działanie inotropowe
Działanie inotropowe odnosi się do procesu wpływającego na siłę skurczu mięśnia sercowego. W kontekście medycznym wyróżnia się działanie inotropowe dodatnie (zwiększające kurczliwość mięśnia sercowego) oraz ujemne (osłabiające siłę skurczu).
Leki o działaniu inotropowym dodatnim, takie jak glikozydy nasercowe (np. digoksyna), leki β-adrenergiczne (np. dobutamina) czy inhibitory fosfodiesterazy (np. milrinon), stosowane są w leczeniu niewydolności serca w celu zwiększenia rzutu serca. Mechanizm ich działania polega najczęściej na zwiększeniu stężenia wewnątrzkomórkowego wapnia lub na zwiększeniu wrażliwości białek kurczliwych na jony wapnia.
Leki o działaniu inotropowym ujemnym, takie jak β-adrenolityki, antagoniści wapnia czy niektóre leki przeciwarytmiczne, zmniejszają siłę skurczu mięśnia sercowego. Znajdują zastosowanie w schorzeniach, gdzie konieczne jest zmniejszenie obciążenia serca, np. w nadciśnieniu tętniczym czy chorobie niedokrwiennej serca.
Ocena działania inotropowego ma kluczowe znaczenie w kardiologii, szczególnie w diagnostyce i leczeniu niewydolności serca oraz w monitorowaniu efektów farmakoterapii. W praktyce klinicznej siłę skurczu mięśnia sercowego można ocenić za pomocą badań obrazowych, takich jak echokardiografia, która pozwala na pomiar frakcji wyrzutowej lewej komory.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dobutamin Sandoz 250 mg
Dobutamina jest syntetyczną aminą katecholową o działaniu sympatykomimetycznym, wykazującą selektywne pobudzanie receptorów adrenergicznych beta-1 i alfa-1, co prowadzi do dodatniego efektu inotropowego poprzez zwiększenie kurczliwości mięśnia sercowego, objętości wyrzutowej lewej komory oraz pojemności minutowej serca. Działanie to jest niezależne od stężeń katecholamin endogennych, a lek nie aktywuje receptorów dopaminowych ani nie wpływa na uwalnianie noradrenaliny. Dobutamina zmniejsza ciśnienie napełniania lewej komory oraz opór obwodowy, a przy wyższych dawkach także opór płucny, co przekłada się na poprawę hemodynamiki, jednak może zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca oraz wykazywać zjawisko tolerancji po stosowaniu powyżej 72 godzin. W terapii niewydolności serca z niedokrwieniem mięśnia sercowego konieczne jest stosowanie dawek minimalizujących przyspieszenie czynności serca i wzrost ciśnienia tętniczego, aby uniknąć nasilenia niedokrwienia. Dobutamina nie wpływa bezpośrednio na perfuzję nerkową, co odróżnia ją od dopaminy.
agonista receptora, amina katecholowa, bilans tlenowy, ciśnienie napełniania lewej komory, ciśnienie tętnicze krwi, ciśnienie zaklinowania tętnicy płucnej, czynność komór serca, działanie inotropowe, działanie inotropowo dodatnie, działanie sympatykomimetyczne, efekt hemodynamiczny, infuzja dożylna, kurczliwość mięśnia sercowego, lek nasercowy, mieszanina racemiczna, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność serca, noradrenalina endogenna, objętość wyrzutowa lewej komory, opór naczyń obwodowych, opór naczyniowy obwodowy, opór płucny, perfuzja nerkowa, płucny opór naczyniowy, płytka krwi, pojemność minutowa serca, profil farmakologiczny, przeciek płucny, przepływ wieńcowy, receptor adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, rzut serca, skurczowe ciśnienie tętnicze, tolerancja lekowa, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Nimodipine Altan 0,2 mg/ml
Nimodypina, jako bloker kanału wapniowego, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Substancje takie jak cymetydyna i walproinian sodu znacząco zwiększają maksymalne stężenie nimodypiny w osoczu oraz jej biodostępność, podobnie jak fluoksetyna, która podnosi stężenie nimodypiny nawet o 50%, jednocześnie zmniejszając ekspozycję na samą fluoksetynę. Z kolei nortryptylina powoduje niewielkie zmniejszenie ekspozycji na nimodypinę bez wpływu na jej własne stężenie. Szczególnie istotne są interakcje farmakodynamiczne z lekami przeciwnadciśnieniowymi, zwłaszcza dożylnymi beta-adrenolitykami, które mogą wywołać znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego oraz nasilenie ujemnego działania inotropowego, co grozi dekompensacją niewydolności serca. Ponadto, nimodypina może nasilać działanie hipotensyjne innych grup leków, takich jak diuretyki, inhibitory ACE, antagoniści receptora A1, inni antagoniści wapnia, alfa-adrenolityki, inhibitory PDE5 oraz alfa-metylodopa.
alfa-metylodopa, aminoglikozyd, antagonista receptora A1, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, biodostępność, bloker kanału wapniowego, cefalosporyna, cymetydyna, dekompensacja niewydolności serca, działanie hipotensyjne, działanie inotropowe, fluoksetyna, furosemid, inhibitor ACE, inhibitor PDE5, klirens, lek nefrotoksyczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwnadciśnieniowy, nimodypina, norfluoksetyna, nortryptylina, objętość dystrybucji, receptor alfa-adrenergiczny, walproinian sodu, wartość AUC, zaburzenie czynności nerek, zydowudyna - Leksykon leków
Przedawkowanie – BisoHEXAL 5 5 mg
Przedawkowanie bisoprololu fumuranu może prowadzić do poważnych zaburzeń układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, w tym bradykardii (<60 uderzeń/min), niedociśnienia tętniczego, bloku przedsionkowo-komorowego III stopnia, skurczu oskrzeli, ostrej niewydolności serca oraz hipoglikemii. Zarejestrowane dawki przedawkowania sięgały nawet 2000 mg, przy czym szczególnie wrażliwi na toksyczne działanie leku są pacjenci z niewydolnością serca. Objawy kliniczne mogą różnić się w zależności od dawki i indywidualnej reakcji pacjenta, a mimo poważnych zaburzeń, przy odpowiednim leczeniu wszyscy pacjenci powrócili do zdrowia. W przypadkach przedawkowania obserwowano także zawroty głowy i blok AV III stopnia przy dawce 15 mg zamiast 7,5 mg.
atropina, beta-adrenolityk, beta2-adrenomimetyk, bisoprolol, bisoprolol fumaran, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, duszność, działanie chronotropowe dodatnie, działanie inotropowe, glukagon, hipoglikemia, izoprenalina, lek moczopędny, lek rozszerzający naczynia, lek rozszerzający oskrzela, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, ostra niewydolność serca, pochodna teofiliny, rozrusznik serca, skurcz oskrzeli, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Milrinone Zentiva 1 mg/ml
Milrinone Zentiva (1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań/infuzji) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, ciężkim zwężeniem zastawki aorty lub tętnicy płucnej, kardiomiopatią przerostową zaporową, tętniakiem komory serca, ciężką nieleczoną hipowolemią, ostrym zawałem mięśnia sercowego oraz u chorych z niewydolnością serca spowodowaną nadczynnością tarczycy, ostrym zapaleniem mięśnia sercowego i kardiomiopatią amyloidową. Wymienione stany kliniczne stanowią bezwzględne przeciwwskazania ze względu na ryzyko pogorszenia hemodynamiki, nasilenia objawów chorobowych lub poważnych powikłań, takich jak zwiększenie gradientu ciśnień przez zwężoną zastawkę, dynamiczna obstrukcja drogi odpływu lewej komory czy rozszerzenie strefy martwicy mięśnia sercowego.
działanie inotropowe, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipowolemia, kardiomiopatia amyloidowa, kardiomiopatia przerostowa zaporowa, komorowe zaburzenia rytmu serca, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań, tachyarytmia, tętniak komory serca, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zwężenie tętnicy płucnej, zwężenie zastawki aorty - Leksykon leków
Interakcje leku – Dobutamin Sandoz 250 mg
Dobutamina, będąca syntetyczną katecholaminą o działaniu beta-adrenergicznym, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Beta-adrenolityki, zwłaszcza kardioselektywne, mogą osłabiać jej dodatnie działanie inotropowe poprzez blokadę receptorów beta-1 w mięśniu sercowym, choć dobutamina w odpowiednich dawkach może częściowo przełamywać tę blokadę. Współpodawanie z nitroprusydkiem lub nitrogliceryną prowadzi do synergistycznego wzrostu pojemności minutowej serca i obniżenia ciśnienia zaklinowania w tętnicy płucnej, co może być korzystne hemodynamicznie. Anestetyki wziewne zwiększają ryzyko komorowych zaburzeń rytmu serca, dlatego wymagana jest ścisła kontrola rytmu serca i ewentualna redukcja dawki dobutaminy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest łączone stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego, nasilenia niewydolności krążenia, zaburzeń rytmu i krwotoku wewnątrzczaszkowego.
alkohol etylowy, anestetyk wziewny, beta-adrenolityk, ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej, dobutamina chlorowodorek, działanie inotropowe, epinefryna, inhibitor MAO, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwotok wewnątrzczaszkowy, kurczliwość mięśnia sercowego, nitrogliceryna, nitroprusydek, pojemność minutowa serca, przełom nadciśnieniowy, rzut serca, tachyarytmia, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Noradrenaline SUN 0,5 mg/ml
Noradrenalina (winian noradrenaliny, ATC: C01CA03) jest silnym agonistą receptorów alfa-adrenergicznych, wywołującym wazokonstrykcję i wzrost ciśnienia tętniczego, oraz beta-1 adrenergicznym, powodującym dodatnie działanie inotropowe i początkowo chronotropowe. Podanie noradrenaliny prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi, co może indukować odruchowe zwolnienie akcji serca. Wazokonstrykcja może ograniczać perfuzję narządową, zwłaszcza w nerkach, wątrobie, skórze i mięśniach gładkich, a miejscowe działanie może skutkować hemostazą lub martwicą tkanek, szczególnie w przypadku wynaczynienia podczas infuzji. Efekt presyjny ustępuje szybko, w ciągu 1-2 minut po zakończeniu podawania, co odzwierciedla krótki okres półtrwania i szybką eliminację leku.
ampułko-strzykawka, ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze, działanie chronotropowe, działanie inotropowe, efekt presyjny, hemostaza, lek dopaminergiczny, martwica, mięsień sercowy, naczynie krwionośne, osmolalność, perfuzja nerkowa, przepływ wątrobowy, receptor alfa, receptor beta-1, roztwór do infuzji, środek adrenergiczny, tolerancja na lek, wazokonstrykcja, winian noradrenaliny, wynaczynienie, zwężenie naczyń krwionośnych