Dawkowanie i sposób podawania
Flutykazon

Dawkowanie i sposób podawania flutykazonu: Szczegółowe informacje na temat dawkowania, które należy przekazać pacjentowi oraz wziąć pod uwagę podczas wywiadu medycznego

Flutykazon propionian jest kortykosteroidem stosowanym w leczeniu schorzeń dróg oddechowych, takich jak astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) oraz w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa. Dawkowanie tej substancji aktywnej zależy od postaci farmaceutycznej, wieku pacjenta, stopnia nasilenia choroby oraz specyficznych potrzeb klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania flutykazonu w różnych postaciach farmaceutycznych.¹

Dawkowanie w leczeniu astmy oskrzelowej

W leczeniu astmy oskrzelowej dawkowanie flutykazonu propionianu zależy od stopnia nasilenia choroby, wieku pacjenta oraz postaci farmaceutycznej produktu.²

Dorośli i młodzież powyżej 16 lat – w przypadku stosowania aerozolu inhalacyjnego:

• Astma łagodna: 100-250 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę³
• Astma umiarkowana: 250-500 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę⁴
• Astma ciężka: 500-1000 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę⁵

W przypadku proszku do inhalacji (np. Flutixon):

• Astma łagodna: 125 mikrogramów dwa razy na dobę⁶
• Astma umiarkowana: 125 do 250 mikrogramów dwa razy na dobę⁷
• Astma ciężka: 250 do 500 mikrogramów dwa razy na dobę⁸

Dzieci i młodzież – dawkowanie zależy od wieku dziecka, postaci leku oraz nasilenia choroby:

• Dzieci w wieku 4-16 lat (zawiesina do nebulizacji): 1000 mikrogramów dwa razy na dobę⁹
• Dzieci w wieku 4-11 lat (aerozol inhalacyjny w preparatach złożonych): jedna dawka produktu zawierająca 50 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę¹⁰

Dawkowanie w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP)

W leczeniu POChP flutykazon propionian jest zwykle stosowany w skojarzeniu z długo działającym beta-2-agonistą (np. salmeterolem):

• Dorośli: 500 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę w postaci aerozolu inhalacyjnego¹¹
• W przypadku proszku do inhalacji: 250 mikrogramów dwa razy na dobę¹²

Lek musi być stosowany codziennie przez okres od trzech do sześciu miesięcy, aby uzyskać optymalny efekt terapeutyczny.¹³

Dawkowanie w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

W leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa flutykazon propionian jest stosowany w postaci aerozolu do nosa:

• Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: Dwie dawki aerozolu (50 mikrogramów/dawkę) do każdego otworu nosowego raz na dobę (całkowita dawka dobowa 200 mikrogramów), najlepiej rano. W przypadku nasilonych objawów można zwiększyć dawkowanie do dwóch dawek do każdego otworu nosowego dwa razy na dobę (całkowita dawka dobowa 400 mikrogramów).¹⁴
• Dzieci w wieku 4-11 lat: Jedna dawka aerozolu (50 mikrogramów) do każdego otworu nosowego raz na dobę (całkowita dawka dobowa 100 mikrogramów), najlepiej rano. W niektórych przypadkach może być konieczne zastosowanie jednej dawki do każdego otworu nosowego dwa razy na dobę (całkowita dawka dobowa 200 mikrogramów).¹⁵

Po uzyskaniu kontroli objawów zaleca się zmniejszenie dawki do dawki podtrzymującej: jedna dawka aerozolu do każdego otworu nosowego, raz na dobę.¹⁶

Dawkowanie w polipach nosa

W leczeniu polipów nosa flutykazon propionian jest stosowany w postaci aerozolu do nosa:

• Leczenie początkowe: Dwie dawki aerozolu do każdego otworu nosowego dwa razy na dobę (rano i wieczorem) przez okres od jednego do dwóch miesięcy.¹⁷
• Leczenie podtrzymujące: Dwie dawki aerozolu do każdego otworu nosowego raz na dobę. Nie należy podawać więcej niż dwie dawki do każdego otworu nosowego na dobę.¹⁸

W przypadku cięższych postaci polipów nosa, można zastosować flutykazon w postaci kropli do nosa (Flixonase Nasule):

• Pacjenci powyżej 16 lat: Zawartość 1 plastikowego pojemnika (400 mikrogramów) raz lub dwa razy na dobę. Pojemnik zawiera dawkę do jednorazowego podania do obydwu otworów nosowych.¹⁹

Dawkowanie w preparatach złożonych z flutykazonem

Flutykazon propionian jest często stosowany w skojarzeniu z długo działającymi beta-2-agonistami (np. salmeterol) w leczeniu astmy oskrzelowej i POChP. Poniżej przedstawiono dawkowanie dla najczęściej stosowanych preparatów:

Aerozole inhalacyjne (np. Seretide, AirFluSal, Comboterol, Fluticomb):

Dorośli i młodzież w wieku od 12 lat:

• Dwie inhalacje zawierające 25 mikrogramów salmeterolu i 50 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²⁰
• Dwie inhalacje zawierające 25 mikrogramów salmeterolu i 125 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²¹
• Dwie inhalacje zawierające 25 mikrogramów salmeterolu i 250 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²²

Dzieci w wieku 4-11 lat:

• Dwie inhalacje zawierające 25 mikrogramów salmeterolu i 50 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²³²⁴

Proszki do inhalacji (np. Salmex, Asaris, AirFluSal Forspiro):

Dorośli i młodzież w wieku od 12 lat:

• Jedna inhalacja zawierająca 50 mikrogramów salmeterolu i 100 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²⁵
• Jedna inhalacja zawierająca 50 mikrogramów salmeterolu i 250 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²⁶
• Jedna inhalacja zawierająca 50 mikrogramów salmeterolu i 500 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²⁷

Dzieci w wieku 4 lat i powyżej:

• Jedna inhalacja zawierająca 50 mikrogramów salmeterolu i 100 mikrogramów flutykazonu propionianu dwa razy na dobę²⁸

Preparaty złożone w leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa:

Flutykazon propionian jest również dostępny w aerozolach do nosa, w skojarzeniu z azelastyną (np. Dymista, Dymol, Azecort):

• Dorośli i młodzież w wieku 12 lat i starsza: Jedna dawka rozpylona w każdym otworze nosowym dwa razy na dobę (rano i wieczorem). Dawka zawiera 137 mikrogramów azelastyny chlorowodorku i 50 mikrogramów flutykazonu propionianu.²⁹³⁰

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku: Nie ma konieczności dostosowania dawki u pacjentów w podeszłym wieku. Stosuje się takie same dawki jak u pozostałych dorosłych pacjentów.³¹³²

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Nie ma konieczności dostosowania dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.³³

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Brak jest szczegółowych danych dotyczących stosowania flutykazonu propionianu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. W przypadku wchłaniania się leku do krwiobiegu, metabolizm i eliminacja mogą być spowolnione, co zwiększa ryzyko działań ogólnoustrojowych. W związku z tym należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę produktu przez najkrótszy możliwy czas.³⁴

Szczegółowe zalecenia dotyczące sposobu podawania

Aerozole inhalacyjne

Pacjent powinien być dokładnie poinstruowany, jak prawidłowo używać inhalator. Podczas inhalacji pacjent powinien siedzieć lub stać, a inhalator powinien być używany w pozycji pionowej.³⁵

Prawidłowa technika inhalacji dla aerozoli wziewnych obejmuje następujące kroki:

1. Zdjąć nasadkę z ustnika inhalatora przez delikatne naciśnięcie boków nasadki.
2. Sprawdzić ustnik na zewnątrz i wewnątrz, aby upewnić się, że jest czysty i że nie znajdują się w nim żadne ciała obce.
3. Wstrząsnąć dokładnie inhalator, aby zapewnić równomierne wymieszanie zawartości.
4. Trzymać inhalator palcami i kciukiem, z kciukiem na podstawie inhalatora, pod ustnikiem.
5. Wykonać spokojnie głęboki wydech, włożyć ustnik do ust i objąć go szczelnie wargami. Nie gryźć ustnika.
6. Natychmiast po rozpoczęciu wdechu przez usta nacisnąć inhalator w celu uwolnienia dawki leku, a następnie kontynuować spokojny, głęboki wdech.
7. Wstrzymać oddech, wyjąć inhalator z ust i zdjąć palec z nasady inhalatora. Wstrzymać oddech na kilka sekund lub tak długo, jak to możliwe bez uczucia dyskomfortu.
8. Jeżeli potrzebna jest ponowna inhalacja, odczekać około pół minuty, trzymając inhalator pionowo, przed powtórzeniem czynności opisanych powyżej.
9. Po użyciu założyć nasadkę ochronną na ustnik i mocno docisnąć do właściwej pozycji.³⁶

Przed pierwszym użyciem inhalatora lub jeśli inhalator nie był używany przez tydzień lub dłużej, należy sprawdzić jego działanie. W tym celu należy zdjąć nasadkę ustnika, wstrząsnąć dobrze inhalatorem i uwolnić dwie dawki w powietrze.³⁷

U pacjentów, którzy mają trudności ze skoordynowaniem uwolnienia dawki aerozolu z wykonaniem wdechu, szczególnie u dzieci poniżej 12 lat, zaleca się stosowanie komory inhalacyjnej. Pacjent powinien używać stale tego samego typu komory inhalacyjnej, gdyż wszelkie zmiany mogą prowadzić do zmian dawek dostarczanych do płuc.³⁸³⁹

Proszki do inhalacji

W przypadku proszków do inhalacji (np. Salmex, Asaris) pacjent powinien:

1. Otworzyć aparat do inhalacji.
2. Ustawić dawkę.
3. Włożyć ustnik do ust, zamknąć usta.
4. Wykonać wdech.
5. Zamknąć aparat do inhalacji.⁴⁰

W przypadku proszków do inhalacji typu Easyhaler (np. Salflumix Easyhaler), należy poinstruować pacjenta, aby:

• Energicznie wstrząsnął inhalatorem 3-5 razy, poruszając nim w górę i w dół.
• Uruchomił inhalator (kliknięcie) przed użyciem.
• Mocno i głęboko oddychał przez ustnik.
• Wstrzymał oddech po inhalacji na co najmniej 5 sekund.⁴¹

Aerozole do nosa

W przypadku aerozoli do nosa (np. Flixonase, Dymista, Dymol) pacjenta należy poinstruować o następującym sposobie podawania:

1. Przygotowanie aerozolu – przez około 5 sekund delikatnie wstrząsać butelkę, wykonując ruch do góry i w dół, a następnie zdjąć nasadkę ochronną.
2. Przed zastosowaniem po raz pierwszy aerozolu do nosa, należy napełnić pompkę, wciskając ją i puszczając 6 razy.
3. Jeśli aerozol nie był stosowany przez dłużej niż 7 dni, należy ponownie napełnić pompkę, wciskając ją i puszczając jeden raz.
4. Po wydmuchaniu nosa, zawiesinę należy rozpylić w każdym otworze nosowym, trzymając głowę lekko pochyloną w dół.
5. Po zastosowaniu aerozolu, końcówkę dozownika należy wytrzeć i z powrotem umieścić na niej nasadkę ochronną.⁴²

Czyszczenie inhalatora

Inhalator powinien być czyszczony przynajmniej raz w tygodniu:

1. Zdjąć nasadkę z ustnika.
2. Nie wyjmować inhalatora z plastikowej obudowy.
3. Oczyścić ustnik wewnątrz i z zewnątrz oraz plastikową obudowę z zewnątrz suchą ściereczką lub chusteczką.
4. Założyć nasadkę na ustnik.⁴³

UWAGA: NIE WOLNO ZANURZAĆ METALOWEGO POJEMNIKA W WODZIE.⁴⁴

Informacje istotne podczas wywiadu medycznego

Podczas zbierania wywiadu medycznego u pacjenta, który ma rozpocząć leczenie flutykazonem, należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:

• Wcześniejsze stosowanie kortykosteroidów (doustnych, wziewnych, miejscowych).
• Występowanie astmy i jej ciężkość (częstość i nasilenie objawów, wcześniejsze zaostrzenia).
• Obecność przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).
• Historia alergii i nietolerancji.
• Obecność infekcji dróg oddechowych, w tym gruźlicy.
• Umiejętność prawidłowego używania inhalatora (w przypadku preparatów wziewnych).
• Współistniejące schorzenia, zwłaszcza zaburzenia czynności wątroby.
• Stosowane leki – szczególnie te, które mogą wchodzić w interakcje z flutykazonem (np. inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, rytonawir).
• U dzieci – ocena wpływu na wzrost.⁴⁵

Tabela dawkowania

^{46
47
48
49
50}

Ogólne zalecenia dotyczące dawkowania flutykazonu

Ważne jest, aby przekazać pacjentowi następujące informacje dotyczące dawkowania flutykazonu:⁵¹⁵²

• Flutykazon powinien być stosowany regularnie, codziennie, nawet gdy objawy choroby ustąpiły. Jest to szczególnie istotne w przypadku schorzeń przewlekłych, takich jak astma oskrzelowa i POChP.
• Dawka leku powinna być ustalana indywidualnie w zależności od stopnia nasilenia choroby.
• Należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą skuteczną kontrolę objawów.
• Po uzyskaniu kontroli objawów można rozważyć zmniejszenie dawki leku.
• W przypadku preparatów złożonych zawierających flutykazon i salmeterol (np. Seretide, AirFluSal), po uzyskaniu kontroli astmy można rozważyć zmianę leczenia na preparat zawierający tylko kortykosteroid wziewny.
• W przypadku aerozoli do nosa, pełne działanie terapeutyczne może wystąpić po 3-4 dniach regularnego stosowania.
• W przypadku sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, leczenie należy rozpocząć kilka dni przed spodziewanym początkiem sezonu pylenia.
• Nie należy przekraczać zalecanych dawek, a czas trwania leczenia powinien być zgodny z zaleceniami lekarza.
• W przypadku pogorszenia kontroli objawów choroby należy skontaktować się z lekarzem w celu dostosowania dawki.

Należy podkreślić, że prawidłowa technika inhalacji jest kluczowa dla skutecznego leczenia. Pacjentów należy przeszkolić w zakresie prawidłowego używania inhalatora, a technikę inhalacji sprawdzać podczas wizyt kontrolnych.⁵³