Właściwości farmakokinetyczne cyprofloksacyny

Wchłanianie

Cyprofloksacyna po podaniu doustnym w postaci tabletek powlekanych charakteryzuje się szybkim i znacznym wchłanianiem, które zachodzi głównie w jelicie cienkim. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po upływie 1 do 2 godzin od przyjęcia leku. Badania farmakokinetyczne wykazały, że po podaniu pojedynczych dawek w zakresie 100-750 mg uzyskiwano zależne od dawki wartości Cmax od 0,56 do 3,7 mg/l. Istotne jest, że stężenia cyprofloksacyny w osoczu wzrastają proporcjonalnie do dawki w zakresie do 1000 mg.¹

Całkowita dostępność biologiczna cyprofloksacyny po podaniu doustnym wynosi około 70-80%. Badania porównawcze wykazały, że doustne podawanie 500 mg cyprofloksacyny co 12 godzin zapewnia obszar pod krzywą stężenia w osoczu w zależności od czasu (AUC) analogiczny do tego, który uzyskuje się po dożylnym podaniu 400 mg cyprofloksacyny w 60-minutowym wlewie co 12 godzin.²

Dystrybucja

Cyprofloksacyna charakteryzuje się niewielkim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym 20-30%. W osoczu lek występuje głównie w postaci niezjonizowanej. Cechą charakterystyczną cyprofloksacyny jest duża objętość dystrybucji w stanie równowagi, wynosząca 2-3 l/kg masy ciała, co wskazuje na dobrą penetrację tkankową.³

Cyprofloksacyna osiąga wysokie stężenia w różnych tkankach i płynach ustrojowych, w tym w:

• Układzie oddechowym – płuca (płyn nabłonkowy, makrofagi pęcherzykowe, tkanka biopsyjna)
• Zatokach
• Zmianach zapalnych (płyn w pęcherzach indukowanych kantarydyną)
• Układzie moczowo-płciowym (mocz, gruczoł krokowy, endometrium)

W wymienionych tkankach i płynach całkowite stężenia cyprofloksacyny często przekraczają stężenia osiągane w osoczu, co ma istotne znaczenie terapeutyczne.⁴

Metabolizm

Metabolizm cyprofloksacyny jest ograniczony. Zidentyfikowano cztery główne metabolity:

• Deetylenocyprofloksacyna (M1)
• Sulfocyprofloksacyna (M2)
• Oksocyprofloksacyna (M3)
• Formylocyprofloksacyna (M4)

Wszystkie wymienione metabolity wykazują działanie przeciwbakteryjne in vitro, jednak ich aktywność jest mniejsza niż związku macierzystego. Istotne jest, że cyprofloksacyna umiarkowanie hamuje izoenzymy 1A2 cytochromu P450, co może mieć znaczenie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków metabolizowanych przez ten układ enzymatyczny.⁵

Eliminacja

Cyprofloksacyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej, zarówno przez nerki, jak i w mniejszym stopniu z kałem. Okres półtrwania w fazie eliminacji u pacjentów z prawidłową czynnością nerek wynosi około od 4 do 7 godzin.⁶

Klirens nerkowy cyprofloksacyny wynosi od 180 do 300 ml/kg/h, a klirens całkowity mieści się w zakresie od 480 do 600 ml/kg/h. Cyprofloksacyna podlega zarówno przesączaniu kłębuszkowemu, jak i wydzielaniu kanalikowemu. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek okres półtrwania cyprofloksacyny wydłuża się do 12 godzin, co wymaga dostosowania dawkowania u takich pacjentów.⁷

Klirens pozanerkowy cyprofloksacyny wynika głównie z aktywnego wydzielania jelitowego oraz przemian metabolicznych. Około 1% dawki jest wydzielane drogą żółciową. Cyprofloksacyna występuje w dużych stężeniach w żółci, co może mieć znaczenie w leczeniu zakażeń dróg żółciowych.⁸

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Dane farmakokinetyczne dotyczące stosowania cyprofloksacyny u dzieci i młodzieży są ograniczone. W badaniach przeprowadzonych w populacji pediatrycznej zaobserwowano, że wartości Cmax i AUC nie były zależne od wieku u dzieci powyżej 1 roku życia. Również po podaniu wielokrotnym w dawce 10 mg/kg mc. trzy razy na dobę nie obserwowano zauważalnego zwiększenia tych parametrów.⁹

W badaniu przeprowadzonym u dzieci z ciężką posocznicą, po podaniu cyprofloksacyny w dawce 10 mg/kg mc. w 1-godzinnej infuzji dożylnej zaobserwowano następujące parametry:

• U dzieci poniżej 1 roku życia: Cmax wynosił średnio 6,1 mg/l (zakres 4,6-8,3 mg/l)
• U dzieci w wieku 1-5 lat: Cmax wynosił średnio 7,2 mg/l (zakres 4,7-11,8 mg/l)

Wartości AUC w tych grupach wiekowych wynosiły odpowiednio:

• Dzieci poniżej 1 roku życia: 17,4 mg·h/l (zakres 11,8-32,0 mg·h/l)
• Dzieci w wieku 1-5 lat: 16,5 mg·h/l (zakres 11,0-23,8 mg·h/l)

Wartości te mieszczą się w zakresie obserwowanym u osób dorosłych otrzymujących cyprofloksacynę w dawkach terapeutycznych. Na podstawie analizy farmakokinetycznej populacji pediatrycznej z różnymi zakażeniami, przewidywany średni okres półtrwania cyprofloksacyny u dzieci wynosi około 4-5 godzin. Dostępność biologiczna zawiesiny doustnej w populacji pediatrycznej mieści się w zakresie od 50 do 80%.¹⁰