zapobieganie nawrotom epizodu depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej
Wskazanie

Zapobieganie nawrotom epizodu depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD) stanowi kluczowy element długoterminowego postępowania terapeutycznego. ChAD charakteryzuje się występowaniem naprzemiennych epizodów depresji i manii lub hipomanii, przy czym u wielu pacjentów epizody depresyjne występują częściej i trwają dłużej niż epizody maniakalne. Profilaktyka nawrotów depresji jest szczególnie istotna, ponieważ to właśnie one odpowiadają za większość obciążenia związanego z chorobą, zwiększone ryzyko samobójstwa oraz pogorszenie funkcjonowania społecznego i zawodowego.

W zapobieganiu nawrotom depresji w ChAD stosuje się przede wszystkim leki normotymiczne, które stabilizują nastrój. Do najczęściej wykorzystywanych w Polsce należą: sole litu (Lithium Carbonicum GSK), walproiniany (Depakine, Convulex), lamotrygina (Lamitrin, Lamotrix, Epitrigine), karbamazepina (Tegretol, Amizepin) oraz atypowe leki przeciwpsychotyczne z właściwościami normotymicznymi, takie jak kwetiapina (Ketrel, Kventiax, Seroquel), olanzapina (Zolafren, Zalasta, Zyprexa), arypiprazol (Abilify, Aryzalera) czy lurazydon (Latuda).

Szczególne miejsce w zapobieganiu nawrotom depresji w ChAD zajmuje lamotrygina, która wykazuje silniejsze działanie przeciwdepresyjne niż przeciwmaniakalne. W przypadku dominacji epizodów depresyjnych w przebiegu choroby, lamotrygina często stanowi lek pierwszego wyboru. Z kolei lit pozostaje złotym standardem w profilaktyce zarówno epizodów depresyjnych, jak i maniakalnych, szczególnie w klasycznej postaci ChAD typu I.

Największe trudności w zapobieganiu nawrotom depresji w ChAD to problem niskiej współpracy pacjentów w zakresie regularnego przyjmowania leków (adherence), co wynika często z działań niepożądanych terapii, zaprzeczania chorobie w okresach remisji oraz obaw przed stygmatyzacją. Wyzwaniem jest również właściwe zbalansowanie leczenia – zbyt agresywne leczenie przeciwdepresyjne może sprowokować przejście w fazę maniakalną lub wywołać szybką zmianę faz (rapid cycling). Konwencjonalne leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI) powinny być stosowane ostrożnie i zawsze w połączeniu z lekiem normotymicznym.

Istotnym elementem postępowania jest kompleksowe podejście obejmujące, oprócz farmakoterapii, także psychoedukację, psychoterapię (zwłaszcza poznawczo-behawioralną i interpersonalną), regulację rytmów dobowych oraz eliminację czynników wyzwalających (np. używek, nieregularnego trybu życia). U pacjentów opornych na standardowe leczenie farmakologiczne rozważa się strategie potencjalizacji, stosowanie klozapiny (Klozapol) lub zastosowanie elektrowstrząsów (EW).

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl