Leki w grupie
„środki kontrastowe jodowe”
Środki kontrastowe jodowe to substancje zawierające atomy jodu, które zwiększają kontrast między różnymi tkankami podczas badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa (TK), urografia, angiografia czy cholangiografia. Działają one na zasadzie pochłaniania promieni rentgenowskich, co pozwala na uwidocznienie narządów, naczyń krwionośnych i innych struktur anatomicznych, które bez kontrastu byłyby słabo widoczne lub niewidoczne.
Ze względu na budowę chemiczną środki kontrastowe jodowe dzielą się na jonowe i niejonowe. Środki jonowe to m.in. joheksol, jopromid i jopamidol, natomiast niejonowe to m.in. jodiksanol, jomeprol i jobitridol. Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak: Omnipaque, Visipaque (jodiksanol), Ultravist (jopromid), Iomeron (jomeprol), Xenetix (jobitridol) czy Optiray (jowerol).
Główną zaletą stosowania środków kontrastowych jodowych jest znaczna poprawa diagnostyki obrazowej, umożliwiająca dokładne uwidocznienie patologii takich jak guzy, zmiany zapalne, zwężenia naczyń, czy ocenę perfuzji narządów. Nowoczesne niejonowe środki kontrastowe charakteryzują się niższą osmolarnością, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych i poprawia tolerancję przez pacjentów.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem środków kontrastowych jodowych obejmują reakcje nadwrażliwości – od łagodnych (wysypka, nudności) po ciężkie reakcje anafilaktoidalne zagrażające życiu. Innym poważnym powikłaniem jest nefropatia pokontrastowa, która może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek, szczególnie u pacjentów z już istniejącą niewydolnością nerek, cukrzycą czy odwodnieniem. Rzadziej występują powikłania neurologiczne, reakcje skórne czy zaburzenia czynności tarczycy.
Środki kontrastowe jodowe można podzielić na kilka podgrup. Ze względu na osmolarność wyróżniamy: wysokoosmolarne (jonowe, np. joksytalamat), niskoosmolarne (niejonowe, np. jopromid, jomeprol) oraz izoosmolarne (np. jodiksanol). Pod względem zastosowania można je podzielić na środki do badań naczyniowych (angiografia), środki do badań układu moczowego (urografia) oraz środki uniwersalne stosowane w tomografii komputerowej. Różnią się one stężeniem jodu, właściwościami fizykochemicznymi oraz profilem bezpieczeństwa.
Lista leków w tej grupie
-
Optiray 350 – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 741 mg/ml (350 mg jodu/ml)
Produkt leczniczy jest roztworem do wstrzykiwań i infuzji zawierającym jowersol odpowiadający 350 mg/ml jodu elementarnego. Jest stosowany jako niejonowy środek kontrastowy w diagnostyce obrazowej, między innymi w angiografii układu sercowo-naczyniowego, tomografii komputerowej głowy i ciała oraz w urografii. Preparat umożliwia dokładne uwidocznienie naczyń i narządów podczas badań. Zastosowanie tego środka poprawia precyzję diagnozy w różnych technikach obrazowania medycznego.
Wskazania do stosowania- angiografia naczyń obwodowych
- angiografia naczyń wieńcowych
- angiografia nerek
- angiografia organów wewnętrznych
- angiografia układu sercowo-naczyniowego
- aortografia
- cyfrowa angiografia subtrakcyjna
- flebografia
- tomografia komputerowa ciała
- tomografia komputerowa głowy
- urografia wydzielnicza
- wentrykulografia lewostronna
Substancja czynna -
Visipaque – Roztwór do wstrzykiwań – 652 mg/ml (320 mg jodu/ml)
Produkt leczniczy zawiera jodiksanol, niejonowy, dimeryczny środek kontrastowy zawierający jod, rozpuszczalny w wodzie, stosowany w formie roztworu do wstrzykiwań. Jego osmolalność jest niższa niż osmolalność krwi, a preparat jest izotoniczny względem płynów ustrojowych dzięki dodatkom elektrolitów. Lek używany jest wyłącznie do celów diagnostycznych, w tym w badaniach obrazowych takich jak kardioangiografia, angiografia mózgowa, arteriografia obwodowa, urografia oraz tomografia komputerowa z kontrastem. Dzięki swoim właściwościom ułatwia precyzyjne zobrazowanie układu naczyniowego oraz innych struktur ciała podczas procedur diagnostycznych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Optiray 320 – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 678 mg/ml (320 mg jodu/ml)
Produkt leczniczy jest roztworem do wstrzykiwań i infuzji zawierającym 320 mg/ml jodu w postaci jowersolu. Jest to niejonowy środek kontrastowy wykorzystywany głównie do diagnostyki obrazowej, w tym angiografii naczyń mózgowych, wieńcowych, obwodowych oraz narządów wewnętrznych i nerek. Stosuje się go również w tomografii komputerowej głowy i innych narządów, a także w różnych procedurach diagnostycznych, takich jak aortografia czy flebografia. Lek pomaga w uzyskaniu wyraźnych obrazów struktur naczyniowych i narządów, co ułatwia rozpoznanie i ocenę stanu zdrowia pacjenta.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
HEVASCOL – Roztwór do wstrzykiwań – 480 mg I/ml
Produkt leczniczy jest roztworem do wstrzykiwań zawierającym 1280 mg etiodowanego oleju na ml, co odpowiada 480 mg jodu. Stosuje się go w radiologii diagnostycznej do wizualizacji naczyń, węzłów chłonnych oraz przetok, a także podczas histerosalpingografii u kobiet badanych pod kątem niepłodności. W radiologii interwencyjnej używany jest do lokalizacji i ukierunkowania podczas chemoembolizacji raka wątrobowokomórkowego. Preparat jest przezroczystym oleistym płynem w kolorze od blado żółtego do pomarańczowego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Omnipaque – Roztwór do wstrzykiwań – 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Produkt leczniczy zawiera joheksol, niejonowy, monomeryczny, trójjodowy, rozpuszczalny w wodzie środek kontrastowy o stężeniu 647 mg/ml, co odpowiada 300 mg jodu na ml. Preparat jest przeznaczony do diagnostyki obrazowej u dorosłych i dzieci, wykorzystywany m.in. w kardioangiografii, arteriografii, urografii, tomografii komputerowej oraz badaniach przewodu pokarmowego. Może być podawany również podpajęczynówkowo w mielografii oraz stosowany w artrografii czy mammografii ze wzmocnieniem kontrastowym. Dzięki właściwościom izotonicznym i rozpuszczalności w wodzie umożliwia uzyskanie wyraźnych obrazów diagnostycznych podczas różnych procedur medycznych.
Wskazania do stosowania- arteriografia
- artrografia
- badanie przewodu pokarmowego
- flebografia
- herniografia
- histerosalpingografia
- kardioangiografia
- mammografia ze wzmocnieniem kontrastowym
- mielografia lędźwiowa
- mielografia piersiowa
- mielografia szyjna
- sialografia
- tomografia komputerowa
- tomografia komputerowa zbiorników podstawy mózgu
- urografia
- wsteczna endoskopowa cholangiopankreatografia
- wsteczna endoskopowa pankreatografia
Substancja czynna -
Optiray 300 – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 636 mg/ml (300 mg I/ml)
Jest to niejonowy środek kontrastowy zawierający joversol, który dostarcza 300 mg jodu na ml roztworu. Produkt występuje w postaci przezroczystego, bezbarwnego lub bladożółtego roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Stosuje się go wyłącznie w diagnostyce medycznej, w tym w angiografii naczyń mózgowych i obwodowych, flebografii oraz tomografii komputerowej głowy i innych narządów. Jest odpowiedni również do użycia u dzieci podczas badań obrazowych naczyń i urografii.
-
Iomeron 400 – Roztwór do wstrzykiwań – 400 mg jodu/ml
Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający jomeprol, który dostarcza różne dawki jodu. Stosowany jest wyłącznie w diagnostyce obrazowej, w tym do tomografii komputerowej, angiografii oraz urografii. Produkt służy do uwidaczniania naczyń krwionośnych i struktur anatomicznych podczas różnych badań radiologicznych. Wybór stężenia substancji zależy od rodzaju i celu badania diagnostycznego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna