Właściwości farmakokinetyczne
Trimesolphar (80 mg + 16 mg)/ml

Właściwości farmakokinetyczne preparatu Trimesolphar

Preparat Trimesolphar, będący kombinacją sulfametoksazolu (80 mg/ml) i trimetoprimu (16 mg/ml), wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego działanie w organizmie pacjenta. Kotrimoksazol, czyli połączenie obu tych substancji czynnych, wykazuje specyficzne parametry farmakokinetyczne w zakresie wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji.¹

Wchłanianie

Podanie dożylne preparatu Trimesolphar prowadzi do szybszego osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu w porównaniu z podaniem doustnym. Maksymalne stężenie sulfametoksazolu i trimetoprimu oznaczane po godzinie od podania jest większe i występuje szybciej po podaniu dożylnym kotrimoksazolu 80 mg/16 mg w 1 ml niż po podaniu doustnym w równoważnej dawce. Niemniej jednak, stężenie w osoczu, okres półtrwania oraz stopień wydalania z moczem po podaniu kotrimoksazolu drogą doustną są zasadniczo takie same jak po podaniu drogą dożylną.²

Dystrybucja

Składniki preparatu Trimesolphar charakteryzują się odmiennym stopniem wiązania z białkami osocza. Około 50% trimetoprimu wiąże się z białkami osocza, podczas gdy w przypadku sulfametoksazolu odsetek ten wynosi około 66%.³

Trimetoprim wykazuje doskonałą penetrację do tkanek, osiągając w nich często stężenia przewyższające stężenia w osoczu. Szczególnie wysokie stężenia trimetoprimu obserwuje się w płucach i nerkach. Ponadto, stężenia przewyższające te w osoczu stwierdzano również w żółci, płynie i tkance gruczołu krokowego, plwocinie i wydzielinie pochwy. Substancja ta dobrze przenika do różnych płynów ustrojowych, osiągając wystarczające stężenia terapeutyczne w cieczy wodnistej, mleku kobiecym, płynie mózgowo-rdzeniowym, płynie ucha środkowego, płynie maziowym oraz płynie tkankowym (śródmiąższowym). Co istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania w ciąży, trimetoprim przenika do płynu owodniowego i tkanek płodu, osiągając stężenie zbliżone do stężenia stwierdzanego w surowicy matki.⁴

Sulfametoksazol w postaci czynnej osiąga w płynach ustrojowych stężenia stanowiące od 20% do 50% jego stężenia w osoczu. Dotyczy to płynu owodniowego, cieczy wodnistej, żółci, płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu ucha środkowego, plwociny, płynu maziowego oraz płynu tkankowego (śródmiąższowego).⁵

Metabolizm

Trimetoprim charakteryzuje się stabilnym metabolizmem, nie indukując własnych przemian metabolicznych. Z tego względu nie jest wymagana modyfikacja dawki podczas długotrwałego leczenia z zastosowaniem tego leku.⁶

Sulfametoksazol podlega procesom metabolicznym, w wyniku których powstaje między innymi główny metabolit acetylowany. Znajomość kinetyki tego metabolitu ma szczególne znaczenie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.⁷

Eliminacja

Obydwie substancje czynne wchodzące w skład preparatu Trimesolphar są eliminowane głównie drogą nerkową, ale wykazują pewne różnice w parametrach eliminacji.

Trimetoprim charakteryzuje się okresem półtrwania wynoszącym od 8,6 do 17 godzin u osób z prawidłową czynnością nerek. W przypadku zaburzeń czynności nerek, gdy klirens kreatyniny spada poniżej 10 ml/min, okres ten ulega wydłużeniu o współczynnik od 1,5 do 3,0. Eliminacja trimetoprimu zachodzi głównie przez nerki, przy czym około 50% dawki jest wydalane w ciągu 24 godzin w postaci niezmienionej. W moczu zidentyfikowano także kilka metabolitów trimetoprimu, a stężenie tej substancji w moczu wykazuje zmienność.⁸

Sulfametoksazol wykazuje okres półtrwania wynoszący od 9 do 11 godzin u osób z prawidłową czynnością nerek. Co istotne, sama wartość okresu półtrwania postaci czynnej sulfametoksazolu nie zmienia się znacząco u osób ze zmniejszoną czynnością nerek, jednakże w przypadku klirensu kreatyniny poniżej 25 ml/min obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania głównego, acetylowanego metabolitu. Sulfametoksazol jest wydalany przede wszystkim przez nerki, przy czym od 15% do 30% dawki wydalanej w moczu występuje w postaci aktywnej. U pacjentów w podeszłym wieku stwierdzano zmniejszony klirens nerkowy sulfametoksazolu.⁹

Farmakokinetyka w specjalnych populacjach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku zaburzeń czynności nerek, gdy klirens kreatyniny jest mniejszy niż 10 ml/min, okres półtrwania w fazie eliminacji trimetoprimu ulega wydłużeniu o współczynnik 1,5-3,0. Przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min konieczne jest zmniejszenie dawki kotrimoksazolu, zgodnie z zaleceniami dawkowania.¹⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z ciężkim uszkodzeniem miąższu wątroby należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia preparatem Trimesolphar. Wynika to z możliwych zmian w procesach wchłaniania i metabolizmu zarówno trimetoprimu, jak i sulfametoksazolu.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się niewielkie zmniejszenie klirensu nerkowego sulfametoksazolu, natomiast klirens trimetoprimu pozostaje zasadniczo niezmieniony. Wiek nie wpływa znacząco na okres półtrwania trimetoprimu.¹²

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka obu składników preparatu Trimesolphar wykazuje zależność od wieku u dzieci i młodzieży z prawidłową czynnością nerek. Eliminacja zarówno trimetoprimu, jak i sulfametoksazolu jest zmniejszona u noworodków w trakcie pierwszych dwóch miesięcy życia. W późniejszym okresie charakterystyka eliminacji ulega zmianie – oba składniki wykazują większą eliminację, co przejawia się większym klirensem i krótszym okresem półtrwania w fazie eliminacji.¹³

Różnice w farmakokinetyce są najbardziej wyraźne u młodszych niemowląt (>1,7 miesięcy do 24 miesięcy) i stopniowo zmniejszają się wraz z wiekiem. Parametry farmakokinetyczne zbliżają się do wartości charakterystycznych dla dorosłych w miarę dojrzewania organizmu – u małych dzieci (od 1 roku do 3,6 lat), starszych dzieci (7,5 lat do <10 lat) i ostatecznie u dorosłych.^{1,7 miesięcy do 24 miesięcy) i zmniejszają się wraz z wiekiem, w porównaniu do małych dzieci (od 1 roku do 3,6 lat), dzieci (7,5 lat do 14}