Przedawkowanie
Flutykazon

Przedawkowanie substancji flutykazon. Szczegółowo opisz niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem.

Flutykazon propionian jest glikokortykosteroidem stosowanym zarówno w formie wziewnej w leczeniu astmy oskrzelowej, jak i w formie donosowej w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak aerozole inhalacyjne, proszki do inhalacji oraz aerozole do nosa, zawarte w produktach leczniczych takich jak AirFluSal, Cutivate, Flixonase czy Seretide. Przedawkowanie flutykazonu może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji zdrowotnych, które wymagają odpowiedniego postępowania medycznego.¹

Ostre przedawkowanie flutykazonu

Ostre przedawkowanie flutykazonu propionianu, czyli zastosowanie jednorazowo dawki znacznie przekraczającej zalecaną, prowadzi przede wszystkim do przemijającego zahamowania czynności kory nadnerczy. Sytuacja ta, choć potencjalnie niebezpieczna, zwykle nie wymaga intensywnego leczenia, ponieważ czynność kory nadnerczy samoistnie powraca do normy w ciągu kilku dni. Ten stan można zweryfikować poprzez oznaczenie stężenia kortyzolu w osoczu pacjenta.²

W przypadku produktów zawierających flutykazon do stosowania donosowego, takich jak Flixonase, badania kliniczne wykazały, że nawet dawka 2 mg podawana donosowo dwa razy na dobę przez 7 dni zdrowym ochotnikom nie wpływała istotnie na czynność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.³

Przewlekłe przedawkowanie flutykazonu

Znacznie poważniejsze konsekwencje niesie ze sobą przewlekłe przedawkowanie flutykazonu, czyli długotrwałe stosowanie dawek przekraczających zalecane. W takim przypadku może dojść do istotnego zahamowania czynności kory nadnerczy, co wymaga monitorowania rezerwy nadnerczowej oraz potencjalnie leczenia kortykosteroidami do stosowania ogólnego.⁴

W przypadku dzieci przyjmujących dawki flutykazonu propionianu znacznie przekraczające zalecane (zwykle 1000 mikrogramów na dobę i więcej) przez długi okres (kilka miesięcy lub lat) odnotowano bardzo rzadkie, ale poważne przypadki ostrego przełomu nadnerczowego. Obserwowane objawy obejmowały hipoglikemię, zaburzenia świadomości i/lub drgawki.⁵

Sytuacje, które potencjalnie mogą wywołać ostry przełom nadnerczowy u pacjentów z przewlekłym przedawkowaniem flutykazonu, to między innymi: uraz, zabieg chirurgiczny, zakażenie lub szybkie zmniejszenie dawki leku.⁶

Objawy przedawkowania flutykazonu

W produktach złożonych, zawierających flutykazon z innymi substancjami (np. salmeterol), mogą wystąpić objawy związane z przedawkowaniem każdego ze składników. W przypadku flutykazonu propionianu główne objawy przedawkowania wiążą się z zahamowaniem czynności kory nadnerczy i mogą obejmować:

• Obniżenie poziomu kortyzolu w osoczu
• W przypadku ostrego przełomu nadnerczowego: hipoglikemię
• Zaburzenia świadomości
• Drgawki
• Objawy hiperkortyzolizmu (zespół Cushinga) przy długotrwałym stosowaniu⁷

⁸

Szczególne przypadki przedawkowania

W przypadku aerozoli do nosa zawierających flutykazon (np. Flixonase, Dymista, Azelin) nie przewiduje się wystąpienia reakcji typowych dla przedawkowania po donosowym podaniu zgodnie z zaleceniami. Jednakże długotrwałe stosowanie dawek większych niż zalecane może prowadzić do czasowego zahamowania czynności kory nadnerczy.⁹

W przypadku preparatów złożonych zawierających azelastynę i flutykazon (np. Allerduo, Azecort), przy przypadkowym przedawkowaniu doustnym mogą wystąpić dodatkowo zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego spowodowane działaniem azelastyny chlorowodorku, takie jak senność, splątanie, śpiączka, tachykardia i niedociśnienie.¹⁰

Postępowanie w przypadku przedawkowania flutykazonu

Postępowanie w przypadku przedawkowania flutykazonu zależy od rodzaju przedawkowania i jego objawów:

1. W przypadku ostrego przedawkowania flutykazonu, które prowadzi do przemijającego zahamowania czynności kory nadnerczy, zazwyczaj nie jest wymagane intensywne leczenie, ponieważ czynność kory nadnerczy powraca samoistnie do normy w ciągu kilku dni. Stan pacjenta można monitorować poprzez oznaczenie stężenia kortyzolu w osoczu.¹¹
2. W przypadku przewlekłego przedawkowania konieczne jest monitorowanie rezerwy nadnerczowej i może być wymagane leczenie kortykosteroidami do stosowania ogólnego. Po ustabilizowaniu stanu pacjenta należy kontynuować leczenie flutykazonem w zalecanych dawkach.¹²
3. W przypadku preparatów złożonych z azelastyną, przy przypadkowym połknięciu doustnym, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego należy leczyć objawowo. Zaleca się płukanie żołądka w zależności od połkniętej ilości preparatu.¹³
4. Pacjentów otrzymujących dawki większe niż zalecane należy ściśle monitorować, a dawkę leku należy zmniejszać stopniowo.¹⁴

W każdym przypadku, niezależnie od rodzaju przedawkowania, po ustabilizowaniu stanu pacjenta należy kontynuować leczenie produktem zawierającym flutykazon w dawce zapewniającej kontrolę objawów choroby podstawowej.¹⁵

Tabela objawów przedawkowania flutykazonu

Czynniki ryzyka ostrego przełomu nadnerczowego

Szczególną uwagę należy zwrócić na czynniki, które mogą wywołać ostry przełom nadnerczowy u pacjentów z przewlekłym przedawkowaniem flutykazonu. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:¹⁶

• Uraz
• Zabieg chirurgiczny
• Ciężkie zakażenie
• Zbyt szybkie zmniejszenie dawki leku

Pacjenci z przewlekłym przedawkowaniem flutykazonu powinni być poinformowani o tych czynnikach ryzyka i konieczności konsultacji medycznej w przypadku ich wystąpienia, szczególnie gdy dotyczy to dzieci długotrwale przyjmujących duże dawki leku.¹⁷

Zalecenia dotyczące monitorowania i leczenia

Zalecenia dotyczące monitorowania i leczenia pacjentów z przedawkowaniem flutykazonu obejmują:¹⁸

• Monitorowanie stężenia kortyzolu w osoczu
• Ocena rezerwy nadnerczowej w przypadku przewlekłego przedawkowania
• W razie potrzeby, leczenie kortykosteroidami do stosowania ogólnego
• Ścisłe monitorowanie pacjentów otrzymujących dawki większe niż zalecane
• Stopniowe zmniejszanie dawki leku
• Kontynuację leczenia flutykazonem w dawce zapewniającej kontrolę objawów choroby podstawowej po ustabilizowaniu stanu pacjenta

Po ustabilizowaniu stanu pacjenta z ostrym lub przewlekłym przedawkowaniem flutykazonu, należy kontynuować leczenie preparatem w dawkach zapewniających skuteczną kontrolę objawów choroby podstawowej.¹⁹