Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Fingolimod Aurovitas 0,5 mg

Fingolimod wykazuje wielonarządową toksyczność w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, obejmującą limfopenię i zanik tkanki limfoidalnej, hipertrofię mięśni gładkich w płucach, ujemny efekt chronotropowy serca, wzrost ciśnienia tętniczego oraz zmiany naczyniowe przy dawkach ≥0,15 mg/kg mc. u szczurów (około 4-krotność ekspozycji u ludzi przy dawce 0,5 mg/dobę). Badania rakotwórczości wykazały brak działania rakotwórczego u szczurów do 2,5 mg/kg mc. (50-krotność ekspozycji ludzkiej), natomiast u myszy zaobserwowano wzrost częstości chłoniaków złośliwych przy dawkach ≥0,25 mg/kg mc. (6-krotność ekspozycji ludzkiej). Fingolimod nie wykazuje potencjału mutagennego ani klastogennego, a jego wpływ na płodność szczurów jest nieistotny nawet przy dawkach do 10 mg/kg mc. (150-krotność ekspozycji ludzkiej). Jednakże wykazano działanie teratogenne u szczurów przy dawkach ≥0,1 mg/kg mc. oraz u królików przy dawkach ≥1,5 mg/kg mc., przy ekspozycji zbliżonej do terapeutycznej u ludzi (0,5 mg/dobę), manifestujące się wadami serca i zwiększoną śmiertelnością zarodków.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania fingolimodu

Bezpieczeństwo stosowania fingolimodu zostało kompleksowo ocenione w badaniach przedklinicznych przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych, w tym myszy, szczurów, psów i małp. Badania te dostarczyły istotnych informacji na temat potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego leku, które mogą mieć znaczenie w kontekście klinicznym.1

Narządy docelowe w badaniach toksyczności

W badaniach przedklinicznych zidentyfikowano kilka głównych narządów docelowych, na które fingolimod wywierał istotny wpływ:2

  • Układ limfatyczny – obserwowano limfopenię oraz zanik tkanki limfoidalnej
  • Płuca – stwierdzono przyrost masy oraz hipertrofię mięśni gładkich na połączeniu oskrzelowo-pęcherzykowym
  • Serce – odnotowano ujemny efekt chronotropowy, wzrost ciśnienia krwi, zmiany okołonaczyniowe i zwyrodnienie mięśnia sercowego
  • Naczynia krwionośnewaskulopatia wystąpiła tylko u szczurów po podaniu dawek 0,15 mg/kg mc. i większych w badaniu trwającym 2 lata (około 4-krotność układowej ekspozycji u ludzi po podaniu dawki 0,5 mg na dobę)

Potencjał rakotwórczy

Badania potencjału rakotwórczego fingolimodu przyniosły zróżnicowane wyniki w zależności od gatunku zwierząt:3

  • W 2-letnim badaniu biologicznym na szczurach nie stwierdzono dowodów na działanie rakotwórcze fingolimodu podawanego doustnie w dawkach do maksymalnej tolerowanej dawki 2,5 mg/kg mc. (około 50-krotność wielkości układowej ekspozycji u ludzi po podaniu dawki 0,5 mg)
  • W 2-letnim badaniu na myszach odnotowano zwiększenie częstości występowania chłoniaków złośliwych przy dawkach 0,25 mg/kg mc. i większych (około 6-krotność wielkości układowej ekspozycji u ludzi po podaniu dawki 0,5 mg na dobę)

Genotoksyczność

Przeprowadzone badania genotoksyczności nie wykazały potencjału mutagennego ani klastogennego fingolimodu.4

Wpływ na płodność

Ocena wpływu fingolimodu na płodność nie wykazała negatywnych skutków. Substancja nie wpływała na liczbę i ruchliwość plemników ani na płodność samców i samic szczura nawet po podaniu największej testowanej dawki 10 mg/kg mc., odpowiadającej około 150-krotności wielkości układowej ekspozycji u ludzi po podaniu dawki 0,5 mg na dobę.5

Działanie teratogenne

Badania wykazały potencjał teratogenny fingolimodu:6

  • U szczurów wykazano działanie teratogenne po podaniu dawek w wysokości 0,1 mg/kg mc. lub większych, przy ekspozycji podobnej do tej osiąganej u pacjentów po podaniu dawki terapeutycznej (0,5 mg)
  • Do najczęstszych wrodzonych wad trzewnych u płodów szczurów należał przetrwały pień tętniczy i wada przegrody komorowej

Badania na królikach również wykazały niekorzystny wpływ na rozwój płodów:7

  • Po podaniu dawek 1,5 mg/kg mc. i większych obserwowano zwiększoną śmiertelność zarodka i płodu
  • Po podaniu dawki 5 mg/kg mc. odnotowano zmniejszenie liczby żywych płodów oraz opóźnienia wzrostu płodów
  • Ekspozycja na lek u królików po podaniu tych dawek była podobna do ekspozycji u pacjentów

Wpływ na potomstwo

Badania na szczurach wykazały wpływ fingolimodu na potomstwo:8

  • Przeżycie miotu pokolenia F1 było zmniejszone we wczesnym okresie poporodowym przy zastosowaniu dawek niepowodujących toksycznych działań u matki
  • Masa ciała, rozwój, zachowanie i płodność pokolenia F1 nie były zmienione pod wpływem leczenia fingolimodem

Przenikanie do mleka i przez łożysko

Badania na zwierzętach wykazały, że fingolimod przenika zarówno do mleka, jak i przez łożysko:9

  • Fingolimod przenikał do mleka leczonych zwierząt w okresie laktacji w stężeniach od 2- do 3-krotnie większych od stężeń oznaczanych w osoczu matki
  • Fingolimod i jego metabolity przenikały przez łożysko u ciężarnych królików

Badania toksyczności u młodych osobników

Przeprowadzono dwa badania dotyczące toksyczności fingolimodu u młodych osobników szczurów, które wykazały:10

  • Niewielki wpływ na odpowiedź neurobehawioralną
  • Opóźnione dojrzewanie płciowe
  • Osłabioną odpowiedź immunologiczną na powtarzane bodźcowanie hemocyjaniną (KLH – keyhole limpet haemocyanin)

Działania te nie zostały uznane za działania niepożądane. Ogólnie, działania fingolimodu na młode osobniki zwierząt były porównywalne z jego działaniami obserwowanymi u dorosłych osobników szczura, którym podano dawki na podobnym poziomie, z następującymi wyjątkami:11

  • Zmiany w mineralnej gęstości kości po podaniu dawek 1,5 mg/kg mc. i większych u młodych osobników
  • Zaburzenia neurobehawioralne (osłabiona reakcja wzdrygnięcia na bodziec akustyczny) po podaniu dawek 1,5 mg/kg mc. i większych u młodych osobników
  • Brak przerostu tkanki mięśniowej gładkiej w płucach u młodych osobników szczura, który obserwowano u dorosłych osobników

Podsumowanie najważniejszych danych toksykologicznych

Parametr Gatunek Wyniki Dawki Ekspozycja względem dawki ludzkiej
Działanie rakotwórcze Szczur Brak dowodów na działanie rakotwórcze Do 2,5 mg/kg mc. Około 50x większa ekspozycja
Działanie rakotwórcze Mysz Zwiększona częstość chłoniaków złośliwych ≥0,25 mg/kg mc. Około 6x większa ekspozycja
Waskulopatia Szczur Zmiany naczyniowe ≥0,15 mg/kg mc. Około 4x większa ekspozycja
Działanie teratogenne Szczur Wady rozwojowe (przetrwały pień tętniczy, wada przegrody komorowej) ≥0,1 mg/kg mc. Podobna do ekspozycji terapeutycznej
Działanie teratogenne Królik Zwiększona śmiertelność zarodka i płodu ≥1,5 mg/kg mc. Podobna do ekspozycji terapeutycznej
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl