Właściwości farmakokinetyczne
Zalanzo 15 mg

Właściwości farmakokinetyczne lanzoprazolu

Lanzoprazol, składnik aktywny preparatu ZALANZO, jest mieszaniną racemiczną dwóch aktywnych enancjomerów, które podlegają biotransformacji do postaci aktywnej w kwaśnym środowisku komórek okładzinowych. Ze względu na szybki rozkład lanzoprazolu przez kwas solny w żołądku, stosuje się go doustnie w postaci powlekanych preparatów dojelitowych, co zapewnia jego dotarcie do miejsca działania.¹

Wchłanianie i dystrybucja

Dostępność biologiczna lanzoprazolu po podaniu pojedynczej dawki jest wysoka i wynosi 80-90%, przy czym maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest względnie szybko, bo już po 1,5-2 godzinach od podania. Istotny wpływ na farmakokinetykę leku ma spożywanie posiłków – pokarm spowalnia tempo wchłaniania lanzoprazolu i znacząco zmniejsza jego dostępność biologiczną o około 50%. Lek charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym aż 97%.²

W badaniach porównawczych wykazano, że granulki lanzoprazolu zachowują podobną biodostępność (ocenianą na podstawie AUC – pola pod krzywą stężenia w czasie) zarówno gdy są przyjmowane w formie nienaruszonych kapsułek, jak i po otwarciu kapsułek i sporządzeniu zawiesiny w różnych płynach lub zmieszaniu z pokarmami. Zbliżone wartości AUC uzyskano dla granulek zmieszanych z sokiem pomarańczowym, jabłkowym lub pomidorowym, a także po wymieszaniu z przecierem jabłkowym lub gruszkowym, jogurtem, budyniem czy twarożkiem. Podobną biodostępność zaobserwowano również w przypadku podawania zawiesiny granulek w soku jabłkowym przez zgłębnik żołądkowy, co ma istotne znaczenie kliniczne przy stosowaniu leku u pacjentów z trudnościami w połykaniu.³

Metabolizm i eliminacja

Lanzoprazol podlega intensywnym procesom biotransformacji w wątrobie, a powstałe metabolity są wydalane dwiema drogami: przez wątrobę do żółci i dalej z kałem oraz przez nerki z moczem. W procesie metabolizmu leku główną rolę odgrywa izoenzym CYP2C19 układu cytochromu P450, przy częściowym udziale izoenzymu CYP3A4.⁴

Okres półtrwania lanzoprazolu w fazie eliminacji z osocza u zdrowych osób jest stosunkowo krótki i wynosi 1-2 godziny, zarówno po podaniu jednorazowym, jak i wielokrotnym. Nie wykazano zjawiska kumulacji leku u zdrowych osób nawet przy wielokrotnym podawaniu.⁵

W osoczu pacjentów zidentyfikowano kilka metabolitów lanzoprazolu, w tym sulfon, siarczek oraz pochodne 5-hydroksylowe. Istotne jest, że te metabolity wykazują śladowe działanie farmakologiczne lub nie wykazują go wcale, co oznacza, że za efekt przeciwwydzielniczy odpowiada głównie związek macierzysty.⁶

W badaniach z użyciem lanzoprazolu znakowanego izotopem węgla 14C wykazano, że około jedna trzecia podanej radioaktywnej dawki jest wydalana z moczem, natomiast dwie trzecie z kałem, co potwierdza dwutorowy mechanizm eliminacji leku z organizmu.⁷

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów geriatrycznych obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce lanzoprazolu. Klirens leku ulega zmniejszeniu, co przekłada się na wydłużenie okresu półtrwania w fazie eliminacji o około 50-100% w porównaniu z młodszymi dorosłymi. Co interesujące, pomimo tych zmian maksymalne stężenie leku w osoczu nie ulega zwiększeniu. Informacja ta ma znaczenie kliniczne przy planowaniu dawkowania u starszych pacjentów.⁸

Dzieci i młodzież

W badaniach farmakokinetycznych przeprowadzonych w populacji pediatrycznej określono odpowiednie dawkowanie leku uwzględniające zarówno wiek, jak i masę ciała pacjentów:

• Dzieci w wieku 1-17 lat otrzymywały dawkę 15 mg (gdy masa ciała wynosiła mniej niż 30 kg) lub 30 mg (gdy masa ciała przekraczała 30 kg). Ekspozycja ogólnoustrojowa na lek przy takim dawkowaniu była porównywalna z obserwowaną u dorosłych.⁹
• W innym badaniu zastosowano dawkowanie oparte na powierzchni ciała (17 mg/m²) lub masie ciała (1 mg/kg mc.) u dzieci w wieku od 2-3 miesięcy do 1 roku. Tak określone dawki również zapewniały ekspozycję ogólnoustrojową zbliżoną do obserwowanej u dorosłych.¹⁰
• Szczególną uwagę należy zwrócić na niemowlęta poniżej 2-3 miesiąca życia, u których po podaniu dawek 1,0 mg/kg mc. lub 0,5 mg/kg mc. obserwowano ekspozycję ogólnoustrojową na lanzoprazol wyższą niż u osób dorosłych. Wskazuje to na niedojrzałe jeszcze mechanizmy metabolizmu i eliminacji leku w tej grupie wiekowej, co wymaga ostrożności i potencjalnej modyfikacji dawkowania.¹¹

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce lanzoprazolu, proporcjonalne do stopnia niewydolności:

• Przy lekkich zaburzeniach czynności wątroby ogólnoustrojowa ekspozycja na lanzoprazol wzrasta dwukrotnie w porównaniu z osobami z prawidłową funkcją wątroby.
• U pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby wzrost ekspozycji jest znacznie bardziej wyraźny, co ma istotne znaczenie kliniczne i wymaga dostosowania dawkowania.¹²

Pacjenci z polimorfizmem CYP2C19

Szczególną grupę pacjentów stanowią osoby z genetycznym polimorfizmem izoenzymu CYP2C19, który jest głównym enzymem odpowiedzialnym za metabolizm lanzoprazolu. Polimorfizm ten występuje u około 2-6% populacji, a osoby dotknięte tym zjawiskiem określane są jako osoby o słabym metabolizmie (ang. poor metabolisers, PMs). Są to homozygoty posiadające zmutowany allel genu CYP2C19, co skutkuje niedoborem aktywnej formy enzymu.¹³

U osób o słabym metabolizmie ekspozycja ogólnoustrojowa na lanzoprazol jest kilkakrotnie większa niż u osób z prawidłową aktywnością enzymu, określanych jako osoby wykazujące intensywny metabolizm (ang. extensive metabolisers, EMs). Może to prowadzić do zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych przy standardowym dawkowaniu i potencjalnie wymaga indywidualnego dostosowania dawki.¹⁴