Właściwości farmakokinetyczne
Escitalopram LEK-AM 10 mg

Ogólne właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Escytalopram podlega typowym procesom farmakokinetycznym, które można scharakteryzować poprzez wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i eliminację. Lek wykazuje właściwości farmakokinetyczne typu liniowego, a jego profil farmakokinetyczny jest dobrze poznany i udokumentowany.¹

Wchłanianie

Proces absorpcji escytalopramu charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem substancji czynnej z przewodu pokarmowego. Istotną cechą jest niezależność tego procesu od spożycia pokarmu, co zwiększa użyteczność kliniczną leku. Średni czas do uzyskania maksymalnego stężenia (T_max) wynosi 4 godziny przy podawaniu wielokrotnym. Biodostępność bezwzględna escytalopramu jest szacowana na około 80%, co odpowiada biodostępności racemicznego cytalopramu.²

Dystrybucja

Po podaniu doustnym pozorna objętość dystrybucji (V_d,β/F) escytalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 l/kg masy ciała, co wskazuje na rozległą dystrybucję leku w tkankach. Wiązanie z białkami osocza zarówno escytalopramu, jak i jego głównych metabolitów jest umiarkowane i wynosi poniżej 80%.³

Metabolizm

Biotransformacja escytalopramu zachodzi głównie w wątrobie, gdzie powstają dwa farmakologicznie czynne metabolity: metabolit demetylowany oraz didemetylowany. Znaczący udział w tym procesie ma izoenzym CYP2C19, przy możliwym współudziale izoenzymów CYP3A4 oraz CYP2D6. Innym szlakiem metabolicznym jest utlenianie azotu, prowadzące do utworzenia metabolitu w postaci N-tlenku. Zarówno lek macierzysty, jak i jego metabolity mogą podlegać częściowej glukuronidacji.⁴

Po wielokrotnym podaniu dawki, średnie stężenia metabolitu demetylowanego stanowią 28-31% stężenia escytalopramu, natomiast metabolit didemetylowany występuje w stężeniach stanowiących poniżej 5% stężenia związku macierzystego.<sup data-drug="Escitalopram LEK-AM" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Po wielokrotnym podaniu dawki średnie stężenia metabolitu demetylowanego i didemetylowanego wynoszą zazwyczaj odpowiednio 28-31% i 5

Eliminacja

Farmakokinetyka eliminacji escytalopramu charakteryzuje się okresem półtrwania (t_{½ β}) wynoszącym około 30 godzin po wielokrotnym podaniu dawki. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cl_oral) wynosi około 0,6 l/min. Główne metabolity escytalopramu wykazują znamiennie dłuższy okres półtrwania niż związek macierzysty.⁶

Wydalanie escytalopramu i jego głównych metabolitów zachodzi poprzez dwa główne szlaki: wątrobowy (metaboliczny) oraz nerkowy. Znacząca część dawki jest wydalana z moczem w postaci metabolitów.⁷

Parametry farmakokinetyczne

Po osiągnięciu stanu stacjonarnego, co następuje po około tygodniu podawania, średnie stężenie escytalopramu w osoczu wynosi 50 nmol/l (zakres od 20 do 125 nmol/l) przy dawce dobowej 10 mg.⁸

Farmakokinetyka w grupach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wolniejszą eliminację escytalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Wartość pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) jest u osób starszych około 50% większa niż u młodych zdrowych ochotników. Ta różnica farmakokinetyczna może wymagać dostosowania dawkowania u pacjentów geriatrycznych.⁹

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasyfikacja Childa i Pugha – kryteria A i B) obserwuje się znaczące zmiany w farmakokinetyce escytalopramu. Okres półtrwania leku jest około dwukrotnie dłuższy, a ekspozycja ogólnoustrojowa około 60% większa w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby. Zmiany te mogą wymagać modyfikacji dawkowania.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

Badania przeprowadzone z racemicznym cytalopramem u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 10-53 ml/min) wykazały dłuższy okres półtrwania oraz niewielkie zwiększenie ekspozycji na lek. Nie prowadzono bezpośrednich badań stężeń metabolitów w osoczu w tej grupie pacjentów, jednak można przypuszczać, że będą one zwiększone. Te obserwacje mogą mieć odniesienie również do escytalopramu, który jest enancjomerem cytalopramu.¹¹

Polimorfizm genetyczny

Polimorfizm genetyczny ma istotny wpływ na farmakokinetykę escytalopramu. U osób charakteryzujących się wolnym metabolizmem przy udziale izoenzymu CYP2C19 (tzw. „wolni metabolizerzy”) stężenie escytalopramu w osoczu jest około dwukrotnie wyższe niż u osób z szybkim metabolizmem tego leku. Natomiast polimorfizm izoenzymu CYP2D6 nie wpływa znacząco na farmakokinetykę escytalopramu – u osób z wolniejszym metabolizmem przy udziale CYP2D6 nie obserwuje się istotnych zmian w ekspozycji na lek.¹²