Właściwości farmakokinetyczne leku Zoloft (sertralina)

Właściwości farmakokinetyczne sertraliny zostały szczegółowo zbadane zarówno u osób dorosłych, jak i w grupach specjalnych pacjentów. Sertralina, dostępna w postaci tabletek powlekanych zawierających 50 mg i 100 mg substancji czynnej w formie chlorowodorku, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jej dawkowanie i skuteczność kliniczną.¹

Wchłanianie

Po doustnym podaniu sertraliny w dawkach od 50 do 200 mg raz na dobę przez okres 14 dni, maksymalne stężenie leku w osoczu obserwuje się po upływie 4,5 do 8,4 godzin od momentu przyjęcia dawki. Istotne jest, że obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym nie wpływa znacząco na biodostępność tabletek sertraliny, co daje większą elastyczność w stosowaniu leku względem posiłków.²

Dystrybucja

Sertralina charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza – około 98% krążącego leku pozostaje związane z białkami, co wpływa na jego dystrybucję w organizmie i może mieć znaczenie w przypadku interakcji z innymi substancjami silnie wiążącymi się z białkami.³

Metabolizm

Sertralina podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia przez wątrobę, co oznacza, że znaczna część dawki jest metabolizowana jeszcze przed dotarciem do krążenia ogólnego. Metabolizm sertraliny zachodzi poprzez liczne szlaki enzymatyczne, w których uczestniczą izoenzymy cytochromu P450, w szczególności CYP3A4, CYP2C19 oraz CYP2B6. Badania in vitro wykazały również, że zarówno sertralina, jak i jej główny metabolit – desmetylosertralina – są substratami dla P-glikoproteiny, białka transportującego odpowiedzialnego za usuwanie różnych substancji z komórek.⁴

Eliminacja

Okres półtrwania sertraliny wynosi średnio około 26 godzin, z zakresem od 22 do 36 godzin. Stosunkowo długi okres półtrwania umożliwia dawkowanie leku raz na dobę. Ze względu na ten parametr, osiągnięcie stężeń stacjonarnych następuje po około tygodniu regularnego przyjmowania leku raz dziennie, przy czym obserwuje się około dwukrotną kumulację leku. Metabolit sertraliny – N-desmetylosertralina – charakteryzuje się znacznie dłuższym okresem półtrwania, wynoszącym od 62 do 104 godzin.

Zarówno sertralina, jak i N-desmetylosertralina podlegają u ludzi intensywnym procesom metabolicznym, a powstałe metabolity są wydalane zarówno z kałem, jak i z moczem w zbliżonych proporcjach. Istotne jest, że jedynie niewielka ilość sertraliny (mniej niż 0,2%) jest wydalana z moczem w postaci niezmienionej.<sup data-drug="Zoloft" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Średni okres półtrwania sertraliny wynosi około 26 godzin (zakres 22–36 godzin). Zgodnie z końcowym okresem połowicznej eliminacji, następuje około dwukrotna kumulacja do stężeń stanu stacjonarnego, które są osiągane po jednym tygodniu podawania leku raz na dobę. Okres półtrwania N-desmetylosertraliny pozostaje w zakresie od 62 do 104 godzin. Zarówno sertralina, jak i N-desmetylosertralina są u ludzi w znacznym stopniu metabolizowane, a powstające metabolity są wydalane z kałem i z moczem w równych ilościach. Jedynie niewielka ilość (5

Liniowość lub nieliniowość farmakokinetyki

W zakresie dawek terapeutycznych od 50 do 200 mg, sertralina wykazuje farmakokinetykę liniową, proporcjonalną do dawki. Oznacza to, że wzrost stężenia leku w osoczu jest proporcjonalny do wzrostu podanej dawki, co ułatwia przewidywanie efektów klinicznych przy dostosowywaniu dawkowania.⁶

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi (ZO-K)

Badania farmakokinetyczne sertraliny przeprowadzono w grupie 29 dzieci w wieku 6-12 lat oraz 32 nastolatków w wieku 13-17 lat z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi. U wszystkich pacjentów zastosowano protokół stopniowego zwiększania dawki do maksymalnej dawki dobowej 200 mg w ciągu 32 dni. Zastosowano dwa schematy dawkowania:

• rozpoczynając od dawki początkowej 25 mg z jej stopniowym zwiększaniem
• rozpoczynając od dawki początkowej 50 mg z jej stopniowym zwiększaniem

Oba schematy dawkowania charakteryzowały się podobną tolerancją. Zaobserwowano istotne różnice w stężeniach leku w zależności od wieku pacjentów. Przy dawce 200 mg stężenia sertraliny w osoczu w stanie stacjonarnym u dzieci w wieku 6-12 lat były o około 35% wyższe niż u nastolatków (13-17 lat) i o 21% wyższe niż w grupie referencyjnej osób dorosłych. Nie stwierdzono natomiast istotnych różnic w klirensie kreatyniny pomiędzy chłopcami a dziewczętami.⁷

Ze względu na wyższe stężenia leku u dzieci młodszych, szczególnie tych o małej masie ciała, zaleca się stosowanie mniejszej dawki początkowej (25 mg) i stopniowe zwiększanie dawki co 25 mg. U młodzieży natomiast schemat dawkowania może być zbliżony do tego stosowanego u osób dorosłych.⁸

Młodzież i osoby w podeszłym wieku

Profil farmakokinetyczny sertraliny u młodzieży oraz u osób w podeszłym wieku nie wykazuje istotnych różnic w porównaniu do profilu farmakokinetycznego obserwowanego u osób dorosłych w wieku 18-65 lat. Oznacza to, że sama wieku nie jest czynnikiem determinującym konieczność dostosowania dawkowania sertraliny.⁹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z uszkodzeniem wątroby obserwuje się znaczące zmiany w farmakokinetyce sertraliny:

• wydłużenie okresu półtrwania leku
• trzykrotny wzrost wartości AUC (pola pod krzywą stężenia leku w czasie)

Te zmiany farmakokinetyczne mają istotne implikacje kliniczne, determinując konieczność modyfikacji dawkowania u pacjentów z chorobami wątroby.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

W przeciwieństwie do pacjentów z zaburzeniami wątroby, u osób z umiarkowanymi do ciężkich zaburzeniami czynności nerek nie stwierdzono istotnej kumulacji sertraliny. Sugeruje to, że droga nerkowa nie jest główną drogą eliminacji niezmienionej sertraliny, co potwierdza wcześniejsza obserwacja o minimalnym wydalaniu niezmienionej sertraliny przez nerki.¹¹

Farmakogenomika

Indywidualne różnice genetyczne mają istotny wpływ na farmakokinetykę sertraliny. Stężenie leku w osoczu jest około 50% wyższe u osób zaliczanych do grupy wolno metabolizujących z udziałem enzymu CYP2C19 w porównaniu do osób szybko metabolizujących. Ta różnica wynika z polimorfizmu genetycznego wpływającego na aktywność enzymu CYP2C19, który uczestniczy w metabolizmie sertraliny.

Chociaż kliniczne znaczenie tej różnicy nie zostało jednoznacznie ustalone, zaleca się indywidualne dostosowywanie dawki sertraliny w oparciu o odpowiedź kliniczną pacjenta, a nie wyłącznie na podstawie przewidywanego profilu metabolizmu.¹²

Parametry farmakokinetyczne sertraliny