Działania niepożądane leku Trimesolphar

Trimesolphar, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, zawierający kotrimoksazol (połączenie sulfametoksazolu 80 mg/ml i trimetoprimu 16 mg/ml), wykazuje szereg możliwych działań niepożądanych związanych z obecnością dwóch substancji czynnych. Działania te zostały określone na podstawie wieloletnich doświadczeń ze stosowaniem tych leków i są sklasyfikowane według częstości występowania.¹

Klasyfikacja według częstości występowania

Działania niepożądane pogrupowano według następujących kategorii częstości:²

• Bardzo często: występujące z częstością ≥1/10 pacjentów
• Często: występujące z częstością ≥1/100 do <1/10 pacjentów
• Niezbyt często: występujące z częstością ≥1/1 000 do <1/100 pacjentów
• Rzadko: występujące z częstością ≥1/10 000 do <1/1 000 pacjentów
• Bardzo rzadko: występujące z częstością <1/10 000 pacjentów
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Warto zaznaczyć, że dane dotyczące częstości występowania działań niepożądanych określonych jako „bardzo często” do „rzadko” pochodzą z dużych badań klinicznych, natomiast działania sklasyfikowane jako „bardzo rzadko” pochodzą ze zgłoszeń po wprowadzeniu produktu do obrotu, co może bardziej odzwierciedlać częstość raportowania niż rzeczywistą częstość ich występowania.³

Poszczególne działania niepożądane

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W przypadku leku Trimesolphar bardzo rzadko raportowano szereg zaburzeń hematologicznych, takich jak leukopenia (zmniejszenie liczby leukocytów), neutropenia (zmniejszenie liczby neutrofili), trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi), agranulocytoza (brak granulocytów), różne rodzaje niedokrwistości (megaloblastyczna, aplastyczna, hemolityczna), methemoglobinemia, eozynofilia, plamica oraz hemoliza u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej.⁴

Zaburzenia układu immunologicznego

Bardzo rzadko występują zaburzenia immunologiczne, takie jak zespół choroby posurowiczej, reakcje anafilaktyczne, alergiczne zapalenie mięśnia sercowego, alergiczne zapalenie naczyń przypominające chorobę Schönleina-Henocha, guzkowate zapalenie okołotętnicze, ogólnoustrojowy toczeń rumieniowaty.⁵

Odnotowano również ciężkie reakcje nadwrażliwości związane z zapaleniem płuc wywołanym przez Pneumocystis jirovecii (PJP), obejmujące pokrzywkę, gorączkę, neutropenię, trombocytopenię, podwyższenie stężenia enzymów wątrobowych, hiperkaliemię, hiponatremię oraz rabdomiolizę.⁶

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Hiperkaliemia (podwyższony poziom potasu we krwi) występuje bardzo często. Bardzo rzadko mogą wystąpić: hipoglikemia (obniżony poziom glukozy we krwi), hiponatremia (obniżony poziom sodu we krwi), zmniejszenie apetytu oraz kwasica metaboliczna.⁷

Zaburzenia psychiczne i układu nerwowego

Ból głowy jest często raportowanym działaniem niepożądanym. Bardzo rzadko występują: depresja, omamy, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, drgawki, zapalenie nerwów obwodowych, ataksja oraz zawroty głowy. Z nieznaną częstością mogą wystąpić zaburzenia psychotyczne.⁸

Na uwagę zasługuje aseptyczne zapalenie opon mózgowych, które szybko ustępuje po odstawieniu leku, jednak często nawraca po ponownym narażeniu na kotrimoksazol lub sam trimetoprim.⁹

Zaburzenia narządów zmysłów

Bardzo rzadko mogą wystąpić: zapalenie błony naczyniowej oka, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego oraz szumy uszne.¹⁰

Zaburzenia układu oddechowego

Bardzo rzadko występuje: kaszel, duszność oraz nacieki w płucach. Te objawy mogą wskazywać na nadwrażliwość układu oddechowego, która w wyjątkowych przypadkach może prowadzić do zgonu.¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Często występują nudności i biegunka, niezbyt często wymioty. Bardzo rzadko obserwuje się zapalenie języka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie trzustki oraz rzekomobłoniaste zapalenie jelit.¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo rzadko raportuje się żółtaczkę cholestatyczną, martwicę wątroby, zwiększenie stężenia aminotransferaz w surowicy oraz zwiększenie stężenia bilirubiny. Należy zwrócić uwagę, że żółtaczka cholestatyczna i martwica wątroby mogą prowadzić do zgonu.¹³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występuje wysypka. Bardzo rzadko obserwuje się poważniejsze reakcje skórne: reakcja nadwrażliwości na światło, złuszczające się zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy, utrzymująca się wysypka polekowa, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczna nekroliza naskórka [zespół Lyella] (TEN). Z nieznaną częstością może wystąpić ostra gorączkowa dermatoza neutrofilowa (zespół Sweeta).¹⁴

Należy podkreślić, że notowano przypadki zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) i toksycznej nekrolizy naskórka (TEN), które zaliczają się do ciężkich skórnych reakcji niepożądanych (SCARSs).¹⁵

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Bardzo rzadko występują bóle stawów i bóle mięśni.¹⁶

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo rzadko raportuje się zaburzenia czynności nerek (czasami odnotowywane jako niewydolność nerek), zespół cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek i błony naczyniowej oka oraz nerkową kwasicę cewkową.¹⁷

Działania niepożądane związane z leczeniem zapalenia płuc PJP

U pacjentów leczonych dużymi dawkami kotrimoksazolu z powodu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii (PJP) obserwowano bardzo rzadko ciężkie reakcje nadwrażliwości, które wymuszały przerwanie leczenia. Ciężkie reakcje nadwrażliwości występowały również po ponownym zastosowaniu kotrimoksazolu, nawet po przerwie trwającej kilka dni.¹⁸

U pacjentów z HIV pozytywnym, otrzymujących kotrimoksazol zapobiegawczo lub w leczeniu PJP, notowano rabdomiolizę (rozpad mięśni prążkowanych).¹⁹

W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości przy leczeniu kotrimoksazolem, dożylne podanie difenhydraminy może umożliwić kontynuację infuzji, jeśli kotrimoksazol stosowany jest w leczeniu PJP.²⁰

Tabela działań niepożądanych

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²¹

Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²²