w przeciwieństwie do toksyczności narządowej, która dotyczy specyficznego działania na określone organy. Efekty toksyczności ogólnej mogą objawiać się zaburzeniami funkcjonowania wielu układów jednocześnie.
W ocenie toksyczności ogólnej kluczowe znaczenie mają parametry takie jak LD50 (dawka śmiertelna dla 50% populacji), NOAEL (najwyższa dawka bez obserwowanego działania szkodliwego) oraz LOAEL (najniższa dawka wywołująca obserwowany efekt szkodliwy). Badania toksyczności ogólnej stanowią podstawowy element oceny bezpieczeństwa leków, środków chemicznych, kosmetyków i dodatków do żywności.
Mechanizmy toksyczności ogólnej obejmują między innymi zaburzenia homeostazy komórkowej, stres oksydacyjny, uszkodzenia DNA, zaburzenia syntezy białek oraz zakłócenie funkcji błon komórkowych. W praktyce klinicznej ocena toksyczności ogólnej ma kluczowe znaczenie przy opracowywaniu schematów dawkowania leków, szczególnie tych o wąskim indeksie terapeutycznym.
Monitorowanie parametrów biochemicznych, hematologicznych oraz funkcji narządów stanowi podstawę nadzoru nad potencjalną toksycznością ogólną stosowanych farmaceutyków. W przypadku zatruć szczególne znaczenie ma szybka identyfikacja substancji toksycznej oraz wdrożenie odpowiednich procedur eliminacji toksyny i leczenia podtrzymującego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nintedanib STADA 150 mg
Przedkliniczne badania nintedanibu wykazały stosunkowo dobry profil bezpieczeństwa przy jednorazowej ekspozycji, jednak wielokrotne podawanie leku u młodych szczurów powodowało nieodwracalne zmiany w szkliwie i zębinie siekaczy oraz odwracalne pogrubienie chrząstek nasadowych, co jest charakterystyczne dla inhibitorów VEGFR-2. U innych gatunków (psy, makaki jawajskie i rezus) obserwowano objawy toksyczne takie jak biegunka, wymioty, zmniejszone spożycie pokarmu i utratę masy ciała. Wątrobowe markery enzymatyczne pozostawały stabilne u szczurów, psów i makaków jawajskich, natomiast u makaków rezus odnotowano łagodne, niepowiązane z poważnymi działaniami niepożądanymi, podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych. Badania rozrodczości ujawniły działanie letalne i teratogenne nintedanibu u szczurów i królików przy ekspozycjach poniżej lub około 3-krotnie wyższych niż maksymalna zalecana dawka dla człowieka (MRHD 150 mg x 2/dobę), z wpływem na rozwój szkieletu osiowego i dużych tętnic oraz serca.
badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, biegunka, chrząstki nasadowe, dawka terapeutyczna, działania niepożądane przewodu pokarmowego, działanie letalne na zarodki, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, inhibitor VEGFR-2, karmienie piersią, nintedanib, potencjał genotoksyczny, potencjał teratogenny, toksyczność ogólna, wymioty - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – NiQuitin MINI 1,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa nikotyny w tabletkach do ssania NiQuitin MINI (1,5 mg) wykazały brak mutagenności oraz jednoznacznych dowodów na działanie rakotwórcze w dawkach terapeutycznych. Profil toksykologiczny nikotyny jest dobrze poznany i uwzględniony w schemacie dawkowania, co minimalizuje ryzyko ogólnej toksyczności. Badania na ciężarnych zwierzętach wykazały toksyczny wpływ nikotyny na rozwój płodu, w tym opóźnienia wzrostu przed- i poporodowego oraz zaburzenia rozwoju ośrodkowego układu nerwowego, jednak efekty te obserwowano przy dawkach przekraczających zalecane dla NiQuitin MINI. Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu nikotyny na płodność.
działanie rakotwórcze, kobieta w ciąży, nikotynowa terapia zastępcza, opóźnienie wzrostu poporodowego, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, profil toksykologiczny, rozwój ośrodkowego układu nerwowego, ryzyko onkogenne, terapia zastępcza nikotynowa, toksyczność nikotyny, toksyczność ogólna, uzależnienie od tytoniu, właściwość rakotwórcza, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xiflodrop 5 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa moksyfloksacyny wykazały korzystny profil toksykologiczny, obejmujący ocenę toksyczności ogólnej, genotoksyczności, potencjału rakotwórczego oraz fototoksyczności. Działania toksyczne obserwowano jedynie przy ekspozycji znacznie przekraczającej maksymalny poziom ekspozycji u ludzi po podaniu okulistycznym, co wskazuje na minimalne ryzyko przy stosowaniu kropli do oczu (Xiflodrop). W badaniach in vitro wykazano działanie genotoksyczne związane z interakcją z gyrazą bakteryjną oraz topoizomerazą II przy wysokich stężeniach, jednak badania in vivo nie potwierdziły genotoksyczności nawet przy dużych dawkach, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania terapeutycznego.
badanie in vitro, badanie in vivo, chinolon, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, ekspozycja, fotogenotoksyczność, fototoksyczność, gyraza bakteryjna, krople do oczu, moksyfloksacyna, potencjał rakotwórczy, poziom ekspozycji, preparat okulistyczny, toksyczność ogólna, toksyczność systemowa, topoizomeraza II, Xiflodrop - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pulveril 25 mcg/dawkę inh.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa salmeterolu ksynafonianu, substancji czynnej preparatu Pulveril (25 µg/dawkę, aerozol inhalacyjny), wykazały, że obserwowane działania niepożądane były związane głównie z farmakologiczną aktywnością beta-2-mimetyków i pojawiały się przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane klinicznie. W badaniach reprodukcyjnych na szczurach nie stwierdzono negatywnego wpływu na reprodukcję ani rozwój zarodków, natomiast u królików zaobserwowano toksyczne efekty na zarodek i płód, takie jak rozszczep podniebienia, przedwczesne rozwarcie powiek, zarośnięcie mostka oraz opóźnione kostnienie kości czołowych, jednak wyłącznie przy ekspozycji na dawki około 20-krotnie wyższe niż maksymalna zalecana dawka dobową u ludzi (oceniane na podstawie AUC). Testy genotoksyczności potwierdziły brak potencjału uszkadzania DNA przez salmeterol ksynafonian.
aerozol inhalacyjny, badanie genotoksyczności, beta-2-mimetyk, działanie farmakologiczne, gaz nośny HFA 134a, kostnienie kości czołowych, maksymalna zalecana dawka, potencjał genotoksyczny, przedwczesne rozwarcie powiek, rozszczep podniebienia, salmeterol ksynafonian, stężenie leku we krwi, toksyczność ogólna, wpływ na reprodukcję, zarośnięcie mostka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Apap Noc 500 mg + 25 mg
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa produktu leczniczego APAP Noc, zawierającego 500 mg paracetamolu oraz 25 mg difenhydraminy chlorowodorku, opierają się głównie na analizie literaturowej, gdyż nie przeprowadzono pełnego zakresu badań przedklinicznych zgodnych z najnowszymi standardami. W szczególności brakuje kompleksowych badań oceniających toksyczny wpływ paracetamolu na rozród i rozwój potomstwa. Podobnie, dane dotyczące difenhydraminy chlorowodorku są ograniczone. Mimo to, dostępne informacje nie wskazują na istotne ryzyko toksyczności ogólnej, genotoksyczności, kancerogenności ani negatywnego wpływu na rozrodczość dla obu składników preparatu.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lactovaginal około 10^10 (w tym nie mniej niż 10^8 CFU) pałeczek Lactobacillus rhamnosus 573
Produkt leczniczy Lactovaginal zawiera pałeczki Lactobacillus rhamnosus 573 w ilości około 10¹⁰, w tym nie mniej niż 10⁸ CFU (jednostek tworzących kolonię) na dawkę. Przeprowadzone badania przedkliniczne wykazały brak działania toksycznego produktu, co potwierdza jego bezpieczeństwo stosowania. W badaniach nieklinicznych nie zaobserwowano negatywnego wpływu na organizmy zwierząt laboratoryjnych, co wskazuje na dobrą tolerancję preparatu w modelach in vivo.
Ocena bezpieczeństwa mikrobiologicznego wykazała brak niekorzystnych interakcji pomiędzy szczepem Lactobacillus rhamnosus 573 a fizjologiczną florą pochwy. Brak działania toksycznego potwierdzono przy stosowaniu produktu zgodnie z zalecanym dawkowaniem. W związku z tym, Lactovaginal w postaci kapsułek dopochwowych twardych cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, co uzasadnia jego zastosowanie terapeutyczne w ginekologii.