Wskazania do stosowania
Flutykazon

Wskazania do stosowania substancji czynnej flutykazon

Flutykazon to glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, który w praktyce klinicznej znajduje zastosowanie w kilku postaciach farmaceutycznych i dawkach. Jego wskazania terapeutyczne różnią się w zależności od drogi podania oraz postaci leku, w której występuje. Najczęściej jest stosowany w formie wziewnej, donosowej oraz miejscowej na skórę.¹

Astma oskrzelowa

Podstawowym wskazaniem do stosowania flutykazonu propionianu jest astma oskrzelowa. Substancja ta jest zalecana w leczeniu różnych postaci astmy:²

• astma łagodna – u pacjentów wymagających codziennego objawowego leczenia lekami rozszerzającymi oskrzela
• astma umiarkowana – niestabilna lub nasilająca się, mimo regularnego stosowania leków zapobiegających napadom astmy lub tylko rozszerzających oskrzela
• astma ciężka – u pacjentów z ciężką postacią przewlekłej astmy oskrzelowej oraz wymagających stosowania doustnych steroidów w celu opanowania objawów astmy

³

Należy podkreślić, że rozpoczęcie stosowania wziewnego flutykazonu propionianu u wielu pacjentów z ciężką astmą pozwala zmniejszyć dawki lub całkowicie odstawić steroidy stosowane doustnie.⁴

W przypadku ciężkiej, przewlekłej astmy oskrzelowej u pacjentów wymagających stosowania dużych dawek steroidów wziewnych lub doustnych, zaleca się również formę leku jako zawiesinę do nebulizacji (Flutixon Neb). Szczególnie znajduje ona zastosowanie u dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 16 lat w leczeniu zaostrzeń astmy oskrzelowej.⁵

Połączenie z długodziałającymi beta2-mimetykami

Flutykazon często występuje w połączeniach z długodziałającymi beta2-mimetykami (najczęściej z salmeterolem) we wskazaniach do systematycznego leczenia astmy oskrzelowej, gdy zalecane jest jednoczesne stosowanie tych dwóch substancji. Takie połączenie jest rekomendowane:⁶

• u pacjentów, u których nie uzyskano wystarczającej kontroli objawów astmy stosując kortykosteroid wziewny i stosowany doraźnie wziewny krótko działający beta2-mimetyk
• u pacjentów, u których uzyskano kontrolę objawów astmy stosując zarówno kortykosteroid wziewny, jak i długo działający beta2-mimetyk

⁷

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)

Flutykazon propionian jest również wskazany w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP). W monoterapii jest stosowany w objawowym leczeniu pacjentów z POChP.⁸ Jednak częściej występuje w połączeniu z długo działającym beta2-agonistą (np. salmeterolem). Takie skojarzenie jest zalecane u pacjentów z POChP z FEV1 <60% wartości należnej (przed podaniem leku rozszerzającego oskrzela), z powtarzającymi się zaostrzeniami w wywiadzie, u których utrzymują się istotne objawy choroby pomimo regularnego stosowania leków rozszerzających oskrzela.<sup data-drug="AirFluSal Forspiro" data-section="Wskazania do stosowania" title="Produkt leczniczy AirFluSal Forspiro wskazany jest do objawowego leczenia pacjentów z POChP z FEV1 9

Do stosowania w tym wskazaniu odpowiednie są preparaty o wyższej mocy, np. Flixotide, aerozol inhalacyjny, zawiesina o mocy 250 µg/dawkę inhalacyjną.¹⁰

Schorzenia alergiczne błony śluzowej nosa

Flutykazon propionian w postaci donosowej (aerozol do nosa) jest wskazany w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa, zarówno sezonowym jak i całorocznym:¹¹

• Zapobieganie i leczenie sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa (w tym kataru siennego)
• Zapobieganie i leczenie całorocznego zapalenia błony śluzowej nosa

Flutykazon w postaci donosowej jest również stosowany w objawowym leczeniu polipów nosa.¹² W przypadku preparatu Flixonase Nasule (krople do nosa) wskazaniem jest leczenie polipów nosa i związanej z nimi obturacji przewodów nosowych.¹³

Połączenie z azelastyny chlorowodorkiem

Flutykazon propionian występuje również w preparatach łączonych z azelastyny chlorowodorkiem (lek przeciwhistaminowy). Takie połączenie jest wskazane do łagodzenia objawów sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, jeśli monoterapia donosowymi lekami przeciwhistaminowymi lub glikokortykosteroidami nie jest wystarczająca.¹⁴ Takie połączenie znajduje się w preparatach takich jak Allerduo, Azecort, Dymista, Dymol, Fanipos Plus, Azelastine hydrochloride + Fluticasone propionate Teva i Azelin.¹⁵

Wskazania do stosowania na skórę

Flutykazon propionian w postaci kremu lub maści do stosowania miejscowego jest silnym kortykosteroidem wskazanym dla osób dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku powyżej 1. roku życia w leczeniu reagujących na leczenie kortykosteroidami chorób skóry, takich jak:¹⁶

• atopowe zapalenie skóry (w tym wyprysk atopowy i dziecięcy)
• wyprysk pieniążkowaty
• alergiczny wyprysk kontaktowy
• świerzbiączka guzkowa
• świerzbiączka ograniczona
• łuszczyca (z wyłączeniem zmian uogólnionych)
• liszaj płaski
• toczeń rumieniowaty – postać skórna (ang. Discoid Lupus Erythematosus, DLE; ang. Disseminated Discoid Lupus Erythematosus DDLE) – jako leczenie wspomagające
• łojotokowe zapalenie skóry – jako leczenie wspomagające
• duże odczyny po ukąszeniach owadów

¹⁷

Produkt leczniczy Cutivate w postaci kremu, może być stosowany w erytrodermiach, jako ograniczone miejscowe leczenie wspomagające kortykoterapię ogólną.¹⁸

Warunki stosowania flutykazonu u pacjentów

Astma oskrzelowa – kiedy zalecić stosowanie

Flutykazon propionian należy zalecić pacjentom z astmą oskrzelową w następujących sytuacjach klinicznych:¹⁹

• W łagodnej astmie – u pacjentów wymagających codziennego objawowego leczenia lekami rozszerzającymi oskrzela, gdy sama terapia doraźna krótko działającymi beta2-mimetykami nie wystarcza
• W umiarkowanej astmie – gdy choroba jest niestabilna lub się nasila, mimo regularnego stosowania leków zapobiegających napadom astmy lub tylko rozszerzających oskrzela
• W ciężkiej astmie – u pacjentów z ciężką postacią przewlekłej astmy oskrzelowej, wymagających stosowania doustnych steroidów w celu opanowania objawów choroby

²⁰

Szczególnie warto rozważyć terapię flutykazonem u pacjentów, którzy dotychczas stosowali doustne kortykosteroidy, ponieważ rozpoczęcie stosowania wziewnego flutykazonu propionianu u wielu osób pozwala zmniejszyć dawki albo całkowicie odstawić steroidy stosowane doustnie, zmniejszając tym samym ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych.²¹

W przypadku dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 16 lat, preparaty zawierające flutykazon w postaci zawiesiny do nebulizacji (np. Flutixon Neb) mogą być zalecane w leczeniu zaostrzeń astmy oskrzelowej.²²

Leczenie skojarzone w astmie oskrzelowej

Preparaty łączone zawierające flutykazon propionian i długo działający beta2-mimetyk (najczęściej salmeterol) należy zalecać w następujących sytuacjach:²³

• U pacjentów, u których objawów astmy nie można opanować mimo stosowania samego kortykosteroidu wziewnego oraz krótko działającego beta2-mimetyku stosowanego doraźnie
• U pacjentów, u których objawy astmy są już skutecznie kontrolowane za pomocą kortykosteroidu wziewnego i długo działającego beta2-mimetyku podawanych osobno

²⁴

Należy zwrócić uwagę, że leki łączone o niższej dawce flutykazonu (np. 100 μg + 50 μg) nie są zazwyczaj przeznaczone do stosowania w przypadku ciężkiej astmy u dorosłych i dzieci.²⁵

Przewlekła obturacyjna choroba płuc – kiedy zalecić

W przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) flutykazon propionian jest wskazany do objawowego leczenia pacjentów, szczególnie w połączeniu z długo działającym beta2-agonistą (np. salmeterolem). Takie połączenie należy zalecić:<sup data-drug="Asaris" data-section="Wskazania do stosowania" title="Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) Asaris w dawce: 500 μg + 50 μg, jest wskazany w objawowym leczeniu pacjentów z POChP z FEV1 26

• U pacjentów z POChP z FEV1 <60% wartości należnej (przed podaniem leku rozszerzającego oskrzela)
• U pacjentów z powtarzającymi się zaostrzeniami w wywiadzie
• U pacjentów, u których utrzymują się istotne objawy choroby pomimo regularnego leczenia lekami rozszerzającymi oskrzela

<sup data-drug="Salflumix Easyhaler" data-section="Wskazania do stosowania" title="Produkt leczniczy Salflumix Easyhaler jest wskazany w objawowym leczeniu pacjentów z POChP z FEV₁ 27

Do leczenia POChP zalecane są preparaty zawierające wyższe dawki flutykazonu (np. 500 μg w połączeniu z 50 μg salmeterolu).²⁸

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – kiedy zalecić

Flutykazon propionian w postaci aerozolu do nosa należy zalecić w następujących przypadkach:²⁹

• W zapobieganiu i leczeniu sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa (w tym kataru siennego)
• W zapobieganiu i leczeniu całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa
• W objawowym leczeniu polipów nosa i związanej z nimi obturacji przewodów nosowych

³⁰

W przypadku preparatów zawierających połączenie flutykazonu propionianu z azelastyny chlorowodorkiem (np. Dymista, Azelin, Allerduo), należy je zalecić w łagodzeniu objawów sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy monoterapia donosowymi lekami przeciwhistaminowymi lub glikokortykosteroidami jest niewystarczająca.³¹

Choroby skóry reagujące na kortykosteroidy

Flutykazon propionian w postaci kremu lub maści (np. Cutivate) należy zalecić dorosłym, młodzieży i dzieciom powyżej 1. roku życia w następujących schorzeniach dermatologicznych reagujących na leczenie kortykosteroidami:³²

• Atopowe zapalenie skóry (w tym wyprysk atopowy i dziecięcy)
• Wyprysk pieniążkowaty
• Alergiczny wyprysk kontaktowy
• Świerzbiączka guzkowa i ograniczona
• Łuszczyca (z wyłączeniem zmian uogólnionych)
• Liszaj płaski
• Toczeń rumieniowaty (postać skórna) – jako leczenie wspomagające
• Łojotokowe zapalenie skóry – jako leczenie wspomagające
• Duże odczyny po ukąszeniach owadów

³³

Ponadto, w przypadku erytrodermii, flutykazon w postaci kremu może być zalecony jako ograniczone miejscowe leczenie wspomagające kortykoterapię ogólną.³⁴

Zalecenia szczególne dla różnych grup pacjentów

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Wskazania do stosowania flutykazonu propionianu różnią się w zależności od wieku pacjentów:³⁵

• W astmie oskrzelowej – niektóre preparaty mogą być stosowane u dzieci od 4 lat (np. preparaty wziewne)
• W alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa – dozwolone od 4 roku życia (np. Fanipos)
• W stosowaniu miejscowym na skórę – dozwolone od 1 roku życia (Cutivate)
• Preparaty złożone z salmeterolem – najczęściej wskazane dla młodzieży od 12 roku życia i dorosłych

^{36 37}

Należy zauważyć, że niektóre preparaty złożone nie są zalecane dla dzieci, np. AirFluSal.³⁸

Dobór dawki i postaci leku

Przy wyborze odpowiedniej dawki i postaci leku zawierającego flutykazon propionian należy kierować się następującymi zasadami:³⁹

^{40 41}

Specjalne warunki stosowania

Należy zwrócić uwagę na następujące specjalne warunki stosowania flutykazonu propionianu:<sup data-drug="AirFluSal Forspiro" data-section="Wskazania do stosowania" title="Produkt leczniczy AirFluSal Forspiro wskazany jest do objawowego leczenia pacjentów z POChP z FEV1 42

• W leczeniu POChP preparat zaleca się stosować tylko u pacjentów z FEV1 <60% wartości należnej (przed podaniem leku rozszerzającego oskrzela)
• U pacjentów z powtarzającymi się zaostrzeniami w wywiadzie
• U pacjentów, u których utrzymują się istotne objawy choroby pomimo regularnego leczenia lekami rozszerzającymi oskrzela

W alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, preparaty łączone z azelastyną zaleca się stosować, gdy monoterapia donosowymi lekami przeciwhistaminowymi lub glikokortykosteroidami nie jest wystarczająca.⁴³

W stosowaniu miejscowym na skórę, w przypadku erytrodermii flutykazon propionian może być stosowany jako ograniczone miejscowe leczenie wspomagające kortykoterapię ogólną.⁴⁴