Właściwości farmakodynamiczne escytalopramu

Escytalopram należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwdepresyjne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, oznaczonej kodem ATC: N 06 AB 10. Escytalopram jest substancją czynną preparatu Escitalopram LEK-AM, który dostępny jest w formie tabletek powlekanych w czterech różnych dawkach: 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 20 mg.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania escytalopramu opiera się na selektywnym hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT). Substancja ta charakteryzuje się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Warto zauważyć, że escytalopram wiąże się również z allosterycznym miejscem na transporterze, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą farmakologiczną escytalopramu jest jego wysoka selektywność. Substancja ta wykazuje brak powinowactwa lub jedynie minimalne powinowactwo do wielu receptorów, w tym:

• receptorów serotoninergicznych 5-HT1A i 5-HT2
• receptorów dopaminergicznych D1 i D2
• receptorów adrenergicznych α1, α2 i β
• receptorów histaminowych H1
• receptorów muskarynowych cholinergicznych
• receptorów benzodiazepinowych
• receptorów opioidowych

³

Hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny jest uznawane za jedyny prawdopodobny mechanizm działania, który wyjaśnia farmakologiczne i kliniczne efekty escytalopramu.⁴

Efekt elektrokardiograficzny

W badaniach dotyczących wpływu escytalopramu na elektrokardiogram, przeprowadzonych metodą podwójnie zaślepioną z kontrolą placebo u zdrowych osób, zaobserwowano zależne od dawki wydłużenie odstępu QTc. Zmiana odstępu QTc w stosunku do stanu wyjściowego (z zastosowaniem korekty metodą Friderica) wyniosła:

• 4,3 milisekundy (90% CI: 2,2; 6,4) po zastosowaniu dawki 10 mg na dobę
• 10,7 milisekund (90% CI: 8,6; 12,8) po zastosowaniu dawki 60 mg na dobę

⁵

Skuteczność kliniczna escytalopramu w różnych wskazaniach

Duże epizody depresyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została udowodniona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z zastosowaniem metodologii podwójnie ślepej próby, kontrolowanych placebo.⁶

Szczególnie istotne są wyniki długoterminowego badania dotyczącego profilaktyki nawrotów depresji. W badaniu tym 274 pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę w początkowej 8-tygodniowej fazie otwartej, zostało następnie losowo przydzielonych do dwóch grup: kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub otrzymującej placebo przez okres do 36 tygodni. Rezultaty jednoznacznie wykazały, że u pacjentów kontynuujących terapię escytalopramem czas do wystąpienia nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁷

Fobia społeczna

W przypadku fobii społecznej, skuteczność escytalopramu została potwierdzona zarówno w trzech krótkoterminowych badaniach (trwających 12 tygodni), jak również w badaniu długoterminowym (6-miesięcznym) dotyczącym zapobiegania nawrotom tego zaburzenia. Badanie to obejmowało pacjentów, którzy wykazali pozytywną odpowiedź na wcześniejsze leczenie.⁸

Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie mające na celu ustalenie optymalnego sposobu dawkowania escytalopramu w leczeniu fobii społecznej. Wyniki tego badania potwierdziły skuteczność escytalopramu we wszystkich badanych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego została potwierdzona we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach klinicznych z zastosowaniem metodologii podwójnie ślepej próby, kontrolowanych placebo. W badaniach tych stosowano escytalopram w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę.¹⁰

Analiza zbiorcza wyników z trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), dostarczyła następujących danych:

• 47,5% pacjentów leczonych escytalopramem odpowiedziało na leczenie, w porównaniu do 28,9% w grupie placebo
• 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem osiągnęło remisję, w porównaniu do 20,8% w grupie placebo
• Pozytywne efekty działania leku były obserwowane już od pierwszego tygodnia terapii

¹¹

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę została potwierdzona w badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni, w którym oceniano utrzymywanie się efektów terapeutycznych. Badanie to przeprowadzono na grupie 373 pacjentów, którzy wykazali pozytywną odpowiedź na leczenie w trakcie początkowej 12-tygodniowej fazy otwartej.¹²

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali znaczącą poprawę w całkowitej punktacji w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.¹³

Wydłużenie okresu obserwacji do 24 tygodni pozwoliło zaobserwować, że zarówno dawka 10 mg, jak i 20 mg escytalopramu na dobę wykazywała przewagę nad placebo.¹⁴

Przeprowadzono również badanie dotyczące zapobiegania nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego. Pacjenci, którzy wykazali pozytywną odpowiedź na leczenie escytalopramem w 16-tygodniowej fazie otwartej, zostali następnie poddani 24-tygodniowej terapii z zastosowaniem metodologii randomizowanej, kontrolowanej placebo, z podwójnie ślepą próbą. Wyniki tego badania potwierdziły skuteczność escytalopramu w dawkach 10 i 20 mg na dobę w zapobieganiu nawrotom OCD.¹⁵