Obniżone libido
Objawy
Obniżone libido, definiowane jako zmniejszone zainteresowanie aktywnością seksualną, dotyka około 20% mężczyzn i jeszcze większy odsetek kobiet. Objawy obejmują zmniejszoną chęć do seksu, brak fantazji seksualnych, trudności z podnieceniem oraz unikanie sytuacji intymnych. W przypadku kobiet z hipoaktywnym zaburzeniem pożądania seksualnego (HSDD) objawy utrzymują się co najmniej 6 miesięcy i powodują znaczny dyskomfort psychiczny. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmując choroby somatyczne (np. nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, niedoczynność tarczycy, hiperprolaktynemię), zaburzenia hormonalne (spadek estrogenu w menopauzie, niski testosteron u mężczyzn), wpływ leków (SSRI, leki przeciwpsychotyczne, przeciwnadciśnieniowe, chemioterapia) oraz czynniki psychologiczne i relacyjne, takie jak depresja, stres, niska samoocena czy problemy w związku.
Obniżone libido – objawy i przebieg
Obniżone libido (czyli obniżony popęd seksualny) oznacza zmniejszenie zainteresowania aktywnością seksualną. Jest to powszechny problem, który może być krótkotrwały lub utrzymywać się przez dłuższy czas. Według badań problem ten dotyka około 20% mężczyzn i jeszcze większy odsetek kobiet na pewnym etapie życia12. Choć poziom popędu seksualnego różni się u każdej osoby i może zmieniać się na przestrzeni życia, długotrwałe obniżenie libido może wymagać konsultacji z lekarzem, zwłaszcza jeśli wpływa negatywnie na samopoczucie lub relacje3.
Główne objawy obniżonego libido
Podstawowym objawem obniżonego libido jest zmniejszenie chęci uprawiania seksu w porównaniu do wcześniejszego zainteresowania45. Osoba może odczuwać mniejszą potrzebę aktywności seksualnej lub jej pragnienie może nie być tak silne jak wcześniej. Zmiana ta może być tymczasowa lub utrzymywać się przez dłuższy czas6.
Do innych objawów obniżonego libido należą:
- Brak zainteresowania jakimkolwiek rodzajem aktywności seksualnej, włącznie z masturbacją78
- Rzadsze myślenie o seksie lub całkowity brak myśli i fantazji seksualnych910
- Niepokój lub zmartwienie związane ze zmniejszonym zainteresowaniem seksem1112
- Unikanie sytuacji, które mogłyby prowadzić do aktywności seksualnej13
- Trudności z osiągnięciem podniecenia lub utrzymaniem zainteresowania podczas stosunku14
W przypadku kobiet z hipoaktywnym zaburzeniem pożądania seksualnego (HSDD) objawy mogą obejmować długotrwały (co najmniej 6-miesięczny) zmniejszony lub całkowity brak zainteresowania aktywnością seksualną, który powoduje znaczny dyskomfort psychiczny1516.
Czynniki fizjologiczne wpływające na libido
Wiele czynników fizjologicznych może wpływać na obniżenie libido. Do najczęstszych należą:
Schorzenia medyczne
Różne choroby mogą negatywnie wpływać na popęd seksualny, w tym:
- Choroby układu sercowo-naczyniowego, w tym nadciśnienie tętnicze1718
- Cukrzyca1920
- Choroby nowotworowe21
- Przewlekły ból22
- Niedoczynność tarczycy2324
- Wysokie poziomy prolaktyny2526
- Przewlekła choroba nerek27
- Reumatoidalne zapalenie stawów28
- Zaburzenia neurologiczne29
- Otyłość30
Zmiany hormonalne
Zmiany poziomów hormonów mogą znacząco wpływać na libido zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn31:
- U kobiet spadek poziomu estrogenu podczas menopauzy może powodować obniżenie libido, suchość pochwy i dyskomfort podczas stosunku3233
- Zmiany hormonalne związane z ciążą, porodem i karmieniem piersią również mogą wpływać na popęd seksualny3435
- U mężczyzn niski poziom testosteronu może prowadzić do zmniejszenia zainteresowania seksem3637
- Zmiany hormonalne związane z wiekiem u obu płci mogą powodować stopniowe zmniejszenie popędu seksualnego3839
Leki i substancje
Niektóre leki i substancje mogą obniżać libido4041:
- Leki przeciwdepresyjne, szczególnie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)4243
- Leki przeciwpsychotyczne4445
- Leki na nadciśnienie46
- Leki stosowane w chemioterapii47
- Nadmierne spożycie alkoholu4849
- Palenie tytoniu i używanie narkotyków5051
Czynniki psychologiczne i emocjonalne
Stan psychiczny może znacząco wpływać na libido. Do czynników psychologicznych obniżających popęd seksualny należą5253:
- Depresja i zaburzenia lękowe5455
- Stres związany z pracą, finansami lub innymi aspektami życia5657
- Niska samoocena i negatywny obraz własnego ciała5859
- Historia przemocy fizycznej, emocjonalnej lub wykorzystywania seksualnego6061
- Wcześniejsze negatywne doświadczenia seksualne6263
- Zmęczenie i wyczerpanie6465
Problemy w relacjach
Dla wielu osób bliskość emocjonalna jest kluczem do intymności seksualnej. Problemy w związku mogą być istotnym czynnikiem obniżającym libido6667:
- Brak połączenia emocjonalnego z partnerem68
- Nierozwiązane konflikty lub kłótnie6970
- Słaba komunikacja potrzeb i pragnień seksualnych7172
- Problemy z zaufaniem7374
- Obawy dotyczące zdolności partnera do uprawiania seksu75
- Niewystarczająca prywatność76
Zmiany libido związane z wiekiem
Wraz z wiekiem u wielu osób następuje naturalne zmniejszenie zainteresowania seksem7778:
- U mężczyzn poziom testosteronu zaczyna spadać stopniowo po 30 roku życia, co może wpływać na libido7980
- U kobiet w okresie okołomenopauzalnym i menopauzalnym spadek poziomu estrogenu może prowadzić do zmniejszenia zainteresowania seksem oraz problemów z suchością pochwy8182
- Choroby związane z wiekiem mogą dodatkowo wpływać na obniżenie libido83
- Efekty uboczne leków przyjmowanych z powodu chorób wieku starszego również mogą obniżać popęd seksualny84
Przebieg i konsekwencje obniżonego libido
Przebieg obniżonego libido może być różny w zależności od przyczyny85. U niektórych osób może być to problem przejściowy, związany z określonym zdarzeniem życiowym lub okresem zwiększonego stresu. U innych może utrzymywać się przez dłuższy czas, szczególnie jeśli związany jest z przewlekłą chorobą, zaburzeniami hormonalnymi lub długotrwałymi problemami psychologicznymi86.
Konsekwencje obniżonego libido mogą obejmować8788:
- Dystres emocjonalny i poczucie osobistej porażki89
- Napięcia i konflikty w związku9091
- Obniżona samoocena i poczucie własnej wartości92
- Poczucie odrzucenia przez partnera93
- Wycofanie społeczne94
Warto zauważyć, że obniżone libido nie zawsze musi być traktowane jako problem wymagający leczenia. Dla niektórych osób niższy poziom zainteresowania seksem może być naturalną częścią ich seksualności lub etapu życia9596. Problem pojawia się wtedy, gdy obniżone libido powoduje cierpienie osobiste lub wpływa negatywnie na relacje97.
Kiedy skonsultować się z lekarzem
Jeśli obniżone libido wpływa negatywnie na jakość życia lub relację, warto skonsultować się z lekarzem9899. Sygnały, które mogą wskazywać na potrzebę konsultacji medycznej, to100101:
- Nagły i niewyjaśniony spadek popędu seksualnego102
- Długotrwały brak zainteresowania seksem, który nie ustępuje103
- Znaczący dystres emocjonalny związany z obniżonym libido104
- Negatywny wpływ na relację partnerską105
- Podejrzenie, że obniżone libido może być związane z chorobą lub przyjmowanymi lekami106
Lekarz może przeprowadzić dokładny wywiad medyczny, zlecić badania hormonalne i pomóc w zidentyfikowaniu przyczyny obniżonego libido oraz zaproponować odpowiednie metody leczenia107108.
Obniżone libido to złożony problem, który może mieć wiele różnych przyczyn i manifestować się na różne sposoby. Zrozumienie czynników wpływających na popęd seksualny oraz rozpoznanie objawów obniżonego libido może pomóc w podjęciu decyzji o konsultacji medycznej i znalezieniu odpowiedniego rozwiązania109110.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.