Działania niepożądane
Dasatinib Sandoz 80 mg

Działania niepożądane leku Dasatinib Sandoz

Dazatynib jest substancją aktywną stosowaną w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (ALL Ph+). Podczas terapii tym lekiem obserwuje się szereg działań niepożądanych, których poznanie jest kluczowe dla właściwego prowadzenia pacjenta przez lekarza. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa dazatynibu na podstawie danych klinicznych.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

W badaniach klinicznych obserwowano działania niepożądane po zastosowaniu dazatynibu u różnych grup pacjentów. Mediana czasu leczenia dorosłych pacjentów z CML wynosiła 19,2 miesiąca, przy czym u pacjentów z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej mediana ta wydłużała się do około 60 miesięcy. W przypadku pacjentów pediatrycznych mediana czasu leczenia wyniosła 26,3 miesiąca.²

U większości pacjentów przyjmujących dazatynib wystąpiły działania niepożądane. Z łącznej populacji 2712 dorosłych pacjentów leczonych dazatynibem, u 520 (19%) osób działania niepożądane doprowadziły do przerwania leczenia. W populacji pediatrycznej odsetek ten był znacznie niższy i wynosił zaledwie 1,5%.³

Należy podkreślić, że ogólny profil bezpieczeństwa dazatynibu u dzieci i młodzieży z CML w fazie przewlekłej był podobny do profilu bezpieczeństwa u dorosłych, niezależnie od postaci farmaceutycznej leku. Wyjątek stanowiły zdarzenia takie jak wysięk osierdziowy, wysięk opłucnowy, obrzęk płuc czy nadciśnienie płucne, których nie odnotowano u pacjentów pediatrycznych.⁴

Częstotliwość działań niepożądanych

Działania niepożądane dazatynibu sklasyfikowano według częstości występowania zgodnie z następującymi kryteriami:⁵

• Bardzo często (≥1/10) – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów
• Często (≥1/100 do <1/10) – występują u co najmniej 1 na 100, ale rzadziej niż u 1 na 10 pacjentów
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – występują u co najmniej 1 na 1000, ale rzadziej niż u 1 na 100 pacjentów
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) – występują u co najmniej 1 na 10 000, ale rzadziej niż u 1 na 1000 pacjentów
• Częstość nieznana – nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych

Zaburzenia hematologiczne

Wśród najczęstszych działań niepożądanych dazatynibu znajdują się zaburzenia hematologiczne. Mielosupresja, obejmująca niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość, występuje bardzo często. U pacjentów może również rozwinąć się gorączka neutropeniczna. Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa.⁶

Infekcje i powikłania infekcyjne

Zakażenia różnego pochodzenia stanowią bardzo częste działanie niepożądane dazatynibu. Obejmują one infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze. Szczególnie istotne są zapalenia płuc, zakażenia górnych dróg oddechowych oraz posocznica, która w niektórych przypadkach może zakończyć się zgonem pacjenta. W okresie porejestracyjnym odnotowano przypadki reaktywacji zapalenia wątroby typu B.⁷

Powikłania kardiologiczne i naczyniowe

Terapia dazatynibem może powodować szereg powikłań kardiologicznych, w tym zastoinową niewydolność serca, wysięk osierdziowy i zaburzenia rytmu serca. Rzadziej, ale z potencjalnie poważnymi konsekwencjami, mogą wystąpić: zawał mięśnia sercowego (w tym przypadki zakończone zgonem), wydłużenie odstępu QT w EKG, zapalenie osierdzia czy arytmia komorowa.⁸

Wśród powikłań naczyniowych dominują krwotoki (występujące bardzo często) oraz nadciśnienie tętnicze. Istotnym powikłaniem, odnotowanym z częstością nieznana, jest mikroangiopatia zakrzepowa.⁹

Powikłania pulmonologiczne

Szczególnie istotną grupą działań niepożądanych dazatynibu są powikłania pulmonologiczne. Wysięk opłucnowy oraz duszność występują bardzo często. Często mogą pojawić się: obrzęk płuc, nadciśnienie płucne, nacieki w płucach, zapalenie płuc i kaszel. Z częstością nieznana odnotowywano przypadki zatoru tętnicy płucnej, zespołu niewydolności oddechowej oraz śródmiąższowej choroby płuc.¹⁰

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bardzo często podczas terapii dazatynibem występują: biegunka, wymioty, nudności i ból brzucha. Częstymi powikłaniami są również krwawienia z przewodu pokarmowego, zapalenie okrężnicy (w tym neutropeniczne zapalenie jelit), zapalenie błony śluzowej żołądka oraz zapalenie błon śluzowych jamy ustnej. Rzadko, ale z poważnymi konsekwencjami, może wystąpić krwotok z przewodu pokarmowego zakończony zgonem.¹¹

Zaburzenia skórne

Bardzo częstymi skórnymi działaniami niepożądanymi są: wysypka, łysienie, zapalenie skóry (w tym wyprysk), świąd, trądzik, suchość skóry, pokrzywka i nadmierne pocenie się. Rzadko, ale jako potencjalnie zagrażający życiu, może wystąpić zespół Stevensa-Johnsona.¹²

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Bardzo często występują bóle mięśniowo-kostne. Często pacjenci zgłaszają ból stawów, ból mięśni, osłabienie mięśni, sztywność mięśniowo-szkieletową i skurcze mięśni. Niezbyt często może wystąpić rabdomioliza – poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji.¹³

Inne istotne działania niepożądane

Wśród innych ważnych działań niepożądanych dazatynibu należy wymienić:¹⁴

• Zaburzenia układu immunologicznego, w tym potencjalnie zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny (rzadko)
• Zaburzenia neurologiczne, takie jak ból głowy (bardzo często), krwawienie w obrębie OUN (niezbyt często)
• Zaburzenia endokrynologiczne, w tym niedoczynność tarczycy (niezbyt często) i nadczynność tarczycy (rzadko)
• Zaburzenia metaboliczne, w tym cukrzyca (rzadko) i zespół rozpadu guza (niezbyt często)

Tabela działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą zestawienie działań niepożądanych dazatynibu wraz z częstością ich występowania i charakterystyką kliniczną.

Szczególne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa dazatynibu u dzieci i młodzieży z Ph+ CML CP jest zbliżony do profilu u dorosłych. Istnieją jednak pewne różnice. U pacjentów pediatrycznych nie odnotowano przypadków wysięku osierdziowego, wysięku opłucnowego, obrzęku płuc ani nadciśnienia płucnego, które obserwowano u dorosłych. Ponadto odsetek pacjentów przerywających leczenie z powodu działań niepożądanych jest znacznie niższy w populacji pediatrycznej (1,5%) niż u dorosłych (19%).¹⁵

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku należy zachować szczególną ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych oraz płucnych. Monitorowanie funkcji serca i płuc ma w tej grupie pacjentów kluczowe znaczenie.¹⁶

Zalecenia dotyczące monitorowania pacjentów

Ze względu na szerokie spektrum działań niepożądanych dazatynibu, pacjenci poddawani tej terapii wymagają regularnego i kompleksowego monitorowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na:¹⁷

• Regularne badania morfologii krwi w celu wykrycia mielosupresji
• Ocenę funkcji serca i płuc, szczególnie pod kątem wysięku opłucnowego i osierdziowego
• Monitorowanie funkcji wątroby i nerek
• Ocenę stanu skóry pod kątem dermatologicznych działań niepożądanych
• Szczególnie częstą ocenę stanu pacjentów z grupy wysokiego ryzyka (osoby starsze, z chorobami współistniejącymi)

Wczesne wykrycie działań niepożądanych pozwala na szybką interwencję, modyfikację dawki lub wdrożenie odpowiedniego leczenia wspomagającego, co może zapobiec rozwojowi poważnych powikłań.¹⁸