Interakcje leku
Cipronex 500 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Cyprofloksacyna, jako antybiotyk z grupy fluorochinolonów, wchodzi w szereg istotnych interakcji z innymi produktami leczniczymi, substancjami metabolicznymi oraz składnikami pokarmowymi. Interakcje te mogą prowadzić do zmiany skuteczności leczenia, jak również do zwiększenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis mechanizmów interakcji oraz zalecenia dotyczące postępowania w przypadku ich występowania.¹

Wpływ innych leków na cyprofloksacynę

Leki wydłużające odstęp QT – cyprofloksacynę, podobnie jak inne fluorochinolony, należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki mogące wydłużać odstęp QT. Do tej grupy leków należą: leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, makrolidy oraz leki przeciwpsychotyczne. Jednoczesne stosowanie tych leków z cyprofloksacyną może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca.²

Związki tworzące kompleksy chelatowe – produkty zawierające wielowartościowe kationy (jony wapnia, magnezu, glinu, żelaza) mogą znacząco ograniczać wchłanianie cyprofloksacyny. Do tej grupy należą:

• Suplementy mineralne – zawierające jony wapnia, magnezu, żelaza
• Polimery wiążące fosforany (np. sewelamer)
• Sukralfat
• Leki zobojętniające sok żołądkowy
• Produkty o dużej pojemności buforowej (np. tabletki dydanozyny)

Z uwagi na mechanizm chelatowania, cyprofloksacynę należy przyjmować albo 1-2 godziny przed podaniem wyżej wymienionych produktów, albo co najmniej 4 godziny po ich zastosowaniu. Wyjątek stanowią produkty zobojętniające sok żołądkowy z grupy blokerów receptora H2, w przypadku których takie ograniczenia czasowe nie są konieczne.³

Produkty spożywcze i nabiał – wapń obecny w diecie, jako składnik posiłku, nie wpływa znacząco na wchłanianie cyprofloksacyny. Należy jednak unikać jednoczesnego przyjmowania cyprofloksacyny z produktami nabiałowymi lub napojami wzbogaconymi minerałami (np. mleko, jogurt, sok pomarańczowy wzbogacony wapniem). Produkty te mogą zmniejszać wchłanianie cyprofloksacyny z przewodu pokarmowego.⁴

Probenecyd – probenecyd zakłóca wydzielanie cyprofloksacyny przez nerki. Równoczesne podawanie tych leków powoduje zwiększenie stężenia cyprofloksacyny w osoczu, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych i zwiększenia toksyczności.⁵

Metoklopramid – zwiększa szybkość wchłaniania cyprofloksacyny podawanej doustnie, co skutkuje skróceniem czasu do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu. Nie stwierdzono jednak wpływu metoklopramidu na całkowitą dostępność biologiczną cyprofloksacyny.⁶

Omeprazol – jednoczesne podawanie omeprazolu z cyprofloksacyną powoduje niewielkie zmniejszenie maksymalnego stężenia (Cmax) i pola pod krzywą stężenia (AUC) cyprofloksacyny, co może mieć niewielki wpływ na skuteczność terapeutyczną.⁷

Wpływ cyprofloksacyny na inne leki

Tyzanidyna – przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie tyzanidyny i cyprofloksacyny. Cyprofloksacyna znacząco zwiększa stężenie tyzanidyny w osoczu (7-krotne zwiększenie wartości Cmax w zakresie od 4 do 21-krotnego; 10-krotne zwiększenie AUC w zakresie od 6 do 24-krotnego). Prowadzi to do nasilenia działania obniżającego ciśnienie krwi oraz efektu uspokajającego tyzanidyny.⁸

Metotreksat – nie zaleca się równoczesnego stosowania cyprofloksacyny i metotreksatu, ponieważ cyprofloksacyna może hamować transport metotreksatu przez kanaliki nerkowe. Skutkuje to zwiększeniem stężenia metotreksatu w osoczu i podwyższeniem ryzyka jego toksyczności.⁹

Teofilina i inne pochodne ksantyn – równoczesne podawanie cyprofloksacyny i teofiliny może prowadzić do niepożądanego zwiększenia stężenia teofiliny w osoczu, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych teofiliny. W bardzo rzadkich przypadkach działania te mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu. Stosując jednocześnie oba produkty, należy regularnie kontrolować stężenie teofiliny w osoczu i odpowiednio dostosowywać jej dawkę.¹⁰

Podobne interakcje dotyczą również innych pochodnych ksantyn, takich jak kofeina i pentoksyfilina (oksypentyfilina), których stężenia w osoczu mogą ulec podwyższeniu po jednoczesnym podaniu z cyprofloksacyną.¹¹

Fenytoina – jednoczesne podawanie cyprofloksacyny i fenytoiny może powodować zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia fenytoiny w osoczu. Z tego względu zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny podczas terapii skojarzonej.¹²

Cyklosporyna – podczas jednoczesnego stosowania cyprofloksacyny i cyklosporyny obserwowano przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi. Z tego względu u pacjentów przyjmujących oba leki należy często (dwa razy w tygodniu) kontrolować stężenie kreatyniny w surowicy.¹³

Doustne leki przeciwzakrzepowe – równoczesne podawanie cyprofloksacyny z antagonistami witaminy K (np. warfaryna, acenokumarol, fenprokumon, fluindion) może nasilać działanie przeciwzakrzepowe tych leków. Ryzyko może się zmieniać w zależności od istniejącego zakażenia, wieku i ogólnego stanu pacjenta. Podczas terapii skojarzonej oraz przez krótki czas po jej zakończeniu zaleca się częste kontrole wartości INR (międzynarodowy współczynnik znormalizowany).¹⁴

Glibenklamid – w niektórych przypadkach jednoczesne podanie cyprofloksacyny i glibenklamidu może nasilać działanie hipoglikemizujące glibenklamidu, zwiększając ryzyko wystąpienia hipoglikemii.¹⁵

Leki z metabolizmem zależnym od CYP450

Cyprofloksacyna jest umiarkowanym inhibitorem izoenzymu 1A2 cytochromu CYP450, co może prowadzić do istotnych interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten układ enzymatyczny:

Duloksetyna – badania kliniczne wykazały, że jednoczesne podawanie duloksetyny i silnych inhibitorów izoenzymu 1A2 cytochromu CYP450 może powodować zwiększenie AUC i Cmax duloksetyny. Choć brak bezpośrednich danych klinicznych dotyczących interakcji z cyprofloksacyną, przy jednoczesnym podawaniu można oczekiwać podobnego efektu.¹⁶

Ropinirol – jednoczesne stosowanie ropinirolu i cyprofloksacyny powoduje zwiększenie wartości Cmax i AUC ropinirolu odpowiednio o 60% i 84%. Zaleca się monitorowanie działań niepożądanych związanych z ropinirolem i odpowiednie dostosowanie dawki ropinirolu podczas i po zakończeniu leczenia skojarzonego z cyprofloksacyną.¹⁷

Lidokaina – wykazano, że u osób zdrowych w wyniku podawania lidokainy razem z cyprofloksacyną, klirens lidokainy podawanej dożylnie zmniejsza się o 22%. Chociaż podawanie lidokainy było dobrze tolerowane, podczas jednoczesnej terapii mogą wystąpić interakcje związane z działaniami niepożądanymi lidokainy.¹⁸

Klozapina – po jednoczesnym podawaniu przez 7 dni 250 mg cyprofloksacyny z klozapiną zwiększały się stężenia klozapiny i N-desmetyloklozapiny w osoczu, odpowiednio o 29% i 31%. Zaleca się obserwację kliniczną pacjenta i odpowiednie dostosowanie dawkowania klozapiny podczas i wkrótce po zakończeniu leczenia skojarzonego z cyprofloksacyną.¹⁹

Syldenafil – u osób zdrowych po podaniu doustnej dawki 50 mg syldenafilu i 500 mg cyprofloksacyny, wartości Cmax i AUC syldenafilu zwiększały się w przybliżeniu dwukrotnie. Należy zachować ostrożność przepisując cyprofloksacynę stosowaną równocześnie z syldenafilem, biorąc pod uwagę stosunek korzyści do ryzyka.²⁰

Agomelatyna – badania kliniczne wykazały, że fluwoksamina jako silny inhibitor izoenzymu 1A2 cytochromu CYP450, znacząco hamuje metabolizm agomelatyny, powodując 60-krotne zwiększenie ekspozycji na agomelatynę. Chociaż brak bezpośrednich danych klinicznych dotyczących interakcji z cyprofloksacyną, która jest umiarkowanym inhibitorem CYP450 1A2, podczas jednoczesnego ich podawania można oczekiwać podobnego działania.²¹

Zolpidem – jednoczesne stosowanie cyprofloksacyny i zolpidemu może zwiększyć stężenie zolpidemu we krwi, co może prowadzić do nasilenia działania nasennego i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Nie zaleca się jednoczesnego podawania tych leków.²²

Interakcje cyprofloksacyny z alkoholem

Chociaż brak bezpośrednich danych dotyczących interakcji cyprofloksacyny z alkoholem w dostarczonych materiałach źródłowych, warto zaznaczyć kilka istotnych aspektów klinicznych:

Alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy wielu leków, w tym cyprofloksacyny, potencjalnie modyfikując skuteczność terapeutyczną leku. Jednoczesne spożywanie alkoholu może także nasilać niektóre działania niepożądane cyprofloksacyny, jak np. działanie na ośrodkowy układ nerwowy, powodując nasilenie zawrotów głowy, senności czy zaburzeń świadomości.

Spożywanie alkoholu podczas terapii antybiotykami, w tym cyprofloksacyną, może osłabiać odpowiedź immunologiczną organizmu, co z kolei może zmniejszać skuteczność leczenia infekcji. Ponadto, zarówno cyprofloksacyna jak i alkohol mogą wykazywać działanie hepatotoksyczne, co przy jednoczesnym stosowaniu może teoretycznie zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby.

Z uwagi na brak dokładnych danych klinicznych dotyczących tej interakcji, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia cyprofloksacyną. W przypadkach konieczności jednoczesnego stosowania, należy zachować szczególną ostrożność i monitorować pacjenta pod kątem wystąpienia nasilonych działań niepożądanych.

Tabela interakcji cyprofloksacyny z innymi lekami