Właściwości farmakodynamiczne
Bloxazoc 47,5 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Bloxazoc

Metoprolol będący substancją czynną preparatu Bloxazoc należy do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych leków beta-adrenolitycznych, oznaczonej kodem ATC: C07AB02. Lek ten charakteryzuje się określonym profilem farmakodynamicznym, który determinuje jego zastosowanie kliniczne w wielu jednostkach chorobowych układu sercowo-naczyniowego.¹

Selektywność receptorowa

Metoprolol wykazuje selektywność wobec receptorów beta1-adrenergicznych, co oznacza, że blokuje on te receptory w sercu w dawkach znacznie mniejszych niż te, które są konieczne do wpływu na receptory beta2-adrenergiczne znajdujące się w naczyniach obwodowych i oskrzelach. Istotnym aspektem jest zależność tej selektywności od dawki, przy czym postać o przedłużonym uwalnianiu (jaką jest Bloxazoc) charakteryzuje się mniejszym maksymalnym stężeniem w osoczu w porównaniu do tej samej dawki w postaci konwencjonalnej tabletki. Dzięki temu tabletki o przedłużonym uwalnianiu zapewniają większy stopień selektywności dla receptorów beta1.²

Podstawowe efekty farmakodynamiczne

Metoprolol charakteryzuje się niewielkim działaniem stabilizującym błony komórkowe i nie wykazuje właściwości stymulujących receptory beta. Podobnie jak inne leki z grupy beta-adrenolityków, metoprolol wywiera ujemne działanie inotropowe (zmniejszenie siły skurczu mięśnia sercowego) oraz ujemne działanie chronotropowe (zmniejszenie częstości akcji serca).³

W trakcie terapii metoprololem obserwuje się zmniejszenie wpływu katecholamin związanego z wysiłkiem fizycznym i psychicznym. Prowadzi to do obniżenia następujących parametrów fizjologicznych:⁴

• częstości akcji serca
• rzutu serca
• ciśnienia tętniczego krwi

Warto podkreślić, że w sytuacjach stresowych, którym towarzyszy zwiększone uwalnianie adrenaliny z nadnerczy, metoprolol nie blokuje fizjologicznego rozszerzenia naczyń krwionośnych.⁵

Selektywność beta1 – zalety kliniczne

Selektywność metoprololu względem receptorów beta1 przynosi istotne korzyści kliniczne w porównaniu do nieselektywnych beta-adrenolityków:⁶

• Mniejsze działanie kurczące na mięśnie oskrzeli – dzięki temu metoprolol może być stosowany u pacjentów z astmą oskrzelową lub innymi obturacyjnymi chorobami płuc, w połączeniu z lekami stymulującymi receptory beta2
• Mniejszy wpływ na wydzielanie insuliny i metabolizm węglowodanów – co umożliwia stosowanie u pacjentów z cukrzycą
• Mniejszy wpływ na reakcję układu sercowo-naczyniowego podczas hipoglikemii (np. mniejszy wpływ na tachykardię towarzyszącą hipoglikemii)
• Szybszy powrót glikemii do normy w porównaniu do nieselektywnych beta-adrenolityków

Działanie w nadciśnieniu tętniczym

W leczeniu nadciśnienia tętniczego metoprolol wykazuje znaczące obniżenie ciśnienia krwi, które utrzymuje się przez ponad 24 godziny. Efekt hipotensyjny jest obserwowany zarówno w pozycji stojącej i leżącej, jak i podczas wysiłku fizycznego.⁷

Mechanizm działania hipotensyjnego metoprololu zmienia się w czasie terapii:⁸

• Początkowy etap leczenia: wzrost oporu naczyń obwodowych
• Długotrwałe leczenie: obniżenie ciśnienia krwi wynika ze zmniejszenia obwodowego oporu naczyniowego przy niezmienionej pojemności minutowej serca

Metoprolol zmniejsza ryzyko śmierci związanej z chorobami sercowo-naczyniowymi u mężczyzn z umiarkowanym do ciężkiego nadciśnieniem tętniczym. Istotne jest również to, że podczas terapii metoprololem nie obserwuje się zaburzeń równowagi elektrolitowej.⁹

Skuteczność w populacji pediatrycznej

Badania kliniczne przeprowadzone w populacji pediatrycznej potwierdzają skuteczność metoprololu w leczeniu nadciśnienia tętniczego pierwotnego u dzieci i młodzieży. W czterotygodniowym badaniu obejmującym 144 pacjentów w wieku od 6 do 16 lat, metoprolol wykazał zależne od dawki obniżenie ciśnienia tętniczego:¹⁰

Maksymalna dawka stosowana w badaniu wynosiła 200 mg/dobę. Nie zaobserwowano różnic w redukcji ciśnienia tętniczego w zależności od wieku, stadium dojrzałości płciowej według skali Tannera czy rasy pacjentów.

Działanie w przewlekłej niewydolności serca

Skuteczność metoprololu w terapii przewlekłej niewydolności serca została potwierdzona w badaniu MERIT-HF (Metoprolol CR/XL Randomized Intervention Trial in Congestive Heart Failure), które objęło 3991 pacjentów z niewydolnością serca (klasa NYHA II-IV) i zmniejszoną frakcją wyrzutową (≤ 0,40). Wyniki badania wykazały, że stosowanie metoprololu prowadzi do:¹¹

• Zwiększenia przeżywalności pacjentów
• Zmniejszenia liczby hospitalizacji
• Ogólnego zmniejszenia objawów niewydolności serca, co potwierdza poprawa w zakresie klasy NYHA oraz wynik ogólnej oceny leczenia

Długotrwałe leczenie metoprololem prowadzi również do istotnych zmian w funkcji lewej komory serca:¹²

• Zwiększenie frakcji wyrzutowej lewej komory
• Zmniejszenie końcowoskurczowej objętości lewej komory
• Zmniejszenie końcoworozkurczowej objętości lewej komory

Działanie w zaburzeniach rytmu serca i po zawale serca

W przypadku tachyarytmii metoprolol blokuje efekt zwiększonej aktywności sympatykolitycznej, co prowadzi do zwolnienia akcji serca. Efekt ten wynika głównie z:¹³

• Ograniczenia automatyzmu komórek rozrusznikowych
• Wydłużenia czasu przewodzenia nadkomorowego

Istotnym aspektem klinicznym jest także działanie ochronne metoprololu po zawale mięśnia sercowego. Lek ten zmniejsza ryzyko:¹⁴

• Ponownego zawału mięśnia sercowego
• Śmierci sercowej, ze szczególnym uwzględnieniem nagłego zgonu po zawale mięśnia sercowego