Leki w grupie
„leki przeciwdepresyjne”

Leki przeciwdepresyjne to grupa substancji stosowanych w leczeniu zaburzeń depresyjnych, lękowych oraz innych zaburzeń psychicznych. Ich głównym mechanizmem działania jest modyfikacja przekaźnictwa neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym, szczególnie serotoniny, noradrenaliny i dopaminy. Leki te pomagają przywrócić równowagę chemiczną w mózgu, łagodząc objawy depresji, takie jak obniżony nastrój, anhedonia, zaburzenia snu, zmiany apetytu czy myśli samobójcze.

Główne grupy leków przeciwdepresyjnych obejmują:
1. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – najpowszechniej stosowane z uwagi na korzystny profil działań niepożądanych. Należą do nich: fluoksetyna (Andepin, Bioxetin, Seronil), sertralina (Asentra, Sertralina, Zoloft), escitalopram (Lexapro, Deprilept, Escitil), paroksetyna (Seroxat, Paxtin, Rexetin) oraz citalopram (Citabax, Oropram, Cital).
2. Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) – wenlafaksyna (Alventa, Efectin, Velaxin), duloksetyna (Cymbalta, Dulsevia, Duloxetine), milnacipran (Ixel).
3. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) – amitryptylina (Amitriptylinum), imipramina (Imipramin), klomipramina (Anafranil), doksepina (Doxepin).
4. Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – moklobemid (Aurorix, Mocloxil), selegilina (Segan, Selgres).
5. Atypowe leki przeciwdepresyjne – mirtazapina (Mirzaten, Remeron), trazodon (Trazodone, Trittico), bupropion (Wellbutrin, Elontril), agomelatyna (Valdoxan).

Największe zalety stosowania leków przeciwdepresyjnych to skuteczność w leczeniu średnio-ciężkich i ciężkich postaci depresji, możliwość zapobiegania nawrotom choroby oraz szeroki zakres dodatkowych wskazań, takich jak zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zespół lęku napadowego, zespół stresu pourazowego czy bóle neuropatyczne. Nowsze generacje leków przeciwdepresyjnych (SSRI, SNRI) charakteryzują się lepszym profilem bezpieczeństwa i mniejszą liczbą działań niepożądanych w porównaniu do starszych grup.

Największe niebezpieczeństwa związane z lekami przeciwdepresyjnymi obejmują zwiększone ryzyko myśli i zachowań samobójczych, szczególnie na początku terapii i u młodych pacjentów, co wymaga ścisłego monitorowania. Leki te mogą powodować zespół odstawienny przy nagłym przerwaniu terapii, dlatego wymagają stopniowego odstawiania. Do częstych działań niepożądanych należą zaburzenia seksualne, wzrost masy ciała (szczególnie przy mirtazapinie), nudności, bóle głowy, bezsenność lub senność. TLPD mogą powodować poważne działania kardiotoksyczne i antycholinergiczne. IMAO wymagają restrykcyjnej diety z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego. Istnieje również ryzyko indukcji manii u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym.

Ze względu na mechanizm działania, leki przeciwdepresyjne można podzielić na grupy selektywnie oddziałujące na określone neuroprzekaźniki (jak SSRI) oraz o działaniu wieloukładowym (jak TLPD). Nowsze atypowe leki przeciwdepresyjne działają na specyficzne receptory i mechanizmy. Przykładowo, wortioksetyna ma złożony mechanizm działania obejmujący modulację receptorów serotoninowych, a agomelatyna działa na receptory melatoninowe i serotoninowe. Trazodon wykazuje silne działanie nasenne przy mniejszych dawkach, a bupropion wpływa głównie na dopaminę i noradrenalinę, co wiąże się z niższym ryzykiem zaburzeń seksualnych i potencjalnym działaniem stymulującym.

Lista leków w tej grupie

  1. 24.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl