Wpływ metoklopramidu na płodność, ciążę i laktację

Metoklopramid, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań (Metoclopramidi hydrochloridum Noridem, 5 mg/mL), wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono istotne informacje, które lekarz musi uwzględnić przy kwalifikacji pacjentek z tych grup do terapii tym lekiem.¹

Stosowanie metoklopramidu w okresie ciąży

Dane kliniczne z zastosowań metoklopramidu u ciężarnych obejmują ponad 1000 udokumentowanych przypadków narażenia. Na podstawie analizy tych danych nie stwierdzono, aby metoklopramid powodował wady rozwojowe lub wykazywał toksyczne działanie na płód. Oznacza to, że metoklopramid może być stosowany w okresie ciąży w sytuacjach, gdy istnieją ku temu wyraźne wskazania kliniczne.²

Należy jednak pamiętać, że ze względu na właściwości farmakologiczne metoklopramidu, podobne do tych występujących u innych neuroleptyków, istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych u noworodka, jeśli lek był stosowany w ostatnim okresie ciąży. Z tego powodu zaleca się:

• Unikanie stosowania metoklopramidu w końcowym okresie ciąży³
• W przypadku konieczności podawania leku w zaawansowanej ciąży, zaleca się dokładne monitorowanie stanu klinicznego noworodka po urodzeniu⁴

Stosowanie metoklopramidu w okresie karmienia piersią

Metoklopramid charakteryzuje się zdolnością do przenikania do mleka kobiecego, chociaż w niewielkich ilościach. Mimo to, istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią, których matki przyjmują ten lek.⁵

Z tego względu oficjalne zalecenia dotyczące stosowania metoklopramidu podczas laktacji są następujące:

• Stosowanie metoklopramidu w okresie karmienia piersią nie jest zalecane⁶
• Jeśli pacjentka karmiąca piersią wymaga leczenia metoklopramidem, należy rozważyć tymczasowe przerwanie karmienia piersią na czas terapii⁷

Szczegółowe informacje dla lekarza do przekazania pacjentce

Lekarz kwalifikujący kobietę w ciąży lub karmiącą piersią do leczenia metoklopramidem powinien poinformować pacjentkę o następujących kwestiach:

W przypadku ciąży:

1. Dotychczasowe dane kliniczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad rozwojowych przy stosowaniu metoklopramidu w ciąży⁸
2. Lek jest stosowany tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla dziecka⁹
3. Szczególną ostrożność należy zachować w ostatnim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych u noworodka¹⁰
4. Po porodzie konieczne będzie prowadzenie obserwacji dziecka pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, jeśli lek był stosowany w zaawansowanej ciąży¹¹

W przypadku karmienia piersią:

1. Metoklopramid w niewielkim stopniu przenika do mleka matki¹²
2. Istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u dziecka karmionego piersią¹³
3. W trakcie leczenia może być konieczne przerwanie karmienia piersią¹⁴
4. Jeżeli korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka i pacjentka zdecyduje się na karmienie piersią podczas terapii, należy monitorować dziecko pod kątem możliwych działań niepożądanych¹⁵

Preparat Metoclopramidi hydrochloridum Noridem, 5 mg/mL w postaci roztworu do wstrzykiwań zawiera metoklopramid, który może być stosowany u kobiet w ciąży jedynie przy wyraźnych wskazaniach klinicznych i tylko wtedy, gdy korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko. W przypadku kobiet karmiących piersią zaleca się rozważenie alternatywnych metod leczenia lub tymczasowe przerwanie karmienia piersią.¹⁶