Działania niepożądane leku Dololibre (50 mg/ml, zawiesina doustna)

Naproksen, jako substancja czynna leku Dololibre, należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i może powodować szereg działań niepożądanych, których znajomość jest niezbędna w praktyce klinicznej. Obserwacje kliniczne wskazują, że najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego, jednak spektrum potencjalnych skutków ubocznych obejmuje także inne układy organizmu.¹

Badania kliniczne oraz dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie niektórych NLPZ, szczególnie w dużych dawkach i przez dłuższy okres, może zwiększać ryzyko wystąpienia tętniczych zdarzeń zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu.²

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

W charakterystyce produktu leczniczego Dololibre zastosowano następującą klasyfikację częstości występowania działań niepożądanych:³

• Bardzo często (≥1/10) – występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów
• Często (≥1/100 do <1/10) – występuje u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) – występuje u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) – występuje u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów
• Bardzo rzadko (<1/10 000) – występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
• Częstość nieznana – nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia przewodu pokarmowego

Zaburzenia przewodu pokarmowego stanowią najczęstsze działania niepożądane naproksenu. Mogą one prowadzić do poważnych powikłań, w tym krwawień, perforacji i owrzodzeń, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do zgonu, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.⁴

Do objawów z zakresu przewodu pokarmowego należą:⁵⁶⁷

• Bardzo często: nudności, wymioty, zgaga, ból żołądka, uczucie pełności, zaparcie lub biegunka oraz niewielka utrata krwi w przewodzie pokarmowym (która w wyjątkowych przypadkach może spowodować niedokrwistość)
• Często: wrzody w przewodzie pokarmowym (z możliwym krwawieniem i perforacją)
• Niezbyt często: krwawe wymioty, smoliste stolce lub krwawa biegunka, objawy w dolnej części brzucha (np. krwawiące zapalenie jelita grubego lub zaostrzenie choroby Leśniowskiego-Crohna/wrzodziejącego zapalenia jelita grubego), zapalenie jamy ustnej, zmiany w przełyku, wzdęcia, zapalenie żołądka
• Częstość nieznana: zapalenie trzustki

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Stosowanie NLPZ, w tym naproksenu, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.⁸⁹

• Bardzo rzadko: nadciśnienie tętnicze, częstoskurcz, kołatanie serca, niewydolność serca, zapalenie naczyń

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Naproksen może wpływać na układ krwiotwórczy, prowadząc do zmian w morfologii krwi. Podczas długotrwałego stosowania należy regularnie monitorować parametry morfologiczne.¹⁰

• Niezbyt często: zmiany w morfologii krwi, eozynofilia
• Bardzo rzadko: niedokrwistość aplastyczna lub hemolityczna, trombocytopenia, leukopenia, pancytopenia, agranulocytoza
• Częstość nieznana: neutropenia

Do objawów prodromalnych zaburzeń hematologicznych należą: gorączka, ból gardła, powierzchowne zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, objawy grypopodobne (zmęczenie), krwawienie z nosa i krwawienie w obrębie skóry.

Zaburzenia układu immunologicznego

Obserwowano reakcje nadwrażliwości różnego stopnia nasilenia, od łagodnych objawów skórnych po ciężkie reakcje anafilaktyczne.¹¹

• Często: wysypka, świąd
• Bardzo rzadko: ogólnoustrojowe reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne objawiające się jako: ciężkie i nagłe niedociśnienie, przyspieszenie lub spowolnienie akcji serca, nietypowe zmęczenie lub osłabienie, lęk, pobudzenie, utrata świadomości, trudności z oddychaniem lub przełykaniem, świąd, pokrzywka z obrzękiem naczynioruchowym lub bez, zaczerwienienie skóry, nudności, wymioty, skurczowe bóle brzucha lub biegunka (mogące prowadzić do wstrząsu zagrażającego życiu)

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Naproksen może wpływać na czynność wątroby, powodując zmiany w parametrach laboratoryjnych oraz, w rzadkich przypadkach, poważne uszkodzenie wątroby.¹²

• Niezbyt często: zmiany czynności wątroby ze zwiększeniem aktywności aminotransferaz
• Bardzo rzadko: zapalenie wątroby (z żółtaczką lub bez, w izolowanych przypadkach o piorunującym przebiegu), uszkodzenie wątroby (szczególnie po długotrwałym leczeniu)
• Częstość nieznana: żółtaczka

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Stosowanie naproksenu może prowadzić do uszkodzenia nerek, szczególnie podczas długotrwałego leczenia. Szczególnie narażeni są pacjenci z nadciśnieniem tętniczym.¹³

• Często: obrzęk obwodowy (szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym)
• Niezbyt często: ostra niewydolność nerek, zespół nerczycowy lub śródmiąższowe zapalenie nerek
• Bardzo rzadko: uszkodzenie nerek (martwica brodawek nerkowych), zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia, hiperurykemia
• Częstość nieznana: hematuria, kłębuszkowe zapalenie nerek

Zaburzenia układu nerwowego

Naproksen może powodować szereg działań niepożądanych dotyczących ośrodkowego układu nerwowego.¹⁴

• Często: ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia OUN takie jak pobudzenie, drażliwość, zaburzenia snu, zmęczenie, zaburzenia percepcji, zaburzenia czynności poznawczych
• Bardzo rzadko: napady padaczkowe, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi (SLE, mieszana choroba tkanki łącznej), zapalenie nerwu
• Częstość nieznana: parestezje

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Naproksen może wywoływać różne reakcje skórne, od łagodnych do ciężkich, zagrażających życiu.¹⁵

• Często: nadmierna potliwość, wybroczyny, plamica
• Niezbyt często: łysienie (zwykle odwracalne), fotodermatoza (może obejmować powstawanie pęcherzy)
• Rzadko: reakcje przypominające pęcherzowe oddzielanie się naskórka
• Bardzo rzadko: reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka skórna, rumień wielopostaciowy, w izolowanych przypadkach objawiające się jako zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka
• Częstość nieznana: rumień guzowaty, liszaj płaski, toczeń rumieniowaty układowy (SLE), pokrzywka, reakcja krostkowa, rumień trwały polekowy (FDE)

Pozostałe istotne działania niepożądane

Naproksen może powodować również inne działania niepożądane, w tym zaburzenia narządu wzroku, słuchu, układu oddechowego oraz zaburzenia metaboliczne.¹⁶

• Zaburzenia oka: zaburzenia widzenia (bardzo rzadko), obrzęk soczewki i tarcza zastoinowa, zmętnienie rogówki, zapalenie brodawki nerwu wzrokowego (częstość nieznana)
• Zaburzenia ucha i błędnika: dzwonienie w uszach, upośledzenie słuchu, zawroty głowy z uczuciem wirowania (często)
• Zaburzenia układu oddechowego: duszność (często), skurcz oskrzeli, napady astmy (ze spadkiem ciśnienia krwi lub bez), eozynofilowe zapalenie płuc (niezbyt często), obrzęk płuc (częstość nieznana)
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hiperkaliemia (częstość nieznana)
• Zaburzenia psychiczne: depresja, nieprawidłowe marzenia senne, bezsenność (często)
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból mięśni, osłabienie mięśni (niezbyt często)
• Zaburzenia układu rozrodczego: bezpłodność żeńska (częstość nieznana)

Tabela działań niepożądanych

Objawy wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej

Pacjent powinien natychmiast przerwać stosowanie leku Dololibre i zgłosić się po pomoc lekarską w przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów:¹⁷

• Duszność
• Duży spadek ciśnienia tętniczego
• Zaburzenia świadomości lub ciężkie i (lub) pogorszające się zaburzenie ogólnego samopoczucia
• Obrzęk twarzy lub gardła, trudności z przełykaniem
• Swędząca wysypka skórna, zaczerwienienie, pęcherzyki lub krwawienie ze skóry
• Lokalna tkliwość, ucieplenie, zaczerwienienie i obrzęk (z gorączką lub bez)
• Silny ból głowy lub brzucha, zwłaszcza o nagłym początku
• Krwawe wymioty lub wymioty przypominające fusy z kawy
• Krwawe lub czarne stolce
• Objawy ze strony serca (ból w klatce piersiowej)
• Silne zmęczenie z jadłowstrętem (z zażółceniem skóry i twardówek lub bez)
• Sztywność karku z bólem głowy
• Zaburzenia widzenia lub upośledzenie słuchu
• Objawy grypopodobne, owrzodzenia jamy ustnej, ból gardła i krwawienie z nosa

Szczególne grupy pacjentów

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży mają podobny charakter, częstość występowania i nasilenie jak u pacjentów dorosłych.¹⁸

Pacjenci w podeszłym wieku są szczególnie narażeni na wystąpienie ciężkich działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym krwawień i perforacji, które mogą zagrażać życiu.¹⁹

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Lek Dololibre zawiera substancje pomocnicze, które mogą powodować dodatkowe reakcje niepożądane:²⁰²¹

• Parahydroksybenzoesan metylu (E 218) – może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego)
• Sacharoza – może mieć wpływ na kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą
• Sorbitol – może powodować dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego
• Sód – należy wziąć pod uwagę u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie