Działania niepożądane
Mantreda 15 mg

Działania niepożądane leku Mantreda (rywaroksaban)

Bezpieczeństwo stosowania rywaroksabanu zostało gruntownie ocenione w trzynastu kluczowych badaniach klinicznych fazy III, obejmujących łącznie 69 608 dorosłych pacjentów oraz 488 pacjentów pediatrycznych w badaniach fazy II i III. Ta obszerna baza danych pozwala na kompleksową analizę profilu bezpieczeństwa leku w różnych wskazaniach klinicznych.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi podczas terapii rywaroksabanem są zdarzenia krwotoczne, co wynika z mechanizmu działania leku jako antykoagulantu. Wśród zgłaszanych krwawień najczęściej obserwowano krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%). Istotna jest świadomość potencjalnego ryzyka krwawień u pacjentów otrzymujących Mantredę oraz znajomość charakterystyki tych zdarzeń w różnych wskazaniach.²

Częstotliwość krwawień w różnych wskazaniach

Częstość występowania krwawień różni się w zależności od wskazania klinicznego i dawkowania. W profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po zabiegach ortopedycznych, krwawienia obserwowano u 6,8% pacjentów, a niedokrwistość u 5,9%. Odsetek ten może być wyższy w innych wskazaniach, zwłaszcza podczas długotrwałej terapii lub stosowania wyższych dawek.³

Mechanizm i konsekwencje krwawień

Ze względu na farmakologiczny mechanizm działania, stosowanie Mantredy wiąże się z ryzykiem krwawienia z dowolnej tkanki lub narządu. Krwawienia mogą mieć charakter zarówno jawny, jak i utajony, prowadząc w niektórych przypadkach do niedokrwistości pokrwotocznej. Objawy podmiotowe, przedmiotowe oraz nasilenie krwawień (włącznie z przypadkami śmiertelnymi) mogą różnić się w zależności od lokalizacji, nasilenia oraz rozległości krwawienia.⁴

W badaniach klinicznych długotrwałego leczenia rywaroksabanem częściej obserwowano krwawienia z błon śluzowych (np. krwawienie z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego) w porównaniu z leczeniem antagonistami witaminy K (VKA). W niektórych przypadkach, obok obserwacji klinicznej, użyteczne mogą być badania laboratoryjne hemoglobiny i hematokrytu w celu wykrywania krwawień utajonych.⁵

Grupy zwiększonego ryzyka

Ryzyko krwawienia może być szczególnie podwyższone w określonych grupach pacjentów, takich jak:

• Pacjenci z niekontrolowanym, ciężkim nadciśnieniem tętniczym
• Osoby jednocześnie stosujące leki wpływające na hemostazę (np. leki przeciwpłytkowe, inne antykoagulanty, niesteroidowe leki przeciwzapalne)
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek

U kobiet krwawienia menstruacyjne mogą mieć większe nasilenie i/lub dłuższy przebieg podczas terapii rywaroksabanem.⁶

Objawy powikłań krwotocznych

Powikłania krwotoczne mogą manifestować się jako:

• Osłabienie
• Bladość
• Zawroty głowy
• Ból głowy lub obrzęk o niejasnej etiologii
• Duszność
• Wstrząs o nieznanej przyczynie
• Objawy niedokrwienia mięśnia sercowego (ból w klatce piersiowej, dławica piersiowa) – jako następstwo niedokrwistości

W przypadku poważnych krwawień mogą wystąpić poważne powikłania wtórne, takie jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, niewydolność nerek z powodu obniżonej perfuzji czy nefropatia związana z antykoagulantami.⁷

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych podczas stosowania rywaroksabanu zarówno u dorosłych, jak i u dzieci i młodzieży. Częstość występowania sklasyfikowano według standardowej konwencji:⁸

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

⁹

Specyficzne aspekty bezpieczeństwa

Dzieci i młodzież

Ocena bezpieczeństwa stosowania rywaroksabanu u dzieci i młodzieży opiera się na danych z dwóch badań fazy II i jednego badania fazy III, przeprowadzonych z grupą kontrolną otrzymującą substancję czynną. Badania te objęły dzieci i młodzież od urodzenia do wieku poniżej 18 lat. Profil bezpieczeństwa u 412 pacjentów pediatrycznych był ogólnie podobny do obserwowanego u dorosłych, choć różnił się w niektórych szczegółach.¹⁰

U dzieci i młodzieży częściej niż u dorosłych obserwowano następujące działania niepożądane:

• Ból głowy (bardzo często, 16,7%)
• Gorączka (bardzo często, 11,7%)
• Krwawienie z nosa (bardzo często, 11,2%)
• Wymioty (bardzo często, 10,7%)
• Tachykardia (często, 1,5%)
• Zwiększenie stężenia bilirubiny (często, 1,5%)
• Zwiększenie stężenia sprzężonej bilirubiny (niezbyt często, 0,7%)

U 6,6% dziewczynek po pierwszej miesiączce obserwowano krwotoki miesiączkowe, a małopłytkowość występowała często (4,6%) w badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży. Większość działań niepożądanych w populacji pediatrycznej miała nasilenie łagodne do umiarkowanego.¹¹

Najczęściej występujące typy krwawień

Wśród najczęstszych typów krwawień związanych ze stosowaniem rywaroksabanu można wymienić:

1. Krwawienia z błon śluzowych:
   • Krwawienia z nosa (4,5%)
   • Krwawienia z dziąseł
   • Krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%)
   • Krwawienia z układu moczowo-płciowego, w tym nadmierne krwawienia miesiączkowe
2. Krwotoki skórne i podskórne (siniaczenie)
3. Krwioplucie
4. Krwotoki po zabiegach medycznych

W badaniach klinicznych podczas długotrwałego leczenia rywaroksabanem obserwowano częstsze występowanie krwawień z błon śluzowych i niedokrwistości w porównaniu do leczenia antagonistami witaminy K.¹²

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Monitorowanie bezpieczeństwa rywaroksabanu jest istotnym elementem opieki nad pacjentem. W przypadku podejrzenia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku Mantreda, należy je zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181 C, 02-222 Warszawa
• Telefon: +48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za produkt.¹³

Postępowanie w przypadku krwawień

Przy wystąpieniu powikłań krwotocznych u pacjentów otrzymujących rywaroksaban, należy opóźnić podanie kolejnej dawki leku lub przerwać leczenie, w zależności od klinicznej oceny sytuacji. U pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawienia zaleca się ścisłe monitorowanie kliniczne, w tym regularne badania laboratoryjne hemoglobiny i hematokrytu, zwłaszcza gdy współwystępują inne czynniki ryzyka krwawień.¹⁴