Działania niepożądane leku Linorion (lenalidomid)

Lenalidomid, substancja czynna leku Linorion, wykazuje szereg działań niepożądanych, które zostały dokładnie udokumentowane w badaniach klinicznych przeprowadzonych w różnych populacjach pacjentów. Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania oraz schematu terapeutycznego, w którym lek jest stosowany. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę działań niepożądanych obserwowanych podczas terapii lenalidomidem, ze szczególnym uwzględnieniem ich częstości występowania oraz nasilenia.¹

Ciężkie działania niepożądane

Wśród najpoważniejszych działań niepożądanych lenalidomidu należy wyróżnić:²

• Żylną chorobę zakrzepowo-zatorową (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) – obserwowana we wszystkich głównych wskazaniach
• Neutropenię 3. lub 4. stopnia, często prowadzącą do gorączki neutropenicznej
• Trombocytopenię 3. lub 4. stopnia – szczególnie częstą w zespołach mielodysplastycznych
• Zapalenie płuc – występujące u około 9,8% pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim

W zależności od wskazania, ciężkie działania niepożądane występują z różną częstością. W badaniu CALGB 100104 u pacjentów po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym, najczęstszym ciężkim działaniem niepożądanym było zakażenie płuc (9,4%). W badaniu IFM 2005-02 najczęściej raportowano zapalenie płuc (10,6%).³

Działania niepożądane w zależności od wskazania

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym po ASCT, najczęściej obserwowano następujące działania niepożądane:⁴

• Neutropenię (60,8% w badaniu IFM 2005-02; 79,0% w badaniu CALGB 100104)
• Trombocytopenię (23,5% w badaniu IFM 2005-02; 72,3% w badaniu CALGB 100104)
• Zapalenie oskrzeli (47,4% w badaniu IFM 2005-02)
• Biegunkę (38,9% w badaniu IFM 2005-02; 54,5% w badaniu CALGB 100104)
• Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8% w badaniu IFM 2005-02)
• Skurcze mięśni (33,4% w badaniu IFM 2005-02)
• Leukopenię (31,7% w badaniu IFM 2005-02; 22,8% w badaniu CALGB 100104)
• Astenię (29,7% w badaniu IFM 2005-02)

W badaniu CALGB 100104 dodatkowo często raportowano: wysypkę (31,7%), zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%), zmęczenie (22,8%) oraz niedokrwistość (21,0%).⁵

W przypadku pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, najczęściej obserwowanymi ciężkimi działaniami niepożądanymi były: niedociśnienie tętnicze (6,5%), zakażenie płuc (5,7%) oraz odwodnienie (5,0%).⁶

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi w tej grupie pacjentów były: zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), trombocytopenia (57,6%), zaparcie (56,1%) i hipokalcemia (50,0%).⁷

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi były zapalenie płuc (9,8%) i niewydolność nerek (6,3%).⁸

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi w tej grupie były: biegunka (45,5%), zmęczenie (32,8%), ból pleców (32,0%), astenia (28,2%), zaburzenia snu (27,6%), wysypka (24,3%), osłabione łaknienie (23,1%), kaszel (22,7%), gorączka (21,4%) i skurcze mięśni (20,5%).⁹

Szpiczak mnogi u pacjentów uprzednio leczonych

W badaniach fazy III u pacjentów z wcześniej leczonym szpiczakiem mnogim, najczęstszymi działaniami niepożądanymi przy stosowaniu lenalidomidu z deksametazonem w porównaniu do placebo z deksametazonem były: zmęczenie (43,9%), neutropenia (42,2%), zaparcie (40,5%), biegunka (38,5%), kurcze mięśni (33,4%), niedokrwistość (31,4%), trombocytopenia (21,5%) i wysypka (21,2%).¹⁰

Zespoły mielodysplastyczne

W przypadku pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi, najczęstszymi działaniami niepożądanymi lenalidomidu były: neutropenia (76,8%), trombocytopenia (46,4%), biegunka (34,8%), zaparcia (19,6%), nudności (19,6%), świąd (25,4%), wysypka (18,1%), zmęczenie (18,1%) i skurcze mięśni (16,7%).¹¹

Chłoniak grudkowy

W przypadku pacjentów z uprzednio leczonym chłoniakiem grudkowym, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z rytuksymabem, najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi (z różnicą co najmniej 1 punktu procentowego w porównaniu z grupą kontrolną) były: gorączka neutropeniczna (2,7%), zatorowość płucna (2,7%) i zapalenie płuc (2,7%).¹²

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi (z różnicą częstości co najmniej 2% względem grupy kontrolnej) były: neutropenia (58,2%), biegunka (30,8%), leukopenia (28,8%), zaparcie (21,9%), kaszel (21,9%) i zmęczenie (21,9%).¹³

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane lenalidomidu są klasyfikowane według częstości występowania jako:¹⁴

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Specjalne grupy pacjentów i szczególne zagrożenia

Należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie pacjentów leczonych lenalidomidem pod kątem wystąpienia określonych działań niepożądanych:¹⁵

• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek – ze względu na ryzyko niewydolności nerek
• Pacjenci z ryzykiem zakrzepowo-zatorowym – ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
• Pacjenci z upośledzoną funkcją szpiku kostnego – ze względu na ryzyko ciężkiej neutropenii, trombocytopenii
• Pacjenci w podeszłym wieku – ze względu na zwiększone ryzyko ciężkich działań niepożądanych

Monitorowanie i postępowanie

Ze względu na szeroki profil działań niepożądanych lenalidomidu konieczne jest regularne monitorowanie pacjentów podczas terapii, ze szczególnym uwzględnieniem:¹⁶

• Parametrów morfologii krwi (szczególnie w pierwszych 8-12 tygodniach leczenia)
• Funkcji nerek
• Objawów zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej
• Objawów infekcji, szczególnie w przypadku neutropenii
• Reakcji skórnych

Większość działań niepożądanych występuje w pierwszych 16 tygodniach terapii, co podkreśla konieczność szczególnie wnikliwego monitorowania pacjentów w początkowym okresie leczenia. W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, konieczna może być modyfikacja dawki lub czasowe przerwanie terapii lenalidomidem.