witamina B5

Witamina B5, znana również jako kwas pantotenowy, jest rozpuszczalnym w wodzie składnikiem kompleksu witamin B, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pełni kluczową rolę w metabolizmie węglowodanów, białek i tłuszczów, a także w syntezie koenzymu A, który uczestniczy w wielu reakcjach biochemicznych.

W praktyce klinicznej witamina B5 ma zastosowanie w leczeniu i profilaktyce różnych stanów chorobowych. Wykazuje działanie wspomagające w gojeniu ran, redukcji stanów zapalnych oraz wspiera funkcjonowanie układu nerwowego. Niedobory witaminy B5 mogą prowadzić do objawów takich jak zmęczenie, zaburzenia snu, drażliwość, bóle mięśni czy zaburzenia układu pokarmowego.

Naturalne źródła witaminy B5 to przede wszystkim produkty pełnoziarniste, drożdże, jaja, mięso, mleko, warzywa i owoce. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę B5 u dorosłych wynosi około 5 mg, a zapotrzebowanie może wzrastać w okresach zwiększonego stresu, podczas ciąży i karmienia piersią oraz u pacjentów z zaburzeniami wchłaniania.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Recreol 50 mg/g

Produkt leczniczy Recreol w postaci maści o stężeniu deksopantenolu 50 mg/g nie wykazuje udokumentowanych interakcji farmakologicznych ani farmakokinetycznych z innymi lekami, alkoholem etylowym czy substancjami stosowanymi miejscowo. Deksopantenol, będący prowitaminą B5, po aplikacji miejscowej ulega przekształceniu w kwas pantotenowy, a jego mechanizm działania nie sugeruje ryzyka interakcji. Składniki podłoża maści, takie jak alkohol cetylowy (18 mg/g) i alkohol stearylowy (12 mg/g), nie wchodzą w interakcje z alkoholem spożywczym. Potencjalne, teoretyczne interakcje z preparatami złuszczającymi, kortykosteroidami, innymi witaminami czy preparatami zawierającymi alkohol są oceniane jako niskiego znaczenia klinicznego i nie stanowią przeciwwskazań do jednoczesnego stosowania, choć zaleca się zachowanie odstępu czasowego między aplikacjami.
alkohol cetylowy, alkohol etylowy, alkohol stearylowy, alkohol tłuszczowy, bariera skórna, deksopantenol, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kortykosteroid, kortykosteroid miejscowy, kwas AHA, kwas BHA, kwas pantotenowy, lanolina, nadmierne dawkowanie, preparat złożony, prowitamina kwasu pantotenowego, reakcja alergiczna, reakcja skórna, retinol, substancja złuszczająca, uszkodzona bariera skórna, witamina B5
Leksykon leków
Interakcje leku – Biotynox 5 mg

Biotyna wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jej stężenie w osoczu oraz skuteczność terapeutyczną preparatu Biotynox. Leki przeciwdrgawkowe (fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, prymidon) obniżają stężenie biotyny poprzez przyspieszenie jej metabolizmu, co wymaga monitorowania poziomu witaminy i ewentualnej korekty dawki. Kwas walproinowy zmniejsza aktywność biotynidaz, zaburzając metabolizm biotyny, natomiast wysokie dawki kwasu pantotenowego i kwasu liponowego konkurują o wchłanianie, obniżając skuteczność biotyny. Spożycie alkoholu etylowego prowadzi do zmniejszenia stężenia biotyny poprzez zaburzenia wchłaniania, przyspieszenie metabolizmu i zwiększone wydalanie, co wymaga ograniczenia spożycia alkoholu i możliwej korekty dawkowania. Hormony steroidowe indukują enzymy wątrobowe, przyspieszając katabolizm biotyny i zwiększając zapotrzebowanie na witaminę.
alkohol etylowy, antybiotykoterapia, awidyna, biotyna we krwi, biotynidaza, enzym wątrobowy, fenobarbital, fenytoina, glikoproteina, hormon steroidowy, karbamazepina, katabolizm biotyny, kwas liponowy, kwas pantotenowy, kwas walproinowy, lek przeciwdrgawkowy, metabolizm biotyny, mikroflora jelitowa, niedobór biotyny, nikotynizm, prymidon, stężenie biotyny, witamina B5
Leksykon substancji czynnych
Wapń pantotenian – Wskazania do stosowania

Pantotenian wapnia, będący solą wapniową kwasu pantotenowego (witamina B5), jest kluczowym składnikiem koenzymu A, niezbędnym w metabolizmie białek, tłuszczów i węglowodanów. Wskazaniem do jego stosowania jest leczenie i profilaktyka niedoborów witaminy B5, które mogą wynikać z nieprawidłowej diety, zaburzeń wchłaniania lub zwiększonego zapotrzebowania organizmu. Preparaty takie jak Calcium Pantothenicum Jelfa (100 mg pantotenianu wapnia na tabletkę) oraz Vitaminum B compositum (5 mg pantotenianu wapnia w połączeniu z innymi witaminami z grupy B) są stosowane w terapii niedoborów oraz w stanach zwiększonego zapotrzebowania, takich jak gorączka, oparzenia, alkoholizm, ciąża, karmienie piersią, choroby przewlekłe, rekonwalescencja oraz zaburzenia wchłaniania (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia). Dawkowanie preparatów powinno być indywidualnie dostosowane, zwykle 1-3 tabletki Calcium Pantothenicum Jelfa na dobę lub odpowiednio wyższe dawki preparatów złożonych.
Calcium Pantothenicum Jelfa, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, czyraczność, dawka terapeutyczna, koenzym A, kwas pantotenowy, metabolizm białek, monoterapia, niedobór kwasu pantotenowego, nikotynamid, pantotenian wapnia, pirydoksyna, preparat wielowitaminowy, proces metaboliczny, proces regeneracyjny, resekcja jelita, ryboflawina, stan gorączkowy, tiamina, trądzik, układ nerwowy, Vitaminum B compositum, witamina B5, witaminy z grupy B, zaburzenia wchłaniania, zaburzenie metaboliczne, zapalenie błony śluzowej, zespół krótkiego jelita
Leksykon substancji czynnych
Sodowy D-pantotenian – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Sodowy D-pantotenian, będący formą witaminy B5, występuje w preparacie Vita Buerlecithin w dawce 20 mg/100 ml płynu doustnego, który jest produktem złożonym zawierającym także lecytynę sojową (10,4 g/100 ml), witaminy B2 (4,8 mg/100 ml), B6 (3,5 mg/100 ml), B12 (2,5 μg/100 ml) oraz amid kwasu nikotynowego (35 mg/100 ml). Kluczowym aspektem oceny bezpieczeństwa stosowania tego preparatu u kobiet w ciąży i karmiących piersią jest obecność substancji pomocniczych o potencjalnym działaniu toksycznym, w tym 2,7 g etanolu na 20 ml płynu oraz alkoholu benzylowego (E 1519). Ze względu na zdolność tych alkoholi do przenikania przez barierę łożyskową i do mleka matki oraz ich potencjalne negatywne oddziaływanie na rozwój neurologiczny płodu i niemowlęcia, preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży i laktacji.
alkohol benzylowy, amid kwasu nikotynowego, bariera łożyskowa, chlorowodorek pirydoksyny, cyjanokobalamina, etanol, fosforan ryboflawiny sodu, kwas pantotenowy, lecytyna sojowa, sodowy D-pantotenian, suplementacja kwasu pantotenowego, toksyczność płodowa, Vita Buerlecithin, witamina B12, witamina B2, witamina B5, witamina B6
Leksykon substancji czynnych
Pantetonian wapnia – Działania niepożądane

Pantetonian wapnia, będący solą wapniową kwasu pantotenowego (witamina B5), jest składnikiem preparatów Sylimarol Vita 80 i Sylimarol Vita 150, które zawierają również wyciąg z ostropestu plamistego oraz inne witaminy z grupy B. Profil bezpieczeństwa pantetonianu wapnia jest korzystny, jednak może on wywoływać łagodne i przejściowe działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, takie jak łagodne działanie przeczyszczające (zwiększona perystaltyka jelit z częstszymi wypróżnieniami o miękkiej konsystencji) oraz inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym nudności, dyskomfort w jamie brzusznej, wzdęcia i zaburzenia trawienia. Częstotliwość występowania tych objawów nie została precyzyjnie określona, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej podczas terapii.
charakterystyka produktu leczniczego, dyskomfort jamy brzusznej, działania niepożądane, działanie przeczyszczające, farmakovigilance, kwas pantotenowy, nudności, ostropest plamisty, pantetonian wapnia, perystaltyka jelit, profil bezpieczeństwa, układ pokarmowy, witamina B5, witaminy z grupy B, wzdęcia, zaburzenia trawienia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Leksykon substancji czynnych
Pantetonian wapnia – Wskazania do stosowania

Pantetonian wapnia (Calcii pantothenas) jest wapniową solą witaminy B5, pełniącą istotną rolę w metabolizmie komórkowym, stosowaną w preparatach złożonych, takich jak Sylimarol Vita 80 i 150, gdzie dawka pantetonianu wapnia wynosi 4 mg na kapsułkę twardą. Preparaty te łączą pantetonian wapnia z wyciągiem z ostropestu plamistego oraz witaminami z grupy B, co wspomaga funkcje wątroby. Wskazania do stosowania obejmują rekonwalescencję po toksyczno-metabolicznych uszkodzeniach wątroby spowodowanych m.in. nadmiernym spożyciem alkoholu, ekspozycją na środki ochrony roślin oraz inne czynniki hepatotoksyczne. Dodatkowo, pantetonian wapnia jest stosowany wspomagająco w leczeniu niestrawności objawiającej się wzdęciami, odbijaniem i dyskomfortem trawiennym, a także w terapii wspomagającej po ostrych i przewlekłych chorobach wątroby prowadzących do upośledzenia funkcji tego narządu.
alkoholowe uszkodzenie wątroby, dysfunkcja wątroby, dyspepsja, działanie hepatotoksyczne, funkcja wątroby, hepatocyt, kapsułka twarda, niestrawność, pantetonian wapnia, postać farmaceutyczna, preparat hepatoprotekcyjny, preparat leczniczy, przewlekła choroba wątroby, schorzenie hepatologiczne, substancja hepatotoksyczna, toksyczno-metaboliczne uszkodzenie wątroby, uszkodzenie komórek wątrobowych, wirusowe zapalenie wątroby, witamina B5, witaminy z grupy B, wyciąg z ostropestu plamistego, zaburzenie trawienia, zaburzenie trawienne
Leksykon substancji czynnych
Ksylometazolina – Wskazania do stosowania

Ksylometazolina, sympatykomimetyczny agonista receptorów alfa-adrenergicznych, jest szeroko stosowana w leczeniu objawowego przekrwienia błony śluzowej nosa w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych, alergicznego i naczynioruchowego zapalenia błony śluzowej nosa oraz zapalenia zatok przynosowych. Preparaty dostępne są w różnych stężeniach: 0,5 mg/ml (0,05%) dla dzieci 2-6 lat, 0,5-1 mg/ml (0,05-0,1%) dla dzieci 6-12 lat oraz 1 mg/ml (0,1%) dla młodzieży powyżej 12 lat i dorosłych. Ksylometazolina zmniejsza obrzęk i przekrwienie błony śluzowej poprzez obkurczenie naczyń krwionośnych, co ułatwia odpływ wydzieliny i poprawia drożność nosa. Preparaty z dodatkiem deksopantenolu (50 mg/ml) wspomagają regenerację błony śluzowej, szczególnie po zabiegach chirurgicznych nosa, natomiast połączenie z bromkiem ipratropium (0,6 mg/ml) jest wskazane w leczeniu przekrwienia z towarzyszącą wodnistą wydzieliną nosa, np. w przebiegu przeziębienia.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, badanie endoskopowe, błona śluzowa nosa, bromek ipratropium, cukrzyca, deksopantenol, działanie antycholinergiczne, działanie sympatykomimetyczne, górne drogi oddechowe, inhibitory MAO, jaskra, katar sienny, ksylometazolina, kwas pantotenowy, naczynioruchowe zapalenie błony śluzowej nosa, nadciśnienie tętnicze, obkurczanie naczyń krwionośnych, ostre zapalenie błony śluzowej nosa, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, pyłkowica, rynoskopia, tomografia komputerowa, trąbka słuchowa, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, witamina B5, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok przynosowych
Leksykon substancji czynnych
Pantetonian wapnia – Interakcje

Pantetonian wapnia, będący solą wapniową kwasu pantotenowego (witaminy B5), jest składnikiem preparatów leczniczych takich jak Sylimarol Vita 150 i Sylimarol Vita 80, zawierających 4 mg substancji na kapsułkę. W dokumentacji tych produktów nie odnotowano udokumentowanych interakcji pantetonianu wapnia z innymi lekami ani alkoholem, jednakże ze względu na obecność jonów wapnia, istnieje teoretyczne ryzyko zmniejszenia biodostępności antybiotyków z grupy tetracyklin i fluorochinolonów. Ponadto, leki wpływające na pH przewodu pokarmowego (np. inhibitory pompy protonowej, leki zobojętniające) mogą potencjalnie modyfikować wchłanianie pantetonianu wapnia, choć brak jest specyficznych danych potwierdzających te interakcje w charakterystykach produktów leczniczych (ChPL).
fluorochinolony, inhibitory pompy protonowej, koenzym A, kwas pantotenowy, leki zobojętniające, metabolizm komórkowy, ostropest plamisty, pantetonian wapnia, Sylimarol Vita 150, Sylimarol Vita 80, tetracykliny, witamina B5, witaminy z grupy B
Leksykon substancji czynnych
Wapń pantotenian – Działania niepożądane

Wapnia pantotenian (Calcii pantothenas), będący formą witaminy B5, wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami terapeutycznymi. Preparaty takie jak Calcium Pantothenicum Jelfa (100 mg wapnia pantotenianu) oraz Vitaminum B compositum (5 mg wapnia pantotenianu w połączeniu z innymi witaminami z grupy B) nie wykazują istotnych działań niepożądanych w standardowych dawkach. Przekroczenie zalecanych dawek może jednak prowadzić do różnorodnych objawów niepożądanych, obejmujących reakcje skórne (zaczerwienienie skóry, rumień twarzy, wysypka, pokrzywka), objawy neurologiczne i psychiczne (osłabienie, bóle głowy, drażliwość, bezsenność), a także rzadkie symptomy ze strony układu sercowo-naczyniowego (tachykardia) oraz przewodu pokarmowego (biegunka). W preparatach złożonych, takich jak Vitaminum B compositum, obserwuje się również fizjologiczne żółte zabarwienie moczu spowodowane obecnością ryboflawiny, które nie wymaga interwencji medycznej.
bąbel pokrzywkowy, bezsenność, biegunka, ból głowy, charakterystyka produktu leczniczego, drażliwość, działanie niepożądane, kwas pantotenowy, metabolizm komórkowy, monitorowanie niepożądanych działań, monoterapia, objawy neurologiczne, pokrzywka, produkt leczniczy, przyspieszenie akcji serca, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja skórna, rumień skórny, rumień twarzy, ryboflawina, substancja czynna, świąd, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, ukrwienie, Vitaminum B compositum, wapnia pantothenian, witamina B2, witamina B5, witaminy z grupy B, wysypka, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaczerwienienie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Recreol 50 mg/g

Recreol w postaci kremu zawiera 50 mg/g deksopantenolu, aktywnego metabolitu witaminy B5, i jest wskazany jako leczenie wspomagające powierzchowne zmiany skórne o różnej etiologii. Jego mechanizm działania obejmuje nawilżenie bariery naskórkowej, stymulację epitelizacji, a także działanie przeciwzapalne i przeciwświądowe, co przyspiesza regenerację naskórka i gojenie uszkodzeń. Preparat ma postać białego lub żółtawego kremu o jednolitej konsystencji, zawierającego w 1 g także 15 mg glikolu propylenowego, 13 mg lanoliny, 24 mg alkoholu cetylowego oraz 16 mg alkoholu stearylowego, co wymaga uwagi u pacjentów z nadwrażliwością na składniki pomocnicze.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, bariera naskórkowa, deksopantenol, dermatoza, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, epitelizacja, glikol propylenowy, kwas pantotenowy, lanolina, leczenie wspomagające, nadwrażliwość, preparat dermatologiczny, proces zapalny, Recreol, regeneracja naskórka, stan zapalny skóry, świąd, terapia skojarzona, uszkodzenie skóry, warstwa rogowa naskórka, witamina B5
Leksykon substancji czynnych
Dekspantenol – Działania niepożądane

Dekspantenol, prowitamina kwasu pantotenowego (witamina B5), jest szeroko stosowany w dermatologii, okulistyce oraz w preparatach do nosa i syropach przeciwkaszlowych. Po wchłonięciu przekształca się w kwas pantotenowy, składnik koenzymu A, niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Mimo dobrego profilu bezpieczeństwa, stosowanie dekspantenolu może wywoływać reakcje nadwrażliwości, obejmujące skórne objawy alergiczne (wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, zapalenie skóry) oraz poważniejsze reakcje ogólnoustrojowe, takie jak skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna czy wstrząs anafilaktyczny. Częstość występowania reakcji alergicznych jest zróżnicowana i wynosi <1/10 000 dla preparatu Recreol, natomiast w preparatach złożonych może być wyższa. W okulistyce dekspantenol może powodować podrażnienie oczu (zaczerwienienie, ból, łzawienie, świąd, obrzęk spojówek), a w połączeniu z chlorheksydyną – poważne powikłania, takie jak erozja rogówki i trwałe osłabienie widzenia, co w skrajnych przypadkach wymagało przeszczepienia rogówki.
błona śluzowa nosa, chlorheksydyna, deksopantenol, dekspantenol, drgawki, dystonia, erozja rogówki, koenzym A, ksylometazolina, kwas pantotenowy, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk spojówki, omam, pęcherzyki skórne, podrażnienie oka, pokrzywka, przeszczep rogówki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ruch mimowolny, rumień, skurcz oskrzeli, uszkodzenie rogówki, witamina B5, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk, zaburzenie oddychania, zaburzenie przewodu pokarmowego, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego, zapalenie alergiczne skóry, zapalenie kontaktowe skóry
Leksykon substancji czynnych
Deksopantenol – Przedawkowanie

Deksopantenol, pochodna kwasu pantotenowego (witamina B5), wykazuje wyjątkowo niski profil toksyczności ogólnoustrojowej, co potwierdzają dane kliniczne oraz charakterystyki preparatów takich jak Dermopanten czy Recreol. Nie są znane specyficzne objawy przedawkowania samego deksopantenolu, a nawet stosowanie dawek przekraczających zalecane nie powoduje istotnych działań niepożądanych zagrażających zdrowiu pacjenta. W przypadku preparatów zawierających wyłącznie deksopantenol nie jest wymagane specjalne postępowanie medyczne po ewentualnym przedawkowaniu.
aerozol donosowy, deksopantenol, działanie niepożądane, hamowanie ośrodkowego układu nerwowego, hiperkalcemia, hiperwitaminoza, ksylometazoliny chlorowodorek, kwas pantotenowy, leczenie objawowe, nudności i biegunka, objawy niepożądane przewodu pokarmowego, ośrodkowy układ nerwowy, produkt leczniczy, stosowanie donosowe, stosowanie miejscowe, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność systemowa, układ krążenia, witamina B5
Leksykon leków
Przedawkowanie – Viantan –

Przedawkowanie preparatu multiwitaminowego Viantan stanowi istotne zagrożenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz przy jednoczesnym stosowaniu witamin z różnych źródeł bez indywidualnej kontroli. Objawy przedawkowania obejmują głównie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i biegunka, a także specyficzne symptomy hiperwitaminozy zależne od poszczególnych witamin. W preparacie Viantan zawartość witaminy A wynosi 0,99 mg (3300 IU), witaminy C 200 mg, witaminy D 0,005 mg (200 IU), witaminy E 9,11 mg, witaminy K 0,15 mg, witaminy B6 6,00 mg, witaminy B2 3,60 mg, witamin z grupy B w różnych ilościach, witaminy B1 6,00 mg, witaminy B12 0,005 mg, kwasu foliowego 0,60 mg, kwasu pantotenowego 15,0 mg, biotyny 0,06 mg oraz nikotynamidu 40,0 mg. Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie wątroby (witamina A), hiperkalcemia (witamina D), ostrej niewydolności nerek (witamina C), neuropatii obwodowej (witamina B6) czy zaburzeń krzepnięcia (witamina K).
alfa-tokoferol, biegunka, biotyna, ból głowy, cholekalcyferol, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cyjanokobalamina, dysfagia, fitomenadion, hiperkalcemia, hiperwitaminoza, komplikacje hematologiczne, kwas askorbowy, kwas foliowy, kwas pantotenowy, neuropatia obwodowa, nikotynamid, nudności, ostra niewydolność nerek, parametry biochemiczne, pirydoksyna, przewlekła nefropatia, retynol, ryboflawina, szczawian wapnia, tiamina, uszkodzenie wątroby, witamina A, witamina B1, witamina B12, witamina B2, witamina B3, witamina B5, witamina B6, witamina B7, witamina B9, witamina C, witamina D, witamina E, witamina K, witaminy z grupy B, wodobrzusze, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krzepnięcia krwi, żółtaczka