Wpływ leku Dololibre (naproksen) na płodność, ciążę i laktację

Naproksen jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) wpływa na syntezę prostaglandyn, co może mieć znaczące implikacje dla kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarz przepisujący Dololibre (naproksen w formie zawiesiny doustnej 50 mg/ml) powinien przekazać pacjentce szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku w tych okolicznościach.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania naproksenu poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn może negatywnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronienia oraz wystąpienia wad wrodzonych, szczególnie malformacji układu sercowo-naczyniowego i wytrzewienia, gdy inhibitory syntezy prostaglandyn są stosowane we wczesnej ciąży. Ryzyko bezwzględne malformacji układu krążenia wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to zwiększa się wraz ze wzrostem dawki i wydłużeniem czasu leczenia.²

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększonej utraty ciąży przed i po implantacji oraz do wyższej śmiertelności zarodka i płodu. Dodatkowo u zwierząt otrzymujących te substancje w okresie organogenezy zaobserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym w obrębie układu sercowo-naczyniowego.³

Stosowanie w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie Dololibre może wywołać małowodzie w wyniku zaburzeń czynności nerek płodu. Zjawisko to może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia i zazwyczaj jest odwracalne po jego przerwaniu. Ponadto w literaturze medycznej opisano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, przy czym większość z nich ustępowała po zaprzestaniu terapii.⁴

Z powyższych powodów nie należy podawać Dololibre w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeżeli jednak lek musi być zastosowany u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy stosować możliwie najniższą dawkę przez najkrótszy możliwy okres.⁵

Po ekspozycji na Dololibre przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy natychmiast przerwać stosowanie Dololibre.⁶

Stosowanie w trzecim trymestrze ciąży

Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym naproksen, mogą w trzecim trymestrze ciąży powodować następujące zagrożenia:⁷

Zagrożenia dla płodu:

• Działanie toksyczne na serce i płuca – przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz nadciśnienie płucne
• Dysfunkcja nerek – prowadząca do małowodzia⁸

Zagrożenia dla matki i noworodka pod koniec ciąży:

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie przeciwpłytkowe może wystąpić nawet po bardzo małych dawkach
• Zahamowanie skurczów macicy – prowadzące do opóźnienia rozpoczęcia lub wydłużenia akcji porodowej⁹

Ze względu na powyższe ryzyko, Dololibre jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹⁰

Dodatkowo należy zaznaczyć, że naproksenu nie powinno się stosować w okresie poporodowym, ponieważ może on opóźniać proces obkurczania macicy.¹¹

Wpływ na karmienie piersią

Naproksen przenika do mleka kobiet karmiących piersią, chociaż w niewielkich ilościach. Ze względów bezpieczeństwa, zaleca się unikanie stosowania produktu Dololibre w okresie laktacji.¹²

Wpływ na płodność

Stosowanie naproksenu może zaburzać płodność u kobiet, dlatego nie jest zalecane dla pacjentek starających się zajść w ciążę. W przypadku kobiet mających trudności z koncepcją lub poddających się badaniom płodności, zaleca się przerwanie stosowania naproksenu.¹³

Wytyczne dla lekarzy

Lekarz przepisujący Dololibre 50 mg/ml zawiesina doustna powinien szczegółowo omówić z pacjentkami w wieku rozrodczym następujące kwestie:

1. Zasady antykoncepcji – konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji w trakcie terapii naproksenem u kobiet planujących ciążę
2. Natychmiastowe informowanie – pacjentka powinna niezwłocznie powiadomić lekarza o podejrzeniu lub potwierdzeniu ciąży
3. Indywidualna ocena korzyści i ryzyka – w przypadku konieczności stosowania leku podczas ciąży
4. Monitorowanie w ciąży – konieczność regularnych badań kontrolnych przy ekspozycji na lek od 20. tygodnia ciąży
5. Absolutny zakaz stosowania w III trymestrze – wyjaśnienie przeciwwskazań i potencjalnych zagrożeń

Podejmując decyzję o przepisaniu preparatu Dololibre kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią, lekarz powinien zawsze rozważyć stosunek potencjalnych korzyści terapeutycznych do możliwych zagrożeń oraz rozpatrzyć możliwość zastosowania alternatywnych metod leczenia o lepszym profilu bezpieczeństwa.