kwas undecylenowy
Kwas undecylenowy (kwas 10-undekenowy) to nienasycony kwas tłuszczowy o wzorze chemicznym C₁₁H₂₀O₂, charakteryzujący się obecnością wiązania podwójnego w pozycji omega-1. Jest pochodną kwasu kaprynowego i występuje naturalnie w pocie ludzkim, gdzie pełni funkcję przeciwgrzybiczą.
W medycynie kwas undecylenowy i jego pochodne, głównie sól cynkowa, znajdują zastosowanie jako środki przeciwgrzybicze w leczeniu zakażeń dermatofitami, drożdżakami i pleśniami. Wykazuje skuteczność w terapii grzybicy stóp (tinea pedis), grzybicy paznokci (onychomycosis), grzybicy skóry gładkiej (tinea corporis) oraz łupieżu, który może mieć podłoże grzybicze.
Mechanizm działania kwasu undecylenowego polega na hamowaniu przemiany morfologicznej grzybów z formy drożdżopodobnej w formę mycelialną (strzępkową), która jest bardziej inwazyjna. Dodatkowo kwas ten zaburza syntezę ergosterolu w błonie komórkowej grzybów, co prowadzi do zwiększenia jej przepuszczalności i ostatecznie do śmierci komórki grzybiczej.
Preparaty zawierające kwas undecylenowy są dostępne w postaci maści, kremów, proszków, aerozoli oraz płynów do stosowania miejscowego. Charakteryzują się niską toksycznością i dobrą tolerancją, co czyni je bezpiecznymi w długotrwałym stosowaniu. W leczeniu grzybic paznokci terapia może wymagać stosowania przez okres od kilku miesięcy do roku.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas undecylenowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwas undecylenowy, stosowany miejscowo w postaci roztworów (np. Skinman Soft, zawierający 0,1 g/100 g kwasu undecylenowego wraz z alkoholem izopropylowym i chlorkiem benzalkoniowym) oraz maści (Unguentum undecylenicum, zawierającej 50 mg/g kwasu undecylenowego i 200 mg/g cynku undecylenianu), wykazuje działanie przeciwgrzybicze. Podczas aplikacji należy unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi, a w przypadku przypadkowego kontaktu natychmiast przemyć dużą ilością wody. Roztwory zawierające alkohol izopropylowy są łatwopalne (punkt zapłonu 22°C wg normy DIN 51755), co wymaga zachowania ostrożności, zwłaszcza unikania rozpylania w pobliżu źródeł ognia oraz odczekania do całkowitego wyschnięcia przed użyciem urządzeń elektrycznych. Preparaty te mogą również działać drażniąco na powierzchnie wrażliwe na alkohol.
alkohol izopropylowy, błona śluzowa, chlorek benzalkoniowy, choroba nerek, cynku undecylenian, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, etylu parahydroksybenzoesan, kwas undecylenowy, metylu parahydroksybenzoesan, postać farmaceutyczna, reakcja alergiczna, reakcja typu późnego, ścieńczenie skóry, Skinman Soft, Unguentum undecylenicum, wywiad alergiczny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Skinman Soft (60 g + 0,3 g + 0,1 g)/100 g
Skinman Soft to roztwór na skórę o składzie: 60 g alkoholu izopropylowego, 0,3 g chlorku benzalkoniowego oraz 0,1 g kwasu undecylenowego na 100 g preparatu. Produkt zawiera także substancje pomocnicze, takie jak glicerol 85% (działanie nawilżające), alkohol mirystynowy (stabilizator konsystencji), środek zapachowy Martine PH 799864 oraz barwnik Błękit patentowy (E 131), który ułatwia wizualną kontrolę aplikacji. Skinman Soft jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego, dostępny w opakowaniach 100 ml, 500 ml oraz 5 litrów, co umożliwia dostosowanie do potrzeb indywidualnych i placówek medycznych. Okres ważności produktu wynosi 5 lat od daty produkcji.
alkohol izopropylowy, alkohol mirystynowy, błękit patentowy, chlorek benzalkoniowy, dezynfekcja, glicerol, kwas undecylenowy, niezgodność farmaceutyczna, preparat łatwopalny, roztwór na skórę, środek dezynfekcyjny, substancja czynna, substancja łatwopalna, substancja pomocnicza, utylizacja odpadów medycznych, woda oczyszczona - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Unguentum undecylenicum (50 mg + 200 mg)/g
Unguentum undecylenicum to miejscowy preparat leczniczy zawierający 50 mg kwasu undecylenowego oraz 200 mg cynku undecylenianu w 1 g maści, stosowany w terapii zmian chorobowych skóry. Zaleca się aplikację cienkiej warstwy maści bezpośrednio na zmienione chorobowo obszary skóry dwa razy na dobę. Kluczowym elementem terapii jest kontynuowanie leczenia przez minimum 2-3 tygodnie, nawet po ustąpieniu objawów, co ma na celu zwiększenie skuteczności i zapobieganie nawrotom. Przed aplikacją należy dokładnie oczyścić i osuszyć skórę, co może poprawić działanie preparatu.
aplikacja na skórę, cynk undecylenian, efekt terapeutyczny, kwas undecylenowy, nadwrażliwość na składniki leku, nawrót choroby, objawy chorobowe, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, podanie na skórę, postać farmaceutyczna maści, systematyczne stosowanie leku, Unguentum undecylenicum, wywiad medyczny, zmiany chorobowe, zmiany chorobowe skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Skinman Soft (60 g + 0,3 g + 0,1 g)/100 g
Skinman Soft to roztwór do dezynfekcji skóry zawierający 60,0 g alkoholu izopropylowego, 0,3 g chlorku benzalkoniowego oraz 0,1 g kwasu undecylenowego na 100 g preparatu. Produkt ma postać niebieskiego, przezroczystego roztworu i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania na skórę, bez rozcieńczania. Zalecane dawkowanie różni się w zależności od wskazania: higieniczne odkażanie rąk wymaga 3 ml preparatu wcieranego przez 30 sekund, chirurgiczne odkażanie rąk wymaga dwukrotnej aplikacji po 5 ml przez 1,5 minuty każda, z utrzymaniem wilgotności skóry. Dla działania prątkobójczego stosuje się dwukrotnie 3 ml przez 30 sekund, a przy dezynfekcji przeciwwirusowej (wirus opryszczki, rotawirusy, wirusy osłonkowe HBV, HCV, HIV) preparat musi pokrywać całe dłonie przez odpowiednio 30 sekund lub 1 minutę.
alkohol izopropylowy, błona śluzowa, chirurgiczne odkażanie rąk, chlorek benzalkoniowy, dezynfekcja skóry, działanie prątkobójcze, higieniczne odkażanie rąk, kwas undecylenowy, nadwrażliwość na substancje, odkażanie skóry, rotawirusy, wirus opryszczki, wirusy HBV HCV HIV, wirusy osłonkowe, wywiad medyczny - Leksykon substancji czynnych
Cynku undecylenian – Wskazania do stosowania
Cynku undecylenian jest związkiem o udokumentowanym działaniu przeciwgrzybiczym, stosowanym miejscowo w leczeniu różnorodnych infekcji grzybiczych skóry, takich jak grzybica drobnozarodnikowa skóry gładkiej, tinea pedis, grzybica pachwin, dłoni, głowy, szpar międzypalcowych, a także łupież pstry i egzema grzybicza. Preparaty dostępne na rynku polskim, takie jak Mykodermina (puder leczniczy zawierający 100 mg/g cynku undecylenianu oraz 30 mg/g monoetanoloamidu kwasu undecylenowego) oraz Unguentum undecylenicum (maść z 200 mg/g cynku undecylenianu i 50 mg/g kwasu undecylenowego), umożliwiają dostosowanie terapii do lokalizacji i charakteru zmian skórnych. Puder jest preferowany w wilgotnych obszarach ze względu na właściwości wysuszające i absorbujące, natomiast maść sprawdza się przy zmianach suchych i złuszczających, zapewniając dłuższy kontakt substancji czynnej ze skórą.
Candida, cynku undecylenian, dermatofit, drożdżyca skóry, działanie przeciwgrzybicze, egzema grzybicza, grzybica dłoni, grzybica głowy, grzybica międzypalcowa, grzybica naskórkowa, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica stóp, grzybica strzygąca, infekcja grzybicza skóry, kwas undecylenowy, łupież pstry, Malassezia, monoetanoloamid kwasu undecylenowego, Mykodermina, nadpotliwość, onychomycosis, pityriasis versicolor, puder leczniczy, tinea corporis, tinea pedis, Unguentum undecylenicum - Leksykon substancji czynnych
Kwas undecylenowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas undecylenowy, stosowany miejscowo w preparatach takich jak Skinman Soft (0,1 g/100 g) oraz maść Unguentum undecylenicum (50 mg/g kwasu undecylenowego i 200 mg/g cynku undecylenianu), wykazuje działanie przeciwgrzybicze. Przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na substancje czynne (kwas undecylenowy i cynku undecylenian w przypadku Unguentum undecylenicum) oraz na substancje pomocnicze, w tym alergeny takie jak parahydroksybenzoesan metylu (E 218) i etylu (E 214). Preparaty nie powinny być aplikowane na błony śluzowe, okolice oczu, a Skinman Soft dodatkowo nie jest wskazany na zranioną lub wysuszoną skórę. Unguentum undecylenicum nie powinno być stosowane na zmiany ze znacznym odczynem zapalnym ani na rozległe powierzchnie skóry. Ponadto, Skinman Soft zawiera 60 g/100 g alkoholu izopropylowego i nie może być podawany doustnie ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych.
alkohol izopropylowy, alternatywna metoda terapii, błona śluzowa, chlorek benzalkoniowy, cynku undecylenian, działanie niepożądane, grzybica skóry, kwas undecylenowy, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, odczyn zapalny skóry, okolica oka, ostry proces zapalny, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, reakcja nadwrażliwości, rozległa powierzchnia skóry, uszkodzenie naskórka, właściwości przeciwgrzybicze, wysuszona skóra, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Cynku undecylenian – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cynk undecylenian, stosowany w preparatach dermatologicznych takich jak Mykodermina czy Unguentum undecylenicum, wykazuje działanie przeciwgrzybicze. Jego aplikacja wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z chorobami nerek, u których istnieje ryzyko zwiększonego wchłaniania substancji czynnej do krwiobiegu. Preparaty te nie powinny być stosowane na otwarte rany ani błony śluzowe. U dzieci powyżej 2. roku życia stosowanie jest dopuszczalne, natomiast u osób starszych zaleca się aplikację na niewielkie powierzchnie skóry ze względu na ścieńczenie i wysuszenie naskórka, co może zwiększać wchłanianie kwasu undecylenowego i jego soli, w tym cynku undecylenianu.
błona śluzowa, choroba nerek, cynk undecylenian, kwas undecylenowy, leczenie przeciwgrzybicze, monitorowanie pacjenta, Mykodermina, otwarta rana, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, preparat dermatologiczny, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna typu późnego, substancja przeciwgrzybicza, Unguentum undecylenicum, upośledzona funkcja nerek, wywiad alergiczny