przewlekły ból
Przewlekły ból to długotrwały proces bólowy, utrzymujący się ponad 3 miesiące lub dłużej niż oczekiwany okres gojenia tkanek. W przeciwieństwie do bólu ostrego, który pełni funkcję ostrzegawczą, ból przewlekły traci swoje adaptacyjne znaczenie i staje się samodzielną jednostką chorobową, istotnie wpływającą na jakość życia pacjenta.
Patofizjologia przewlekłego bólu obejmuje zarówno mechanizmy obwodowe, jak i ośrodkowe, prowadząc do sensytyzacji (uwrażliwienia) układu nerwowego. W wyniku długotrwałej stymulacji bólowej dochodzi do neuroplastycznych zmian w drogach nocyceptywnych, co objawia się wzmożoną reaktywnością na bodźce bólowe (hiperalgezja) oraz percepcją bodźców nienocyceptywnych jako bolesnych (allodynia).
Leczenie bólu przewlekłego wymaga podejścia multidyscyplinarnego i często multimodalnego. Obejmuje farmakoterapię (leki przeciwbólowe, przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe), metody inwazyjne (blokady, neurostymulacja), fizjoterapię, psychoterapię oraz techniki poznawczo-behawioralne. Istotnym elementem terapii jest również edukacja pacjenta dotycząca mechanizmów bólu i strategii radzenia sobie z nim.
Przewlekły ból występuje w różnych postaciach klinicznych, w tym jako ból neuropatyczny, nowotworzony, zapalny czy mięśniowo-powięziowy. Jego adekwatne rozpoznanie i klasyfikacja ma kluczowe znaczenie dla wyboru optymalnej strategii terapeutycznej dostosowanej do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie pęcherza międzyściennego – Leczenie
Zapalenie pęcherza międzyściennego (IC/BPS) to przewlekły zespół charakteryzujący się bólem pęcherza, częstomoczem i dyskomfortem w okolicy miednicy, którego leczenie wymaga indywidualnego, wielomodalnego podejścia. Terapia powinna być dostosowana do fenotypu klinicznego i patofizjologii pacjenta, obejmując edukację, modyfikacje stylu życia (redukcja stresu, unikanie drażniących pokarmów, regularna aktywność fizyczna), fizjoterapię dna miednicy oraz trening pęcherza. Farmakoterapia obejmuje m.in. polisulfat sodowy pentosan (Elmiron) w dawce 100 mg trzy razy dziennie, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina 50 mg/dobę), leki przeciwhistaminowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz leki wspomagające (antycholinergiczne, gabapentyna, blokery alfa). W przypadku braku odpowiedzi stosuje się terapie dopęcherzowe (DMSO 50 ml 50% co 1-2 tygodnie przez 4-8 tygodni), hydrodystensję, toksynę botulinową (BoNT-A) oraz neuromodulację nerwów krzyżowych lub sromowych. Leczenie zmian Hunnera obejmuje elektrokoagulację lub iniekcję triamcynolonu. Operacje są ostatecznością, stosowaną w ciężkich, opornych przypadkach.
akupunktura, amitryptylina, antagoniści receptora H2, biofeedback, ból pęcherza, ćwiczenia Kegla, cyklosporyna A, cystektomia, dimetylosulfotlenek, edukacja pacjenta, fizjoterapia dna miednicy, gabapentyna, hydrodystensja, hydroksyzyna, kwas hialuronowy, leki antycholinergiczne, leki przeciwdepresyjne trójcykliczne, leki przeciwhistaminowe, lidokaina, modyfikacja stylu życia, nasilenie objawów, niesteroidowe leki przeciwzapalne, osocze bogatopłytkowe, owrzodzenia Hunnera, polisulfat sodowy pentosanu, przewlekły ból, przezskórna elektryczna stymulacja nerwów, techniki relaksacyjne, terapia falami uderzeniowymi, toksyna botulinowa, trening pęcherza, zapalenie pęcherza międzyściennego, zespół aktywacji komórek tucznych - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hipermobilności stawów – Epidemiologia
Zespół hipermobilności stawów (JHS) to zaburzenie tkanki łącznej charakteryzujące się nadmierną ruchomością stawów, przewlekłym bólem i innymi manifestacjami klinicznymi. Epidemiologia JHS jest zróżnicowana, z rozpowszechnieniem w populacji ogólnej szacowanym na 3-19,5%, a uogólniona hipermobilność stawów (GJH) występuje u 10-25% populacji, częściej u kobiet i osób młodszych. Diagnostyka opiera się na kryteriach Brighton i skali Beightona (wynik ≥4 punktów wskazuje na uogólnioną hipermobilność), jednak narzędzia te mają ograniczenia, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. W 2017 roku wprowadzono nowe klasyfikacje, zastępując JHS hipermobilnym zespołem Ehlersa-Danlosa (hEDS) oraz zaburzeniami spektrum hipermobilności (HSD), co ma na celu lepsze rozróżnienie fenotypów i poprawę nadzoru epidemiologicznego. Zespół wykazuje autosomalny dominujący wzór dziedziczenia z niepełną penetracją, a patogeneza hEDS wiąże się z mutacjami w genach kodujących kolagen i białka związane z jego przetwarzaniem (np. COL1A1, COL3A1, TNXB).
autosomalny dominujący wzorzec dziedziczenia, choroba zwyrodnieniowa stawów, edukacja pacjenta, geny kolagenu, hipermobilny zespół Ehlersa-Danlosa, kryteria Brighton, łagodny zespół hipermobilności stawów, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, nadmierna ruchomość stawów, proloterapia, propriocepcja, przewlekły ból, rehabilitacja, reumatoidalne zapalenie stawów, rozwarstwienie tętnicy kręgowej, rozwarstwienie tętnicy szyjnej, skala Beightona, terapia farmakologiczna, tętniak mózgu, tętniak tętnicy szyjnej, tkanka łączna, uogólniona hipermobilność stawów, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół hipermobilności stawów, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Skręcenia i naciągnięcia – Objawy
Skręcenia i naciągnięcia to urazy tkanek miękkich różniące się przede wszystkim rodzajem uszkodzonej tkanki – skręcenia dotyczą więzadeł, a naciągnięcia mięśni lub ścięgien. Objawy wspólne obejmują ból, obrzęk, ograniczoną ruchomość i tkliwość, jednak skręcenia charakteryzują się częstym zasinieniem, niestabilnością stawu oraz możliwością odczucia „trzasku” w momencie urazu, natomiast naciągnięcia manifestują się skurczami mięśniowymi, osłabieniem siły mięśniowej i bólem nasilającym się podczas skurczu. Klasyfikacja urazów obejmuje trzy stopnie ciężkości: I – łagodne, II – umiarkowane oraz III – ciężkie, z całkowitym zerwaniem więzadła lub mięśnia, co często wymaga interwencji chirurgicznej. Przykładowo, skręcenia stawu skokowego goją się średnio w 2,5 tygodnia, a naciągnięcia mięśni kulszowo-goleniowych w około 3 tygodnie, przy czym cięższe urazy mogą wymagać kilku miesięcy rekonwalescencji.
drętwienie, faza proliferacyjna, faza przebudowy, faza zapalna, mięsień i ścięgno, naderwanie więzadła, nerw rdzeniowy, niestabilność stawu, ograniczenie ruchomości, płytka wzrostu, przewlekła niestabilność stawu, przewlekły ból, skręcenie i naciągnięcie, skręcenie stawu skokowego, skurcz mięśnia, skurcz mięśniowy, spazm, stożek rotatorów, tkanka bliznowata, tkanka łączna, uraz tkanki miękkiej, uszkodzenie więzadła, więzadło, zapalenie stawów, zasinienie, zerwanie mięśnia, zerwanie ścięgna Achillesa, zerwanie więzadła, złamanie - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół bólowy kompleksowy – Etiologia i przyczyny
Zespół bólowy kompleksowy (CRPS) to przewlekły, wieloczynnikowy stan bólowy rozwijający się najczęściej po urazie, takim jak złamania (zwłaszcza kości nadgarstka), zabiegi chirurgiczne, skręcenia czy oparzenia, prowadzący do uszkodzenia cienkich włókien nerwowych czuciowych i autonomicznych. Patofizjologia CRPS obejmuje zaburzenia funkcjonowania obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego, w tym sensytyzację obwodową i ośrodkową, dysfunkcję układu współczulnego oraz reorganizację korową. Istotną rolę odgrywają mechanizmy zapalne i immunologiczne, z podwyższonymi poziomami cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, TNF-alfa) oraz obecnością autoprzeciwciał IgG skierowanych przeciw receptorom autonomicznym. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia mikrokrążenia, wazokonstrykcję tętnic oraz zwiększoną przepuszczalność naczyń, co prowadzi do niedotlenienia tkanek i obrzęku. CRPS występuje częściej u kobiet (3-4 razy) oraz osób w wieku 50-74 lat, a czynniki genetyczne, takie jak polimorfizmy genów HLA i TNF-alfa, mogą predysponować do cięższego przebiegu choroby.
allodynia, autoprzeciwciało IgG, choroba autoimmunologiczna, CRPS, cukrzyca, cytokina prozapalna, dysfunkcja układu współczulnego, dystonia, dystrofia współczulno-odruchowa, hiperalgezja, inhibitor ACE, kauzalgia, noradrenalina, obwodowy układ nerwowy, odpowiedź zapalna, ośrodkowy układ nerwowy, polimorfizm genu HLA, polimorfizm nukleotydowy, przewlekły ból, receptor adrenergiczny, receptor NMDA, reorganizacja korowa, sensytyzacja obwodowa, sensytyzacja ośrodkowa, skręcenie i naciągnięcie, udar mózgu, uszkodzenie nerwu, zabieg chirurgiczny, zaburzenie mikrokrążenia, zaburzenie przepływu krwi, zapalenie neurogenne, zawał serca, zespół bólowy kompleksowy, zespół kanału nadgarstka, złamanie kości - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tramadol Krka 100 mg/ml
Preparat Tramadol Krka w formie kropli doustnych o stężeniu 100 mg/ml dostępny jest z dwoma systemami dozowania: kroplomierzem oraz pompką dozującą, gdzie jedno naciśnięcie pompki odpowiada 5 kroplom (12,5 mg tramadolu chlorowodorku). Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat wynosi standardowo 50-100 mg (20-40 kropli) co 4-6 godzin, z maksymalną dawką dobową 400 mg (160 kropli). W przypadku niewystarczającego efektu przeciwbólowego można podać dodatkową dawkę 50 mg po 30-60 minutach. U dzieci w wieku 1-11 lat zaleca się stosowanie kroplomierza z dawką 1-2 mg/kg masy ciała, nie przekraczając 8 mg/kg lub 400 mg dobowo. U osób powyżej 75 roku życia oraz pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby konieczne jest wydłużenie odstępów między dawkami ze względu na opóźnioną eliminację tramadolu.
ból nowotworowy, ból pooperacyjny, dawka dobowa, dawka pojedyncza, działanie przeciwbólowe, eliminacja tramadolu, krople doustne, leczenie przeciwbólowe, nasilenie bólu, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, przewlekły ból, roztwór doustny, schemat dawkowania, substancja czynna, tramadolu chlorowodorek, złagodzenie bólu - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekły ból miednicy – Epidemiologia
Przewlekły ból miednicy mniejszej (CPP) definiowany jako ból trwający ≥6 miesięcy, dotyka 4-26,6% kobiet w wieku reprodukcyjnym oraz 2-16% mężczyzn, z istotnym wpływem na jakość życia i funkcjonowanie. Epidemiologia CPP wykazuje zróżnicowanie regionalne, ale globalnie częstość roczna wynosi około 38,3/1000, porównywalnie do astmy czy bólu pleców. Wśród kobiet CPP najczęściej występuje w wieku 26-30 lat, często współwystępuje z endometriozą (50% pacjentek), zespołem jelita drażliwego (35%) oraz zespołem bólu pęcherza moczowego (61%). U mężczyzn CPP często manifestuje się jako przewlekłe zapalenie prostaty/zespół przewlekłego bólu miednicy (CP/CPPS), z częstością występowania 1,8-7,1% w zależności od regionu. Czynniki ryzyka obejmują wcześniejsze urazy, operacje miednicy, wykorzystanie seksualne, a także zaburzenia psychologiczne, takie jak lęk i depresja. Koszty leczenia CPP są wysokie, sięgając 16 970-20 898 USD rocznie na pacjenta, a objawy znacząco obniżają jakość życia, powodując upośledzenie funkcjonalne i dysfunkcje seksualne.
badanie przesiewowe, bolesne miesiączkowanie, doustne środki antykoncepcyjne, dysfunkcja seksualna, dyspareunia, endometrioza, fibromialgia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, płyn mózgowo-rdzeniowy, progestyna, przewlekłe zapalenie jąder, przewlekłe zapalenie prostaty, przewlekły ból, przewlekły ból miednicy mniejszej, przewlekły ból moszny, śródmiąższowe zapalenie pęcherza, zaburzenia psychiczne, zaburzenia snu, zaostrzenie objawów, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zespół bólu pęcherza moczowego, zespół bólu przewlekłego, zespół jelita drażliwego, zespół przekrwienia miednicy, zespół stresu pourazowego - Leksykon substancji czynnych
Buprenorfina – Przeciwwskazania stosowania
Buprenorfina, jako częściowy agonista receptorów opioidowych, jest stosowana w leczeniu przewlekłego bólu o średnim i dużym nasileniu oraz w terapii substytucyjnej uzależnienia od opioidów. Kluczowymi przeciwwskazaniami do jej stosowania są: nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze (np. olej sojowy w systemach transdermalnych Melodyn), ciężka niewydolność oddechowa (ze względu na ryzyko depresji oddechowej), ciężka niewydolność wątroby (szczególnie w przypadku preparatu Bunorfin), a także specyficzne stany neurologiczne i psychiatryczne, takie jak miastenia, majaczenie alkoholowe czy ostre upojenie alkoholowe. Ponadto, systemy transdermalne są przeciwwskazane u pacjentów z uzależnieniem od opioidów oraz w trakcie leczenia zespołu odstawiennego, a stosowanie buprenorfiny jest zabronione u osób przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy (MAO) obecnie lub w ciągu ostatnich 2 tygodni, ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. W ciąży przeciwwskazane są zwłaszcza plastry transdermalne, z uwagi na ryzyko zespołu abstynencyjnego u noworodków i potencjalny wpływ na rozwój płodu.
astma, choroba współistniejąca, częściowy agonista receptorów opioidowych, depresja oddechowa, depresja OUN, inhibitor monoaminooksydazy, leczenie substytucyjne uzależnienia od opioidów, majaczenie alkoholowe, miastenia, nadwrażliwość na substancję czynną, narkotykowy zespół odstawienny, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, ostre upojenie alkoholowe, POChP, potencjał uzależniający, preparat transdermalny, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekły ból, sedacja, uzależnienie od opioidów, zespół abstynencyjny, zespół bezdechu sennego, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fenta MX 75 75 mcg/h
Fenta MX to transdermalny system podawania fentanylu, silnego opioidu o wysokim powinowactwie do receptorów μ, stosowany w leczeniu przewlekłego bólu. Mechanizm działania obejmuje hamowanie transmisji sygnałów bólowych w ośrodkowym układzie nerwowym oraz efekt sedatywny, co jest korzystne u pacjentów z przewlekłym bólem. Produkt jest klasyfikowany w grupie leków przeciwbólowych opioidowych (kod ATC: N02AB03). W populacji pediatrycznej (wiek 2-17 lat, n=289) bezpieczeństwo i skuteczność fentanylu w postaci plastra przezskórnego zostały potwierdzone w trzech otwartych badaniach klinicznych, w tym u 80 dzieci w wieku 2-6 lat.
badanie kliniczne, działanie przeciwbólowe, efekt sedatywny, fentanyl, indywidualizacja dawki, morfina doustna, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, plaster przezskórny, pochodna fenylopiperydyny, podanie przezskórne, przewlekły ból, receptor opioidowy, receptor μ, system transdermalny, transmisja sygnału bólowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Matrifen 100 mikrogramów/godzinę system transdermalny 100 mcg/h
Produkt leczniczy Matrifen w formie systemu transdermalnego zawiera fentanyl i jest wskazany do leczenia ciężkiego przewlekłego bólu u dorosłych oraz dzieci powyżej 2 roku życia, którzy wymagają ciągłego, długoterminowego podawania opioidów. System transdermalny umożliwia precyzyjne i stabilne uwalnianie fentanylu w dawkach 12, 25, 50, 75 oraz 100 mikrogramów na godzinę, co zapewnia przewidywalny efekt analgetyczny. Plastry różnią się powierzchnią (od 4,2 cm² do 33,6 cm²) oraz zawartością fentanylu (od 1,38 mg do 11 mg), a ich kolorowe oznaczenia ułatwiają identyfikację dawki. Matrifen jest szczególnie zalecany u pacjentów z bólem nowotworowym w zaawansowanym stadium, ciężkim bólem nienowotworowym opornym na inne metody leczenia, trudnościami w przyjmowaniu leków doustnych oraz u dzieci już leczonych opioidami.
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie pochewek ścięgnistych de quervaina – Objawy
Zapalenie pochewek ścięgnistych de Quervaina to zapalne schorzenie obejmujące ścięgna prostownika krótkiego kciuka oraz odwodziciela długiego kciuka w pierwszym przedziale prostowników nadgarstka. Charakteryzuje się bólem o charakterze tępo-ostrym, nasilającym się przy ruchach kciuka i nadgarstka, obrzękiem, tkliwością oraz ograniczeniem ruchomości. Objawy mogą promieniować do kciuka i przedramienia, a w zaawansowanych stadiach pojawiają się doznania typu „zacinania się” czy trzaskania ścięgien. Nieleczone zapalenie prowadzi do przewlekłego bólu, znacznego ograniczenia funkcji ręki, a także zmian strukturalnych, takich jak pęknięcie pochewki ścięgna czy naderwanie ścięgna. Wczesne rozpoznanie i leczenie, obejmujące terapię zachowawczą oraz iniekcje kortykosteroidów (skuteczność do 95% po 2-3 iniekcjach w ciągu 6 tygodni), pozwalają na poprawę w ciągu 4-6 tygodni i zapobiegają progresji choroby.
ból nadgarstka, iniekcje kortykosteroidów, leczenie zachowawcze, naderwanie ścięgna, obrzęk, odwodziciel długi kciuka, osłabienie siły chwytu, pierwszy przedział prostowników, promieniowanie bólu, prostownik krótki kciuka, przewlekły ból, test Finkelsteina, torbiel maziowa, zabieg chirurgiczny, zapalenie pochewek ścięgnistych de Quervaina - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego (zsz) – Diagnostyka i diagnoza
Zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego (ZSŻ) to heterogenna grupa schorzeń mięśniowo-szkieletowych i nerwowo-mięśniowych, dotykająca 5-15% populacji, najczęściej w wieku 20-40 lat, z przewagą kobiet. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie (m.in. ból szczęki, trzaski stawowe, ograniczenie ruchomości, bruksizm) oraz badaniu klinicznym, w tym ocenie zakresu ruchu żuchwy (norma otwarcia ≥40 mm), palpacji mięśni żucia i osłuchiwaniu stawów. Standardem diagnostycznym są Kryteria Diagnostyczne DC/TMD, które uwzględniają ocenę fizyczną (Oś I) i psychospołeczną (Oś II). Badania obrazowe, takie jak pantomogram, TK (złoty standard dla kości) i MRI (złoty standard dla tkanek miękkich, zwłaszcza dysku stawowego), wspomagają diagnostykę w przypadkach niejednoznacznych lub zaawansowanych. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. infekcje, neuralgie, choroby reumatologiczne i nowotwory, co jest kluczowe dla wyboru odpowiedniego leczenia.
analiza wibracji stawowych, ból twarzoczaszki, bruksizm, choroba zwyrodnieniowa stawu, elektromiografia, fibromialgia, kryteria diagnostyczne DC/TMD, mięśnie żucia, migrena, neuralgia nerwu trójdzielnego, osteofity, pantomografia, przemieszczenie dysku stawowego, przewlekły ból, punkty spustowe, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, staw skroniowo-żuchwowy, toczeń układowy, tomografia komputerowa, torbiel podchrzęstna, trzaski stawowe, ultrasonografia, wyrostek kłykciowy, zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego, zespół Sjögrena - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Inflanor Plus 200 mg + 500 mg
Inflanor Plus to lek w postaci tabletek powlekanych, zawierający paracetamol 500 mg oraz ibuprofen 200 mg, przeznaczony do doraźnego leczenia bólu o nasileniu łagodnym lub umiarkowanym u pacjentów dorosłych. Preparat znajduje zastosowanie w różnych typach bólu, takich jak migrenowy, głowy, pleców, menstruacyjny, zębów, reumatyczny, mięśniowy, a także w łagodnych postaciach zapalenia stawów oraz bólach towarzyszących infekcjom górnych dróg oddechowych, w tym przeziębieniu i grypie. Dodatkowo Inflanor Plus może być stosowany w celu obniżenia gorączki. Synergistyczne działanie paracetamolu i ibuprofenu pozwala na uzyskanie silniejszego efektu przeciwbólowego niż monoterapia, co jest szczególnie istotne w sytuacjach klinicznych wymagających intensywniejszej analgezji.
ból gardła, ból głowy, ból kręgosłupa, ból menstruacyjny, ból mięśniowy, ból pleców, ból reumatyczny, ból zęba, bolesne miesiączkowanie, choroby układu mięśniowo-szkieletowego, działanie niepożądane, działanie synergistyczne, ibuprofen, infekcja górnych dróg oddechowych, leczenie doraźne bólu, migrena, napad migreny, paracetamol, podwyższona temperatura ciała, przewlekły ból, przeziębienie i grypa, stan gorączkowy, stan zapalny, zapalenie stawu - Leksykon chorób i schorzeń
Obniżone libido – Objawy
Obniżone libido, definiowane jako zmniejszone zainteresowanie aktywnością seksualną, dotyka około 20% mężczyzn i jeszcze większy odsetek kobiet. Objawy obejmują zmniejszoną chęć do seksu, brak fantazji seksualnych, trudności z podnieceniem oraz unikanie sytuacji intymnych. W przypadku kobiet z hipoaktywnym zaburzeniem pożądania seksualnego (HSDD) objawy utrzymują się co najmniej 6 miesięcy i powodują znaczny dyskomfort psychiczny. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmując choroby somatyczne (np. nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, niedoczynność tarczycy, hiperprolaktynemię), zaburzenia hormonalne (spadek estrogenu w menopauzie, niski testosteron u mężczyzn), wpływ leków (SSRI, leki przeciwpsychotyczne, przeciwnadciśnieniowe, chemioterapia) oraz czynniki psychologiczne i relacyjne, takie jak depresja, stres, niska samoocena czy problemy w związku.
badanie hormonalne, chemioterapia, choroba nowotworowa, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, dysmorfofobia, dystres emocjonalny, hiperprolaktynemia, hipoaktywne zaburzenie pożądania seksualnego, lek hipotensyjny, lek przeciwpsychotyczny, menopauza, nadciśnienie tętnicze, niedobór estrogenu, niedobór testosteronu, niedoczynność tarczycy, niska samoocena, obniżone libido, okres okołomenopauzalny, otyłość, przewlekła choroba nerek, przewlekły ból, reumatoidalne zapalenie stawów, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, suchość pochwy, zaburzenia lękowe, zaburzenie hormonalne, zaburzenie neurologiczne, zespół przewlekłego zmęczenia