Działania niepożądane leku Ictady 245 mg

Ictady 245 mg (tenofowir dizoproksylu w postaci bursztynianu) to lek stosowany w leczeniu zakażeń HIV-1 oraz przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV). Jak każdy produkt leczniczy, Ictady może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią. Dokładna znajomość potencjalnych działań niepożądanych umożliwia ich szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.¹

Profil bezpieczeństwa leku Ictady

Profil bezpieczeństwa tenofowiru dizoproksylu różni się nieco w zależności od leczonej jednostki chorobowej:²

W leczeniu HIV-1: u około jednej trzeciej pacjentów leczonych tenofowirem dizoproksylu w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi występują działania niepożądane. Zazwyczaj są to łagodne lub umiarkowane zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Około 1% dorosłych pacjentów przerywa leczenie z powodu tych zaburzeń.³

W leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu B: działania niepożądane występują u około jednej czwartej pacjentów, przy czym większość z nich ma nasilenie łagodne. W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym były nudności (5,4%).⁴

U pacjentów otrzymujących tenofowir dizoproksylu szczególnej uwagi wymagają zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolność nerek i zaburzenia czynności kanalika bliższego (w tym zespół Fanconiego), które zgłaszano rzadko lub niezbyt często. Zaburzenia te mogą prowadzić do zmian w obrębie kości, niekiedy przyczyniających się do złamań.⁵

Szczególne grupy ryzyka

Pacjenci z niewyrównaną czynnością wątroby stanowią grupę szczególnego ryzyka. W badaniach klinicznych w tej grupie 7% pacjentów przerwało leczenie tenofowirem dizoproksylu z powodu działań niepożądanych, a u 9% wystąpiło potwierdzone zwiększenie stężenia kreatyniny lub obniżenie stężenia fosforanów w surowicy. Osoby z wysokimi wartościami początkowego wskaźnika Child-Pugh-Turcotte (CPT) są bardziej narażone na ciężkie działania niepożądane.<sup data-drug="Ictady" data-section="Działania niepożądane" title="W grupie leczonej tenofowirem dizoproksylu 7% pacjentów przerwało leczenie z powodu działania niepożądanego, u 9% pacjentów wystąpiło potwierdzone zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy do ≥0,5 mg/dl lub potwierdzone stężenie fosforanów w surowicy wynoszące 6

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat) wymagają szczególnej ostrożności podczas stosowania tenofowiru dizoproksylu ze względu na większe prawdopodobieństwo występowania osłabionej czynności nerek.⁷

Dzieci i młodzież leczone tenofowirem dizoproksylu mogą doświadczać podobnych działań niepożądanych jak dorośli. Szczególnej uwagi wymaga monitorowanie zmniejszenia gęstości mineralnej kości (BMD), które obserwowano zarówno u zakażonych HIV-1, jak i HBV dzieci i młodzieży.⁸

Najczęstsze działania niepożądane

Poniżej przedstawiono działania niepożądane o największej częstości występowania według klasyfikacji układów i narządów:⁹

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipofosfatemia (bardzo często)
• Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy (bardzo często), ból głowy (często)
• Zaburzenia żołądka i jelit: biegunka, wymioty, nudności (bardzo często), ból brzucha, rozdęcie brzucha, wzdęcia (często)
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: wysypka (bardzo często)
• Zaburzenia ogólne: astenia (bardzo często), zmęczenie (często)

Działania niepożądane wymagające specjalnej uwagi

Zaburzenia czynności nerek: Ze względu na potencjał nefrotoksyczny tenofowiru u pacjentów otrzymujących ten lek zaleca się regularne monitorowanie czynności nerek. Po przerwaniu leczenia tenofowirem dizoproksylu zwykle obserwuje się ustąpienie lub zmniejszenie zaburzeń czynności kanalika bliższego nerki, jednak u niektórych pacjentów wartość klirensu kreatyniny może pozostać zmniejszona.¹⁰

Kwasica mleczanowa: Zgłaszano przypadki kwasicy mleczanowej występującej podczas stosowania tenofowiru dizoproksylu w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Pacjenci ze zdekompensowaną chorobą wątroby lub przyjmujący jednocześnie leki wywołujące kwasicę mleczanową są szczególnie narażeni na to poważne powikłanie.¹¹

Zaostrzenia zapalenia wątroby: U pacjentów z przewlekłym WZW B mogą wystąpić zaostrzenia zapalenia wątroby zarówno podczas leczenia (obserwowane jako ponad 10-krotne zwiększenie aktywności AlAT), jak i po przerwaniu leczenia. Zaostrzenia po przerwaniu leczenia mogą mieć ciężki przebieg, dlatego po zakończeniu terapii zaleca się monitorowanie kliniczne i laboratoryjne.¹²

Zespół reaktywacji immunologicznej: U pacjentów zakażonych HIV z ciężkim niedoborem odporności, na początku leczenia przeciwretrowirusowego może wystąpić reakcja zapalna na bezobjawowe lub śladowe patogeny oportunistyczne. Donoszono także o przypadkach chorób autoimmunologicznych (np. choroba Gravesa-Basedowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby).¹³

Martwica kości: Zgłaszano przypadki martwicy kości, zwłaszcza u pacjentów z dobrze poznanymi czynnikami ryzyka, w zaawansowanym stadium infekcji HIV lub podczas długotrwałego leczenia przeciwretrowirusowego.¹⁴

Tabela działań niepożądanych leku Ictady 245 mg

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tenofowiru dizoproksylu wraz z częstością ich występowania i opisem. Klasyfikacja częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000).<sup data-drug="Ictady" data-section="Działania niepożądane" title="W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania działania niepożądane są wymienione zgodnie z malejącym nasileniem. Częstość występowania określono w następujący sposób: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do 15

Monitorowanie i profilaktyka działań niepożądanych

Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych leku Ictady 245 mg, szczególnie w zakresie zaburzeń czynności nerek, zaleca się:¹⁶

• Regularne monitorowanie czynności nerek u wszystkich pacjentów
• Szczególny nadzór nad pacjentami z czynnikami ryzyka zaburzeń czynności nerek
• Okresowe monitorowanie czynności wątroby, szczególnie u pacjentów z przewlekłym WZW B
• U dzieci i młodzieży – monitorowanie gęstości mineralnej kości
• Obserwację pod kątem objawów kwasicy mleczanowej, szczególnie u pacjentów ze zdekompensowaną chorobą wątroby

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych dotyczących nerek należy rozważyć dostosowanie dawki lub przerwanie leczenia. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania zgodnie z zaleceniami w Charakterystyce Produktu Leczniczego.¹⁷

Szczególne grupy pacjentów

U dzieci i młodzieży działania niepożądane obserwowane podczas leczenia tenofowirem dizoproksylu były zgodne z obserwowanymi u dorosłych. Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany w mineralizacji kości. W badaniach klinicznych u zakażonych HIV-1 i HBV dzieci i młodzieży obserwowano zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD) podczas leczenia tenofowirem dizoproksylu w porównaniu do placebo.¹⁸

Stosowanie tenofowiru dizoproksylu nie jest zalecane u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek. W badaniu GS-US-104-0352 u 8 z 89 pacjentów pediatrycznych (9,0%) wystąpiły zdarzenia niepożądane dotyczące nerek, a u pięciu (5,6%) stwierdzono zaburzenia czynności kanalika bliższego nerki, co spowodowało przerwanie leczenia u 4 pacjentów.¹⁹

U pacjentów w podeszłym wieku (powyżej 65 lat) nie przeprowadzono specjalnych badań dotyczących stosowania tenofowiru dizoproksylu. Ze względu na większe prawdopodobieństwo występowania osłabionej czynności nerek, należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia w tej grupie wiekowej.²⁰

Wszystkie działania niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub do podmiotu odpowiedzialnego.²¹