Właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Escytalopram jest substancją aktywną zawartą w preparacie Escitalopram Genoptim, dostępnym w tabletkach powlekanych o dawkach 10 mg i 20 mg. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tej substancji, uwzględniający wszystkie istotne parametry i zależności kliniczne.¹

Wchłanianie

Escytalopram charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, które nie jest zależne od przyjmowanych pokarmów. Średni czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia we krwi (Tmax) wynosi około 4 godziny po podaniu wielokrotnym. Biodostępność bezwzględna escytalopramu szacowana jest na około 80%, co jest porównywalne z racemicznym cytalopramem.²

Dystrybucja

Po podaniu doustnym, pozorna objętość dystrybucji (Vd,β/F) escytalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 l/kg masy ciała. Zarówno escytalopram, jak i jego główne metabolity wiążą się z białkami osocza w stopniu mniejszym niż 80%, co ma znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych związanych z wypieraniem z wiązań białkowych.³

Metabolizm

Metabolizm escytalopramu zachodzi głównie w wątrobie, gdzie tworzone są następujące metabolity:

• Metabolit demetylowany – farmakologicznie czynny
• Metabolit didemetylowany – również farmakologicznie czynny
• Metabolit N-tlenkowy – powstający w wyniku utleniania azotu

Zarówno lek macierzysty, jak i powstałe metabolity są częściowo wydalane w postaci glukuronidów. Po podaniu wielokrotnym, średnie stężenia metabolitu demetylowanego stanowią 28-31% stężenia escytalopramu, natomiast metabolit didemetylowany występuje w stężeniach niższych niż 5% stężenia leku macierzystego.⁴

W procesie biotransformacji escytalopramu do metabolitu demetylowanego główną rolę odgrywa izoenzym CYP2C19. W mniejszym stopniu w procesie tym uczestniczą również izoenzymy CYP3A4 oraz CYP2D6.⁵

Eliminacja

Okres półtrwania escytalopramu w fazie eliminacji (t½ β) po wielokrotnym podaniu wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cloral) wynosi około 0,6 l/min. Metabolity charakteryzują się znacząco dłuższym okresem półtrwania w porównaniu z lekiem macierzystym.⁶

Eliminacja escytalopramu i jego głównych metabolitów zachodzi dwutorowo:

• Drogą wątrobową (metaboliczną)
• Drogą nerkową

Dominującą drogą eliminacji jest wydalanie metabolitów przez nerki.⁷

Liniowość farmakokinetyki

Escytalopram wykazuje farmakokinetykę liniową, co oznacza proporcjonalny wzrost stężenia w osoczu wraz ze zwiększaniem dawki. Stan stacjonarny w osoczu jest osiągany po około tygodniu regularnego stosowania leku. Przy dawce dobowej 10 mg średnie stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą 50 nmol/l, z zakresem od 20 do 125 nmol/l.⁸

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wolniejszą eliminację escytalopramu w porównaniu z młodszymi osobami. Wartość pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) jest o około 50% większa u osób starszych w porównaniu z młodymi zdrowymi ochotnikami, co może wymagać dostosowania dawkowania.⁹

Zaburzenia czynności wątroby

Pacjenci z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (kryterium A i B według klasyfikacji Childa i Pugha) wykazują istotne zmiany w parametrach farmakokinetycznych escytalopramu:

• Okres półtrwania jest około dwukrotnie dłuższy
• Ekspozycja na lek jest zwiększona o około 60% w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby

Te zmiany mogą wymagać modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.¹⁰

Zaburzenia czynności nerek

Badania z zastosowaniem racemicznego cytalopramu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 10-53 ml/min) wykazały:

• Wydłużenie okresu półtrwania leku
• Niewielkie zwiększenie ekspozycji na lek

Stężenia metabolitów escytalopramu w osoczu nie były badane u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, jednak mogą być one zwiększone, co należy uwzględnić w terapii.¹¹

Polimorfizm genetyczny

Polimorfizm genetyczny związany z izoenzymami cytochromu P450 ma istotny wpływ na farmakokinetykę escytalopramu:

• U osób wolno metabolizujących poprzez CYP2C19 stężenie escytalopramu w osoczu jest dwukrotnie wyższe niż u osób szybko metabolizujących, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych
• Polimorfizm CYP2D6 nie wpływa znacząco na ekspozycję na escytalopram

Powyższe zależności mogą być istotne przy ustalaniu dawkowania, szczególnie u pacjentów ze znanym wolnym metabolizmem poprzez CYP2C19.¹²