Działania niepożądane leku Meprelon

Meprelon, zawierający jako substancję czynną metyloprednizolon w dawkach 4 mg, 8 mg lub 16 mg, może powodować szereg działań niepożądanych, których występowanie jest zależne od czasu trwania leczenia oraz zastosowanej dawki. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa tego glikokortykosteroidu z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych układów i narządów.¹

Terapia substytucyjna vs farmakoterapia

Należy podkreślić, że podczas stosowania leku Meprelon w ramach terapii substytucyjnej, przy przestrzeganiu zalecanego dawkowania, ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest niewielkie. Natomiast w przypadku farmakoterapii, w zależności od czasu trwania leczenia i dawki, spektrum oraz nasilenie działań niepożądanych mogą być znacznie większe.²

Zaburzenia hematologiczne

W zakresie układu krwiotwórczego i chłonnego Meprelon może powodować istotne zaburzenia parametrów morfologicznych krwi. Obserwuje się leukocytozę, limfopenię oraz eozynopenię. Lek może również prowadzić do poliglobulii (zwiększenia liczby erytrocytów), trombocytopenii (zmniejszenia liczby płytek krwi) oraz paradoksalnie zwiększać skłonność do trombocytozy.³

Zaburzenia immunologiczne

Metyloprednizolon, podobnie jak inne glikokortykosteroidy, wywiera istotny wpływ na układ immunologiczny. Prowadzi do osłabienia układu immunologicznego, co może skutkować maskowaniem zakażeń oraz nasileniem utajonych infekcji. Dodatkowo mogą wystąpić reakcje alergiczne na lek.⁴

Zaburzenia endokrynologiczne

W zakresie układu endokrynnego Meprelon może powodować niedoczynność kory nadnerczy oraz wywoływać zespół Cushinga, którego typowymi objawami są twarz księżycowata, otyłość tułowia i zaczerwienienie twarzy. Po odstawieniu leku może wystąpić charakterystyczny „zespół odstawienia” steroidów. U dzieci leczonych metyloprednizolonem może dojść do zahamowania wzrostu. Dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia wydzielania hormonów płciowych manifestujące się brakiem krwawienia miesiączkowego, hirsutyzmem lub zaburzeniami wzwodu. W rzadkich przypadkach może dojść do przełomu w przebiegu guza chromochłonnego (pheochromocytoma crisis).⁵

Zaburzenia metaboliczne

Meprelon może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych. U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego zgłaszano przypadki zespołu rozpadu guza. Lek może powodować lipomatozę nadtwardówkową, nasierdzia lub śródpiersia. Typowymi zaburzeniami elektrolitowymi są zatrzymanie sodu z towarzyszącymi obrzękami oraz zwiększone wydalanie potasu, które może prowadzić do zaburzeń rytmu serca. W zakresie gospodarki węglowodanowej obserwuje się zmniejszenie tolerancji glukozy oraz rozwój cukrzycy. Zaburzenia lipidowe obejmują hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię. Metyloprednizolon nasila również katabolizm białek.⁶

Zaburzenia psychiczne

Stosowanie Meprelonu może wywołać szereg zaburzeń psychicznych, takich jak: depresja, drażliwość, zmiany osobowości i zmiany nastroju, euforia, zwiększenie napędu i apetytu. W poważniejszych przypadkach mogą wystąpić psychozy oraz zaburzenia snu.⁷

Zaburzenia neurologiczne

W zakresie układu nerwowego lek może powodować rzekomy guz mózgu (szczególnie u dzieci), pojawienie się objawów dotychczas nieobserwowanej padaczki lub zwiększenie skłonności do wystąpienia drgawek w przebiegu istniejącej padaczki. Pacjenci mogą również doświadczać zawrotów głowy i bólów głowy.⁸

Zaburzenia okulistyczne

Metyloprednizolon może prowadzić do poważnych zaburzeń w obrębie narządu wzroku, takich jak: zaćma (szczególnie ze zmętnieniem podtorebkowym w części tylnej), jaskra, centralna retinopatia surowicza. Może również powodować nasilenie owrzodzenia rogówki oraz nasilenie zapalenia wywołanego przez wirusy, bakterie lub grzyby. Pacjenci mogą zgłaszać nieostre widzenie.⁹

Zaburzenia kardiologiczne

W zakresie układu sercowo-naczyniowego Meprelon może powodować nasilenie zastoju w płucach w przebiegu niewydolności lewokomorowej. U wcześniaków może doprowadzić do rozwoju kardiomiopatii przerostowej.¹⁰

Zaburzenia naczyniowe

Metyloprednizolon może prowadzić do zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi, zwiększenia ryzyka miażdżycy i zakrzepicy oraz wywoływać zdarzenia zakrzepowe. Może również powodować zapalenie naczyń, które może wystąpić także jako zespół odstawienny po długotrwałym leczeniu.¹¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

W obrębie przewodu pokarmowego Meprelon może powodować wrzody żołądka lub jelit z ryzykiem perforacji (np. z zapaleniem otrzewnej), krwawienie z żołądka lub dwunastnicy, zapalenie trzustki, dolegliwości w nadbrzuszu oraz rozedmę pęcherzykową jelit.¹²

Zaburzenia wątroby

W zakresie funkcji wątroby obserwuje się zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych.¹³

Zaburzenia skórne

Metyloprednizolon może powodować liczne zmiany skórne, takie jak: rozstępy skórne, zanik skóry, teleangiektazje (rozszerzenie drobnych naczyń krwionośnych), zwiększona podatność naczyń włosowatych na uszkodzenie, wybroczyny, siniaki, nadmierne owłosienie, trądzik steroidowy. Dodatkowo może prowadzić do przedłużonego gojenia się ran, zapalenia skóry wokół ust podobnego do trądziku różowatego, zmian pigmentacji skóry oraz reakcji nadwrażliwości, takich jak wysypka polekowa.¹⁴

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

W układzie mięśniowo-szkieletowym Meprelon może powodować osłabienie mięśni i zanik mięśni. U pacjentów z miastenią może prowadzić do odwracalnego zwiększenia osłabienia mięśni, skutkującego wystąpieniem przełomu miastenicznego. W przypadku równoczesnego podawania niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie szkieletowe może wywołać ostrą miopatię. Lek może również powodować osteoporozę (występującą w zależności od dawki, możliwą nawet przy krótkotrwałym stosowaniu), która w ciężkich przypadkach może prowadzić do ryzyka złamań kości. Inne powikłania ze strony układu kostno-stawowego to jałowe martwice kości (np. głowy kości ramiennej i udowej) oraz zerwanie ścięgna.¹⁵

Należy zwrócić uwagę, że po szybkim zmniejszeniu dawki po długotrwałym leczeniu mogą wystąpić takie dolegliwości, jak bóle mięśni i stawów. U pacjentów otrzymujących kortykosteroidy stwierdzano również występowanie mięsaka Kaposiego.¹⁶

Zaburzenia nerek

W zakresie układu moczowego Meprelon może powodować twardzinowy przełom nerkowy. Występowanie tego powikłania różni się w poszczególnych podgrupach pacjentów. Największe ryzyko występuje u pacjentów z uogólnioną postacią twardziny układowej, natomiast ryzyko jest najmniejsze u pacjentów z ograniczoną postacią twardziny układowej i z młodzieńczą postacią twardziny układowej.¹⁷

Inne zaburzenia

W trakcie leczenia metyloprednizolonem może nastąpić wzrost masy ciała.¹⁸

Tabela działań niepożądanych leku Meprelon

Zgłaszanie działań niepożądanych

Należy podkreślić, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji i Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.¹⁹

Działania niepożądane można również zgłaszać podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁰