Wpływ fingolimodu na płodność, ciążę i laktację

Fingolimod Aurovitas (0,5 mg, kapsułki twarde) zawiera substancję czynną fingolimod (w postaci chlorowodorku). W kontekście stosowania tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią, lekarz musi przekazać pacjentkom szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa oraz podjąć odpowiednie środki ostrożności.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Należy podkreślić, że fingolimod jest przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji. Przed rozpoczęciem terapii fingolimodem u kobiet w wieku rozrodczym, lekarz musi:²

• Upewnić się, że wynik testu ciążowego jest negatywny
• Poinformować pacjentkę o poważnym ryzyku dla płodu związanym ze stosowaniem fingolimodu
• Udzielić wskazówek dotyczących skutecznej antykoncepcji

Pacjentki w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas całego okresu leczenia oraz przez 2 miesiące po zakończeniu terapii fingolimodem. Jest to szczególnie istotne, ponieważ eliminacja fingolimodu z organizmu trwa około 2 miesiące od zakończenia leczenia.³

Lekarz powinien również poinformować pacjentkę, że w przypadku planowania ciąży i związanego z tym przerwania leczenia fingolimodem, należy uwzględnić możliwy nawrót aktywności choroby podstawowej.⁴

Proces przekazywania tych informacji musi być zgodny ze szczegółowymi procedurami opisanymi w Pakiecie Informacji dla Lekarza, które muszą być wdrożone zarówno przed przepisaniem fingolimodu, jak i w trakcie leczenia.⁵

Ciąża i stosowanie fingolimodu

Fingolimod jest bezwzględnie przeciwwskazany podczas ciąży. Doświadczenia kliniczne wskazują, że stosowanie fingolimodu w okresie ciąży wiąże się z istotnym zwiększeniem ryzyka wystąpienia poważnych wad wrodzonych.⁶

Dane post-marketingowe wskazują na 2-krotne zwiększenie ryzyka wystąpienia poważnych wad wrodzonych, gdy fingolimod stosowany jest w ciąży, w porównaniu z częstością obserwowaną w populacji ogólnej (która wynosi 2-3% według danych EUROCAT).⁷

Najczęściej zgłaszane wady wrodzone związane ze stosowaniem fingolimodu w ciąży obejmują:⁸

• Wrodzone choroby serca – takie jak ubytki w przegrodzie międzyprzedsionkowej i międzykomorowej, tetralogia Fallota⁹
• Anomalie rozwojowe nerek¹⁰
• Anomalie rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego¹¹

Należy zaznaczyć, że mechanizm teratogennego działania fingolimodu wiąże się prawdopodobnie z jego wpływem na receptor sfingozyno-1-fosforanu, który uczestniczy w procesie tworzenia naczyń krwionośnych podczas embriogenezy.¹²

W badaniach na zwierzętach wykazano toksyczny wpływ fingolimodu na reprodukcję, w tym utratę płodu i wady narządów, szczególnie przetrwały pień tętniczy i wadę przegrody komorowej.¹³

Brak danych dotyczących wpływu fingolimodu na przebieg porodu.¹⁴

Postępowanie w przypadku ciąży

W związku z powyższymi danymi, lekarz musi poinformować pacjentkę o następujących zasadach:¹⁵

1. Leczenie fingolimodem należy przerwać co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą
2. Jeżeli kobieta zajdzie w ciążę podczas leczenia, fingolimod należy natychmiast odstawić
3. Należy udzielić pacjentce szczegółowej porady medycznej dotyczącej ryzyka szkodliwego wpływu na płód związanego z leczeniem
4. Należy przeprowadzić badania ultrasonograficzne w celu oceny rozwoju płodu

W przypadku wykrycia ciąży podczas leczenia fingolimodem, lek należy natychmiast odstawić. Pacjentka powinna otrzymać szczegółowe informacje dotyczące ryzyka wystąpienia wad wrodzonych u płodu związanych z ekspozycją na fingolimod oraz powinny zostać przeprowadzone badania ultrasonograficzne w celu monitorowania rozwoju płodu.¹⁶

Karmienie piersią a stosowanie fingolimodu

Kobiety przyjmujące fingolimod nie powinny karmić piersią. Wynika to z ryzyka wystąpienia ciężkich działań niepożądanych fingolimodu u niemowląt karmionych piersią.¹⁷

Badania na zwierzętach potwierdziły, że fingolimod przenika do mleka leczonych samic w okresie laktacji, co sugeruje podobny mechanizm u ludzi.¹⁸

Wpływ fingolimodu na płodność

Dane pochodzące z badań przedklinicznych nie sugerują, aby stosowanie fingolimodu było związane ze zwiększeniem ryzyka osłabienia płodności. Nie wykazano negatywnego wpływu leku na zdolność rozrodczą.¹⁹

Lekarz powinien przekazać te informacje pacjentkom, którym zaleca stosowanie fingolimodu, zwłaszcza tym, które planują w przyszłości ciążę.