Leki w grupie
„leki cholinolityczne”

Leki cholinolityczne (antycholinergiczne) to grupa preparatów, które blokują działanie acetylocholiny na receptory muskarynowe. Mechanizm ich działania polega na konkurencyjnym blokowaniu wiązania acetylocholiny z tymi receptorami, co prowadzi do hamowania przekaźnictwa cholinergicznego w układzie przywspółczulnym. Efektem jest m.in. przyspieszenie czynności serca, zmniejszenie wydzielania gruczołów, rozszerzenie źrenic, zmniejszenie napięcia mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i moczowych.

Do leków cholinolitycznych zaliczamy: atropinę, skopolaminę, bromek ipratropium, bromek tiotropium, oksybutyninę, tolterodynę, solifenacynę, daryfenacynę, trospium, glikopironium. Na polskim rynku dostępne są m.in.: Atropinum Sulfuricum (atropina), Scopolan (skopolamina), Spiriva (tiotropium), Atrovent (ipratropium), Vesicare (solifenacyna), Detrusitol (tolterodyna), Emselex (daryfenacyna), Uroflow (trospium).

Leki cholinolityczne można podzielić na kilka podgrup: naturalne alkaloidy (atropina, skopolamina), syntetyczne związki czwartorzędowe (ipratropium, tiotropium, trospium) oraz syntetyczne pochodne tercjowe (oksybutynina, tolterodyna, solifenacyna). Czwartorzędowe związki amonowe słabo przenikają przez barierę krew-mózg, więc mają mniej działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego.

Główne zalety stosowania leków cholinolitycznych to ich skuteczność w leczeniu skurczów mięśni gładkich (kolki jelitowe, nerkowe, żółciowe), przydatność w leczeniu chorób obturacyjnych płuc (astma, POChP), skuteczność w terapii pęcherza nadreaktywnego i nietrzymania moczu. Są również wykorzystywane w premedykacji przed zabiegami operacyjnymi, w leczeniu choroby lokomocyjnej oraz jako środki rozszerzające źrenice w okulistyce.

Stosowanie leków cholinolitycznych wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak: suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia (zwłaszcza akomodacji), tachykardia, zaparcia, zatrzymanie moczu, podwyższenie ciśnienia śródgałkowego, zaburzenia termoregulacji (zmniejszenie pocenia się). U osób starszych mogą powodować zaburzenia poznawcze, splątanie i majaczenie. Są przeciwwskazane w jaskrze z wąskim kątem przesączania, przeroście prostaty, niedrożności przewodu pokarmowego i moczowego oraz myasthenia gravis.

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl