Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Lanzoprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), może wchodzić w różnorodne interakcje z innymi lekami poprzez zmianę pH żołądka oraz wpływ na aktywność enzymów metabolizujących leki. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji lanzoprazolu z innymi produktami leczniczymi oraz z alkoholem.¹

Wpływ lanzoprazolu na inne produkty lecznicze

Lanzoprazol, poprzez hamowanie wydzielania kwasu żołądkowego, może istotnie wpływać na wchłanianie leków, których biodostępność jest zależna od pH soku żołądkowego. Dodatkowo, lanzoprazol może oddziaływać na metabolizm niektórych leków poprzez układ enzymatyczny cytochromu P-450.²

Produkty lecznicze, których wchłanianie zależy od pH

U pacjentów przyjmujących lanzoprazol należy zwrócić szczególną uwagę na leki, których wchłanianie jest zależne od kwaśnego środowiska żołądka. Zmiana pH żołądka wywołana przez lanzoprazol może znacząco zmniejszać lub zwiększać biodostępność takich leków.³

Do najważniejszych interakcji lanzoprazolu z lekami zależnymi od pH należą:

• Atazanawir – badania wykazały, że jednoczesne stosowanie lanzoprazolu (60 mg raz na dobę) z atazanawirem (400 mg) powoduje drastyczne zmniejszenie ekspozycji ogólnoustrojowej na atazanawir, ze spadkiem AUC i Cmax o około 90%. Z tego powodu jednoczesne stosowanie lanzoprazolu i atazanawiru jest przeciwwskazane.⁴
• Azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol) – wchłanianie tych leków zwiększa się w obecności kwasu solnego w żołądku. Zahamowanie wydzielania kwasu przez lanzoprazol prowadzi do zmniejszenia stężeń ketokonazolu i itrakonazolu do wartości subterapeutycznych. Z tego powodu należy unikać jednoczesnego stosowania lanzoprazolu z tymi lekami przeciwgrzybiczymi.⁵

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez układ cytochromu P-450

Lanzoprazol może wpływać na metabolizm leków przetwarzanych przez izoenzym CYP3A4, co może prowadzić do zwiększenia ich stężenia w osoczu. Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania lanzoprazolu z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanymi przez ten izoenzym.⁶

Do ważnych interakcji metabolicznych należą:

• Digoksyna – jednoczesne podawanie lanzoprazolu i digoksyny może prowadzić do zwiększenia stężenia digoksyny w osoczu. Zaleca się monitorowanie stężenia digoksyny w osoczu oraz ewentualną modyfikację dawki zarówno na początku, jak i po zakończeniu leczenia lanzoprazolem.⁷
• Teofilina – lanzoprazol może osłabiać skuteczność kliniczną teofiliny poprzez zmniejszenie jej stężenia w osoczu. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania obu leków zaleca się zachowanie ostrożności.⁸
• Takrolimus – jednoczesne stosowanie lanzoprazolu i takrolimusa (będącego substratem izoenzymu CYP3A i glikoproteiny P) prowadzi do zwiększenia stężenia takrolimusa w osoczu. Lanzoprazol może zwiększać średnią ogólnoustrojową ekspozycję na takrolimus nawet o 81%. Zaleca się monitorowanie stężenia takrolimusa w osoczu zarówno na początku, jak i po zakończeniu leczenia lanzoprazolem.⁹

Interakcje z substancjami transportowanymi przez glikoproteinę P

W badaniach in vitro wykazano, że lanzoprazol może hamować aktywność glikoproteiny P (P-gp), białka transportowego odpowiedzialnego za wydalanie wielu leków. Kliniczne znaczenie tego zjawiska nie zostało jeszcze w pełni wyjaśnione, jednak należy zwrócić uwagę na możliwe interakcje z lekami będącymi substratami P-gp.¹⁰

Wpływ innych produktów leczniczych na lanzoprazol

Farmakokinetyka lanzoprazolu może ulegać zmianie pod wpływem leków hamujących lub indukujących enzymy metabolizujące, co może prowadzić do zmian w skuteczności lub bezpieczeństwie terapii lanzoprazolem.¹¹

• Inhibitory CYP2C19 – Fluwoksamina, która jest inhibitorem izoenzymu CYP2C19, może zwiększać stężenie lanzoprazolu w osoczu nawet 4-krotnie. W przypadku jednoczesnego stosowania lanzoprazolu z fluwoksaminą należy rozważyć zmniejszenie dawki lanzoprazolu.¹²
• Induktory CYP2C19 i CYP3A4 – Substancje indukujące aktywność izoenzymów CYP2C19 i CYP3A4, takie jak ryfampicyna czy ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), mogą znacząco obniżać stężenie lanzoprazolu w osoczu, co może prowadzić do zmniejszenia jego skuteczności.¹³
• Sukralfat i leki zobojętniające – Sukralfat oraz leki zobojętniające kwas solny w żołądku mogą zmniejszać biodostępność lanzoprazolu. Z tego powodu zaleca się przyjmowanie lanzoprazolu co najmniej 1 godzinę po zastosowaniu tych produktów leczniczych.¹⁴

Brak istotnych klinicznie interakcji

Mimo braku formalnych badań interakcji, nie wykazano istotnych klinicznie interakcji między lanzoprazolem a niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ).¹⁵

Interakcje lanzoprazolu z alkoholem

Bezpośrednie badania interakcji lanzoprazolu z alkoholem nie zostały szczegółowo przeprowadzone, jednak można wyróżnić następujące potencjalne mechanizmy interakcji:

• Wpływ na wydzielanie kwasu żołądkowego – Alkohol może drażnić błonę śluzową żołądka i zwiększać wydzielanie kwasu solnego, co potencjalnie może zmniejszać skuteczność leczenia lanzoprazolem, szczególnie w przypadku ostrych chorób wrzodowych.
• Metabolizm wątrobowy – Zarówno alkohol, jak i lanzoprazol są metabolizowane w wątrobie, co może prowadzić do konkurencji o enzymy metabolizujące i potencjalnie wpływać na stężenia lanzoprazolu.
• Zwiększone ryzyko działań niepożądanych – Jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać niektóre działania niepożądane lanzoprazolu, takie jak bóle głowy, zawroty głowy czy senność.

W związku z powyższym, zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii lanzoprazolem, szczególnie u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, refluksowym zapaleniem przełyku lub innymi stanami, w których wskazane jest leczenie inhibitorami pompy protonowej.

Tabela interakcji lanzoprazolu

Monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych jest szczególnie istotne u pacjentów przyjmujących jednocześnie lanzoprazol oraz leki o wąskim indeksie terapeutycznym, zwłaszcza w przypadku digoksyny i takrolimusa. Równie ważne jest informowanie pacjentów o możliwych interakcjach lanzoprazolu z powszechnie stosowanymi lekami dostępnymi bez recepty oraz z alkoholem.¹⁶