Przedawkowanie
Atropinum sulfuricum WZF 0,5 mg/ml

Przedawkowanie atropiny siarczanu prowadzi do nasilonych objawów antycholinergicznych obejmujących wiele układów organizmu. Wśród symptomów dominują suchość w jamie ustnej z pieczeniem i dysfagią, nudności, wymioty, zaczerwienienie i suchość skóry, wysypka, podwyższona temperatura ciała, tachykardia oraz nadciśnienie tętnicze. Objawy oczne to światłowstręt wymagający zaciemnienia pomieszczenia. W zakresie ośrodkowego układu nerwowego obserwuje się nerwowość, drżenia, zmieszanie, pobudzenie, omamy, delirium, a następnie senność, stupor oraz niewydolność oddechowo-krążeniową, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. Diagnostyka powinna uwzględniać monitorowanie funkcji życiowych, zwłaszcza układu oddechowego i krążenia.

Przedawkowanie leku Atropinum Sulfuricum WZF

Przedawkowanie atropiny siarczanu może prowadzić do szeregu poważnych objawów ze strony różnych układów organizmu. Znajomość symptomatologii przedawkowania oraz odpowiedniego postępowania terapeutycznego jest kluczowa dla personelu medycznego zajmującego się pacjentami, u których doszło do zatrucia tym lekiem. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę objawów oraz zalecane metody leczenia w przypadku przedawkowania Atropinum Sulfuricum WZF.1

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie atropiny prowadzi do nasilenia działań antycholinergicznych, wpływając na liczne układy organizmu. Objawy przedawkowania obejmują zarówno manifestacje obwodowe, jak i ośrodkowe działania leku.2

Do najczęstszych objawów ze strony przewodu pokarmowego należą: suchość w jamie ustnej z towarzyszącym uczuciem pieczenia oraz trudności w przełykaniu. Pacjenci często zgłaszają również nudności i wymioty.3

Objawy skórne charakteryzują się zaczerwienieniem i suchością skóry, może również wystąpić wysypka. Z uwagi na działanie atropiny na termoregulację, często obserwuje się podwyższenie temperatury ciała.4

W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwuje się tachykardię oraz podwyższenie ciśnienia tętniczego.5

Objawy oczne obejmują przede wszystkim światłowstręt, który może być na tyle nasilony, że wymaga przeniesienia pacjenta do zaciemnionego pomieszczenia.6

Poważne konsekwencje przedawkowania atropiny wynikają z jej działania na ośrodkowy układ nerwowy. Z powodu pobudzenia OUN mogą wystąpić: nerwowość, drżenia, zmieszanie, pobudzenie, omamy oraz delirium. Te objawy ośrodkowego działania atropiny mogą stopniowo przechodzić w senność, stupor, niewydolność układu oddechowego i krążenia, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu.7

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania atropiny wymaga szybkiego i kompleksowego podejścia. Poniżej przedstawiono szczegółowe zalecenia dotyczące postępowania terapeutycznego:8

  • Zastosowanie antidotum – w ciężkich przypadkach zatrucia atropiną zaleca się podanie fizostygminy w dawce od 1 mg do 4 mg drogą dożylną, domięśniową lub podskórną. Należy pamiętać, że fizostygmina jest szybko eliminowana z organizmu, dlatego w razie konieczności dawkę można powtórzyć.9
  • Sedacja – u pacjentów z objawami majaczenia można zastosować diazepam w celu uzyskania sedacji. Należy jednak podkreślić, że stosowanie dużych dawek leków uspokajających jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia zahamowania ośrodkowego występującego po zatruciu atropiną.10
  • Wsparcie oddechowe – konieczne jest utrzymywanie prawidłowej wentylacji dróg oddechowych. W przypadku wystąpienia niewydolności oddechowej należy zastosować inhalacje z tlenem i dwutlenkiem węgla.11
  • Kontrola hipertermii – w przypadku wystąpienia gorączki należy ją redukować za pomocą okładów z lodu lub chłodnej wody.12
  • Nawodnienie i kontrola diurezy – pacjentowi należy podać odpowiednią ilość płynów. Ze względu na możliwe trudności z oddawaniem moczu, może być konieczne wykonanie cewnikowania.13
  • Ochrona przed światłem – u pacjentów ze światłowstrętem zaleca się umieszczenie w zaciemnionym pomieszczeniu.14

Tabela objawów przedawkowania Atropinum Sulfuricum WZF

Układ/narząd Objawy przedawkowania Opis objawu
Przewód pokarmowy Suchość w jamie ustnej Towarzyszy jej uczucie pieczenia i trudności w przełykaniu
Przewód pokarmowy Nudności i wymioty Objawy dyspeptyczne będące wynikiem działania antycholinergicznego
Skóra Zaczerwienienie i suchość skóry Wynik zahamowania wydzielania potu i rozszerzenia naczyń skórnych
Skóra Wysypka Mogąca wystąpić jako reakcja skórna
Termoregulacja Podwyższenie temperatury ciała Konsekwencja hamowania wydzielania potu i zaburzeń termoregulacji
Układ sercowo-naczyniowy Tachykardia Przyspieszona czynność serca wywołana działaniem antycholinergicznym
Układ sercowo-naczyniowy Podwyższenie ciśnienia tętniczego Efekt obwodowego działania leku na naczynia krwionośne
Narząd wzroku Światłowstręt Nadwrażliwość na światło wymagająca przebywania w zaciemnionym pomieszczeniu
Ośrodkowy układ nerwowy Nerwowość, drżenia Wczesne objawy pobudzenia OUN
Ośrodkowy układ nerwowy Zmieszanie, pobudzenie Objawy narastającego wpływu na funkcje poznawcze
Ośrodkowy układ nerwowy Omamy, delirium Poważne zaburzenia świadomości i percepcji
Ośrodkowy układ nerwowy Senność, stupor Objawy przejścia ze stanu pobudzenia do depresji OUN
Układ oddechowy i krążenia Niewydolność układu oddechowego i krążenia Ciężkie powikłania mogące prowadzić do zgonu w przypadkach skrajnego przedawkowania

Wnioski praktyczne

Zatrucie atropiną wymaga szybkiej diagnostyki i kompleksowego podejścia terapeutycznego. W ciężkich przypadkach przedawkowania kluczowe znaczenie ma podanie antidotum w postaci fizostygminy, która jako inhibitor acetylocholinesterazy przeciwdziała efektom antycholinergicznym atropiny.15

Należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie funkcji życiowych pacjenta, zwłaszcza w kontekście depresji oddechowej, która może nastąpić po początkowej fazie pobudzenia. Właściwe postępowanie objawowe, obejmujące kontrolę hipertermii, nawodnienie, sedację i wsparcie oddechowe, stanowi istotny element leczenia zatrucia atropiną.16

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl