Właściwości farmakodynamiczne leku Zalanzo

Lanzoprazol, składnik aktywny preparatu Zalanzo, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC03). Jest to substancja o ukierunkowanym działaniu na mechanizm wydzielania kwasu solnego w żołądku. Inhibitory pompy protonowej stanowią obecnie jedną z najskuteczniejszych grup leków stosowanych w terapii schorzeń związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu żołądkowego.¹

Mechanizm działania

Lanzoprazol wykazuje specyficzny mechanizm działania polegający na hamowaniu ostatniego etapu wytwarzania kwasu solnego w żołądku. Odbywa się to poprzez selektywną inhibicję aktywności ATP-azy H+/K+ zlokalizowanej w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka. Jest to enzym odpowiedzialny za transport jonów wodorowych do światła żołądka w zamian za jony potasowe, co prowadzi do wytworzenia kwasu solnego. Działanie lanzoprazolu charakteryzuje się odwracalnością oraz zależnością od zastosowanej dawki.²

Mechanizm działania lanzoprazolu opiera się na jego selektywnym gromadzeniu się w komórkach okładzinowych żołądka. W kwaśnym środowisku kanałów wydzielniczych tych komórek, lek ulega aktywacji i przekształceniu do postaci aktywnej – sulfenamidu. W tej formie lanzoprazol tworzy wiązanie kowalencyjne z grupą sulfhydrylową ATP-azy H+/K+, co skutkuje zahamowaniem aktywności enzymu i blokadą wydzielania kwasu solnego.³

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Lanzoprazol działa jako swoisty inhibitor pompy protonowej komórek okładzinowych żołądka, wykazując silne działanie hamujące na sekrecję kwasu solnego. Zastosowanie pojedynczej dawki doustnej wynoszącej 30 mg lanzoprazolu prowadzi do znaczącego zmniejszenia wydzielania kwasu żołądkowego po stymulacji pentagastryną – redukcja osiąga poziom około 80%. Co istotne, przy kontynuacji leczenia przez 7 dni, efekt hamujący ulega nasileniu, a wydzielanie kwasu solnego w żołądku zmniejsza się o około 90%.⁴

Działanie lanzoprazolu jest również widoczne w przypadku podstawowego wydzielania kwasu solnego (bez stymulacji zewnętrznej). Po doustnym podaniu pojedynczej dawki 30 mg, podstawowe wydzielanie kwasu ulega redukcji o około 70%. Efekt ten ma znaczenie kliniczne, gdyż prowadzi do złagodzenia dolegliwości już po zażyciu pierwszej dawki leku. Kontynuacja terapii przez osiem dni skutkuje jeszcze silniejszym działaniem hamującym – wydzielanie kwasu solnego w żołądku zmniejsza się o około 85%.⁵

Efekty kliniczne

Zastosowanie lanzoprazolu w dawce 30 mg raz na dobę prowadzi do szybkiego ustąpienia dolegliwości związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu żołądkowego. W terapii choroby wrzodowej dwunastnicy obserwuje się wyleczenie zwykle w ciągu 2 tygodni. W przypadku choroby wrzodowej żołądka lub refluksowego zapalenia przełyku okres do uzyskania wyleczenia wynosi zazwyczaj 4 tygodnie.⁶

Dzięki silnemu działaniu zmniejszającemu kwaśność soku żołądkowego, lanzoprazol tworzy odpowiednie środowisko umożliwiające skuteczne działanie wybranych antybiotyków przeciwko Helicobacter pylori. Jest to istotny element terapii eradykacyjnej tej bakterii, stanowiącej główny czynnik etiologiczny choroby wrzodowej.⁷

Wpływ na biomarkery podczas leczenia

Podczas terapii lanzoprazolem, podobnie jak w przypadku innych leków przeciwwydzielniczych, obserwuje się zjawisko zwiększenia stężenia gastryny w surowicy krwi. Jest to fizjologiczna odpowiedź organizmu na zmniejszone wydzielanie kwasu solnego. Równocześnie stwierdza się wzrost stężenia chromograniny A (CgA) w surowicy, co wynika bezpośrednio ze zmniejszonej kwasowości wewnątrzżołądkowej.⁸

Należy zwrócić uwagę, że podwyższone stężenie chromograniny A może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Zgodnie z aktualnymi danymi klinicznymi, dla uzyskania wiarygodnych wyników oceny stężenia CgA, leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym oznaczeniem tego biomarkera. Pozwala to na normalizację stężenia CgA do wartości referencyjnych i uniknięcie błędnej interpretacji wyników.⁹