Wpływ lenalidomidu na płodność, ciążę i laktację

Lenalidomid to substancja o właściwościach teratogennych, która wymaga szczególnego podejścia podczas przepisywania pacjentkom w wieku rozrodczym. Lek ten należy przepisywać wyłącznie z uwzględnieniem programu zapobiegania ciąży, chyba że istnieją wiarygodne przesłanki wskazujące, że pacjentka nie może zajść w ciążę¹.

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Kobiety, które mogą zajść w ciążę, muszą bezwzględnie stosować skuteczną metodę antykoncepcji podczas terapii lenalidomidem. W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia, terapię należy natychmiast przerwać. Pacjentkę należy skierować do specjalisty doświadczonego w ocenie teratogennego skutku leczenia w celu przeprowadzenia takiej oceny i uzyskania odpowiedniej porady².

Antykoncepcja u mężczyzn

Szczególnej uwagi wymaga również sytuacja, gdy partnerka mężczyzny leczonego lenalidomidem zajdzie w ciążę. W takim przypadku zaleca się skierowanie jej do lekarza specjalizującego się lub mającego doświadczenie w teratologii, w celu przeprowadzenia oceny i uzyskania specjalistycznej porady³.

Badania farmakokinetyczne wykazały, że lenalidomid jest obecny w spermie ludzkiej w skrajnie małym stężeniu w trakcie leczenia i staje się niewykrywalny po 3 dniach od zakończenia podawania substancji zdrowemu mężczyźnie. Jednakże, w ramach środków ostrożności oraz uwzględniając szczególne populacje pacjentów z wydłużonym czasem wydalania (np. w niewydolności nerek), wszyscy pacjenci płci męskiej stosujący lenalidomid muszą używać prezerwatyw w następujących okresach:

• przez cały okres leczenia
• podczas przerw w stosowaniu leku
• do 1 tygodnia po zakończeniu terapii

Powyższe zalecenie dotyczy szczególnie sytuacji, gdy partnerka mężczyzny jest w ciąży lub może zajść w ciążę i nie stosuje antykoncepcji⁴.

Ciąża

Lenalidomid ma budowę zbliżoną do talidomidu, substancji o znanym działaniu teratogennym u ludzi, powodującej ciężkie, zagrażające życiu wady wrodzone. W badaniach na modelach zwierzęcych wykazano, że lenalidomid wywoływał wady wrodzone u małp, podobne do tych opisanych po talidomidzie⁵.

Z uwagi na powyższe dane, należy spodziewać się wystąpienia działania teratogennego lenalidomidu również u ludzi i dlatego jest on bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w okresie ciąży⁶.

Karmienie piersią

Nie przeprowadzono odpowiednich badań dotyczących przenikania lenalidomidu do mleka kobiecego. Z uwagi na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku u niemowląt karmionych piersią, podczas leczenia lenalidomidem należy bezwzględnie przerwać karmienie piersią⁷.

Płodność

Przeprowadzono badania na modelach zwierzęcych oceniające wpływ lenalidomidu na płodność. Badania na szczurach, którym podawano lenalidomid w dawkach do 500 mg/kg (dawka około 200 do 500-razy większa niż stosowana u ludzi dawka 25 i 10 mg w przeliczeniu na powierzchnię ciała), nie wykazały występowania działań niepożądanych związanych z płodnością ani szkodliwego wpływu na płodność rodziców⁸. Należy jednak uwzględnić, że dane te pochodzą wyłącznie z badań przedklinicznych na modelach zwierzęcych i mogą nie mieć pełnego odniesienia do sytuacji klinicznej u ludzi.

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Ze względu na poważne ryzyko teratogenne lenalidomidu, lekarz przepisujący ten lek powinien poinformować pacjentów o następujących kwestiach:

1. Lenalidomid jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży
2. Istnieje obowiązek stosowania skutecznej antykoncepcji przez kobiety w wieku rozrodczym przez cały okres terapii
3. Mężczyźni przyjmujący lenalidomid muszą stosować prezerwatywę podczas współżycia, jeśli ich partnerka jest w wieku rozrodczym i nie stosuje skutecznej antykoncepcji
4. W przypadku podejrzenia ciąży należy natychmiast przerwać leczenie i skontaktować się z lekarzem
5. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas terapii lenalidomidem

Lekarz musi również poinformować kobietę w wieku rozrodczym o konieczności wykonania testu ciążowego przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnego powtarzania testów ciążowych podczas terapii, zgodnie z zaleceniami programu zapobiegania ciąży⁹.