Obniżone libido
Zapobieganie i profilaktyka
Obniżone libido, dotykające około 20% mężczyzn i większą liczbę kobiet, jest złożonym problemem o podłożu zarówno fizjologicznym, jak i psychologicznym. Kluczowe czynniki wpływające na popęd seksualny obejmują styl życia (dieta, sen 7-9 godzin, umiarkowana aktywność fizyczna), unikanie nadmiernego spożycia alkoholu (limit do 3-4 jednostek dziennie u mężczyzn i 2-3 u kobiet), rzucenie palenia oraz redukcję stresu poprzez techniki relaksacyjne i medytację obniżającą poziom kortyzolu. Wpływ na libido mają także choroby przewlekłe (cukrzyca, choroby serca, stwardnienie rozsiane), zaburzenia hormonalne (spadek testosteronu, estrogenów w menopauzie) oraz stosowane leki, zwłaszcza SSRI i niektóre leki na nadciśnienie. Diagnostyka powinna obejmować ocenę poziomu hormonów, badania krwi oraz analizę przyjmowanych leków i stylu życia. W przypadku kobiet istotne jest rozpoznanie zespołu genitourologicznego menopauzy (GSM), który może powodować ból podczas stosunku i obniżać libido.
- Profilaktyka obniżonego libido
- Zdrowy styl życia jako podstawa profilaktyki
- Kontrola używek
- Radzenie sobie ze stresem
- Dbałość o jakość snu
- Zdrowe relacje partnerskie a libido
- Profilaktyka obniżenia libido w szczególnych grupach
- Kobiety w okresie menopauzy
- Osoby stosujące antykoncepcję
- Osoby przyjmujące leki
- Osoby z chorobami przewlekłymi
- Kiedy szukać pomocy medycznej
- Współpraca z lekarzem w profilaktyce
Profilaktyka obniżonego libido
Obniżone libido (utrata popędu płciowego) to powszechny problem dotykający około 1 na 5 mężczyzn i jeszcze więcej kobiet w pewnym momencie życia. Ochrona zdrowia seksualnego oraz zapobieganie utracie libido stanowi istotny element ogólnego dobrostanu oraz jakości życia. Zrozumienie czynników wpływających na libido oraz podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznych może pomóc w utrzymaniu zdrowego popędu seksualnego.12
Zdrowy styl życia jako podstawa profilaktyki
Zdrowy styl życia z dobrą dietą i odpowiednią ilością snu może pomóc zapobiec utracie libido, szczególnie w okresie menopauzy. Regularny wysiłek fizyczny i trening siłowy są doskonałe dla ogólnego zdrowia, ale mogą również zwiększyć wytrzymałość, poprawić obraz ciała, podnieść nastrój i wzmocnić libido. Ćwiczenia regularne zwiększają przepływ krwi, co pozytywnie wpływa na popęd seksualny.345
Regularne ćwiczenia aerobowe i trening siłowy mogą zwiększyć wytrzymałość, poprawić obraz własnego ciała, podnieść nastrój i wzmocnić libido. Utrzymanie umiarkowanej masy ciała może poprawić popęd seksualny zarówno fizycznie, jak i psychologicznie. Właściwa dieta może korzystnie wpływać na libido poprzez promowanie dobrego krążenia i zdrowia serca, a także eliminację określonych pokarmów, które mogą obniżać libido.6
Kontrola używek
Picie nadmiernych ilości alkoholu może obniżyć popęd seksualny, dlatego dobrym pomysłem jest umiarkowanie spożycia do nie więcej niż trzech do czterech jednostek dziennie w przypadku mężczyzn i nie więcej niż dwóch do trzech jednostek dziennie w przypadku kobiet. Palenie tytoniu oraz używanie narkotyków rekreacyjnych może również negatywnie wpływać na libido.78
Osoby, które palą papierosy, mogą zauważyć, że ich poziom energii i popęd seksualny wzrastają po zaprzestaniu palenia. Nadmierne spożycie alkoholu i zażywanie narkotyków rekreacyjnych mogą obniżać libido, więc ograniczenie ich spożycia jest ważnym elementem profilaktyki.910
Radzenie sobie ze stresem
Znalezienie sposobów radzenia sobie ze stresem związanym z pracą, pieniędzmi i codziennymi problemami może poprawić popęd seksualny. Stres powoduje wydzielanie hormonu kortyzolu. Wysokie poziomy stresu, a co za tym idzie wysokie poziomy kortyzolu, mogą hamować libido. Zarządzanie stresem obejmuje stosowanie technik mających na celu poprawę reakcji na stresory życiowe. Techniki te mogą zapobiegać lub łagodzić objawy wywołane stresem, takie jak niskie libido.111213
Medytacja, która kładzie nacisk na uważność, wykazała zdolność do obniżania poziomów kortyzolu, pomagając w zwalczaniu stresu, który może hamować libido. Techniki relaksacyjne, takie jak głębokie oddychanie, medytacja i rozmowa z terapeutą, mogą pomóc w redukcji stresu.1415
Dbałość o jakość snu
Dobry sen może poprawić ogólny nastrój i poziom energii, a niektóre badania łączą jakość snu z libido. Chroniczne niewyspanie może prowadzić do zaburzeń równowagi hormonalnej. Priorytetowe traktowanie dobrego wypoczynku nocnego, najlepiej od siedmiu do dziewięciu godzin, może pomóc w ożywieniu libido.1617
Jeśli utrata libido występuje wraz z zaburzeniami snu, należy porozmawiać z lekarzem. Może on zalecić plan leczenia, który może obejmować domowe sposoby na lepszy sen oraz leki.18
Zdrowe relacje partnerskie a libido
Problemy w relacjach są jedną z najczęstszych przyczyn utraty libido. Para, która uczy się rozmawiać w otwarty, szczery sposób, często utrzymuje silniejszą więź emocjonalną, co może prowadzić do lepszego seksu. Angażowanie się w szczere rozmowy o potrzebach seksualnych, pragnieniach i granicach może wzmocnić połączenie i zrozumienie między partnerami.192021
Wielu mężczyzn niechętnie komunikuje się ze swoimi partnerami na temat seksu i pragnień seksualnych; w rzeczywistości niektóre przypadki niskiego pożądania mogą wynikać z niepowodzenia w dyskusji i uzgodnieniu, jakiego rodzaju aktywność seksualna jest pożądana. Wspieranie otwartej i szczerej komunikacji między mężczyzną z niskim libido a jego partnerem jest niezbędne.22
Planowanie intymności
Planowanie seksu w swoim kalendarzu może wydawać się wymuszone i nudne, ale podjęcie dodatkowego wysiłku, aby być intymnym, może pomóc przywrócić popęd seksualny na właściwe tory. Skupienie się na poprawie relacji może zwiększyć popęd seksualny każdego z partnerów. Lepsze doświadczenia seksualne mogą zwiększyć pragnienie seksu, a tym samym poprawić libido.2324
Ustawienie randki, podczas której spotkacie się razem i będziecie mieli trochę czasu sam na sam, z naciskiem na intymność fizyczną, bez konieczności kończenia jej penetracją, może być pomocne. Może to pomóc w poprawie więzi emocjonalnej i fizycznej między partnerami.25
Terapia relacji
Lekarz może uznać, że skorzystasz z poradnictwa psychoseksualnego. Jest to forma terapii dla par, w której ty i twój partner możecie omówić wszelkie problemy seksualne lub emocjonalne, które mogą przyczyniać się do utraty libido. W terapii par, ty i twój partner pracujecie z profesjonalistą ds. zdrowia psychicznego, aby poprawić ogólną jakość waszej relacji, pracować nad rozwiązaniem podstawowych problemów i nauczyć się zwiększać intymność i fizyczną bliskość.2627
Terapeuci seksualni to wykwalifikowani psycholodzy, lekarze lub pracownicy służby zdrowia, którzy posiadają specjalistyczne przeszkolenie w pomaganiu ludziom z problemami związanymi z seksem, w tym z utratą pożądania seksualnego. Terapia poznawczo-behawioralna może być skuteczna w leczeniu niskiego pożądania seksualnego.2829
Profilaktyka obniżenia libido w szczególnych grupach
Kobiety w okresie menopauzy
Wiele osób traci część zainteresowania seksem wraz z wiekiem, głównie w wyniku spadku poziomu hormonów płciowych, problemów zdrowotnych związanych z wiekiem lub skutków ubocznych leków. Porozmawiaj ze swoim lekarzem, jeśli cię to niepokoi. Mogą przeprowadzić badania krwi, aby sprawdzić poziom testosteronu i poinformować o leczeniu, jeśli poziom jest niski.3031
Porozmawiaj ze swoim lekarzem, jeśli obawiasz się, że menopauza może mieć wpływ na twoje libido. Może zaoferować próbę hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), jeśli jest to dla ciebie odpowiednie. Estrogen, z testosteronem lub bez, może złagodzić zmiany fizjologiczne menopauzy wpływające na seksualność.3233
Spadek poziomu estrogenu może również bezpośrednio wpływać na tkanki okolic narządów płciowych. Razem te zmiany są znane jako zespół genitourologiczny menopauzy (GSM), znany również jako zanik pochwy lub atroficzne zapalenie pochwy. Jeśli seks jest bolesny, twoje libido z pewnością spadnie. Ważne jest, aby nie wymuszać seksu, gdy jest on niewygodny.34
Osoby stosujące antykoncepcję
Porozmawiaj ze swoim lekarzem lub lokalną kliniką antykoncepcyjną (lub planowania rodziny), jeśli obawiasz się, że twoja antykoncepcja powoduje utratę libido. Mogą zasugerować wypróbowanie alternatywnej metody. Każda antykoncepcja zawierająca dodatkowe hormony może wpływać na naturalną równowagę własnych hormonów, a tym samym na libido.3536
Tabletki antykoncepcyjne obniżają libido kobiet od momentu ich wprowadzenia, co dla wielu stanowi fundamentalną wadę. W jednym badaniu 1219 studentek medycyny stwierdzono, że osoby stosujące tabletki były narażone na zwiększone ryzyko zaburzeń seksualnych w porównaniu z osobami stosującymi antykoncepcję niehormonalną lub niestosującymi jej wcale.37
Osoby przyjmujące leki
Skonsultuj się z lekarzem, jeśli obawiasz się, że przyjmowane leki są odpowiedzialne za obniżony popęd seksualny. Mogą przejrzeć twoje leki i zmienić receptę na coś, co z mniejszym prawdopodobieństwem wpłynie na twoje libido. Niektóre często przepisywane leki, szczególnie klasa selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) wśród działań niepożądanych wymienia obniżenie libido.3839
Jeśli twój lek przeciwdepresyjny może być przyczyną twojego niskiego popędu seksualnego, twój lekarz może zalecić: poczekanie, aby zobaczyć, czy twój popęd seksualny się poprawi. Leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego mogą również wpływać na pożądanie. Należy porozmawiać ze swoim lekarzem, jeśli przyjmujesz leki przeciwdepresyjne i uważasz, że mogą one powodować problemy.4041
Osoby z chorobami przewlekłymi
Wiele stanów chorobowych może wpływać na libido i funkcje seksualne. Przewlekłe choroby, takie jak cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, choroby nerek, stwardnienie rozsiane, mogą wpływać na przepływ krwi i funkcje nerwowe, zmniejszając reaktywność seksualną. Przewlekła choroba/przewlekły ból: Jeśli duży procent twojej energii psychicznej i fizycznej jest zużywany na radzenie sobie z przewlekłą chorobą i bólem oraz ich leczenie, prawdopodobnie nie będziesz miał zdolności do skupienia się na seksie lub pożądaniu seksualnym.4243
W przypadku cukrzycy, przewlekłe wysokie stężenie glukozy we krwi jest przyczyną wielu problemów seksualnych, a pierwszą linią działania jest poprawa kontroli glikemii. Badania wykazały, że mężczyźni z cukrzycą, zwłaszcza ci z cukrzycą typu 2 lub z nadwagą, lub obydwoma, mają około dwukrotnie większe ryzyko niskiego poziomu testosteronu niż ich rówieśnicy bez tej choroby, co może wpływać na pasję mężczyzny do seksu.44
Kiedy szukać pomocy medycznej
Jeśli obawiasz się o swoje libido, zwłaszcza jeśli zmniejszone pożądanie seksualne powoduje u ciebie niepokój lub wpływa na twój związek, umów się na wizytę u lekarza, aby omówić wszelkie podstawowe przyczyny i możliwe medyczne lub psychologiczne metody leczenia. Jeśli czujesz, że jesteś stale zmęczony, zestresowany lub niespokojny, być może musisz wprowadzić pewne zmiany w stylu życia lub porozmawiać z lekarzem, aby uzyskać poradę.4546
Niski popęd seksualny może być zwiastunem innego stanu zdrowia. Czynniki, które mogą zwiększyć ryzyko niskiego popędu seksualnego, obejmują: zmiany poziomu hormonów podczas menopauzy, ciąży lub karmienia piersią oraz problemy w związku, które zmniejszają bliskość emocjonalną z partnerem.47
Diagnostyka medyczna
Jeśli zauważysz znaczące i trwałe zmiany w libido, skonsultuj się z lekarzem. Mogą oni ocenić twoją konkretną sytuację i zalecić odpowiednie leczenie lub terapie. Opcje mogą obejmować terapię hormonalną, psychoterapię, poradnictwo dla par lub leki (w przypadku niektórych chorób). Pierwszym krokiem w leczeniu HSDD jest rozmowa z lekarzem. Gdy lekarz zidentyfikuje wszelkie schorzenia leżące u podstaw niskiego libido, może pomóc znaleźć odpowiednie leczenie.4849
Jeśli istnieje obawa, że stan medyczny lub leki powodują objawy, należy skierować pacjenta do internisty lub lekarza pierwszego kontaktu. Jeśli występuje ból podczas aktywności seksualnej, pacjent powinien zostać skierowany do ginekologa w celu przeprowadzenia ukierunkowanego badania.50
Możliwości terapeutyczne
Jeśli obawiasz się, że twój niski popęd seksualny staje się problemem, skonsultuj się z lekarzem ginekologiem. Razem możecie omówić czynniki ryzyka i objawy, określić zakres problemu i sposoby jego leczenia. Może to być zmiana leków lub nawyków związanych ze stylem życia, a także inne metody leczenia.51
Terapia hormonalna (HTZ) może pomóc w przywróceniu poziomów hormonów i poprawie pożądania seksualnego. HTZ to bezpieczny i skuteczny sposób na rozwiązanie problemu niskiego popędu seksualnego, ale ważne jest, aby przed rozpoczęciem leczenia postawić dokładną diagnozę przyczyny. Kobiety zmagające się z nieprzyjemnymi objawami menopauzy, takimi jak suchość pochwy, nocne poty i uderzenia gorąca, często korzystają z hormonalnej terapii zastępczej (HTZ).5253
Jeśli poziom testosteronu jest niski, terapia zastępcza testosteronem podnosi poziom tego istotnego hormonu. Flibanserin (Addyi) został zatwierdzony w 2015 roku przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) do leczenia uogólnionego nabytego HSDD u kobiet przed menopauzą. Bremelanotide (Vyleesi) został zatwierdzony w 2019 roku przez FDA do leczenia uogólnionego nabytego HSDD u kobiet przed menopauzą.5455
Współpraca z lekarzem w profilaktyce
Nie bój się rozmawiać z lekarzem o objawach obniżonego popędu seksualnego. Jeśli jesteś zaniepokojony tym, że twój poziom testosteronu ma wpływ na libido, porozmawiaj z lekarzem. Mogą wykonać badanie krwi, aby sprawdzić poziom testosteronu i mogą poinformować cię o leczeniu, jeśli twój poziom jest niski. Kobiety niezadowolone ze swojego życia seksualnego, z powodu niemożności osiągnięcia orgazmu, mogą skorzystać z terapii hormonalnej testosteronem.565758
Dr Davison radzi: „Kobiety, które są zaniepokojone niskim libido, powinny szukać porady medycznej u kogoś, kto ma wiedzę i doświadczenie w zakresie zdrowia kobiet, a zazwyczaj będzie to lekarz rodzinny lub specjalista od hormonów”. Stosowanie się do zaleceń lekarza jest kluczowym elementem leczenia i bezpieczeństwa. Pamiętaj, aby umówić się i pojawić na wszystkich wizytach oraz zadzwonić do lekarza, jeśli masz jakiekolwiek problemy.5960
Komunikacja z lekarzem
Rozmawianie o niskim popędzie seksualnym z lekarzem może być trudne dla niektórych osób. Jeśli twój lekarz nie poruszy tego tematu, możesz go poruszyć. Jakie zmiany stylu życia mogę wprowadzić, aby poprawić swoją sytuację? Twój lekarz może przejrzeć wszystkie przyjmowane przez ciebie leki. Przegląd ma na celu sprawdzenie, czy którykolwiek z leków może powodować skutki uboczne związane z seksem.6162
Powiedz swojemu lekarzowi o wszystkich lekach, które przyjmujesz. Obejmuje to witaminy, suplementy i środki ziołowe. Używaj lubrykantów podczas stosunku. Przykładami są Astroglide i K-Y Jelly. Jeśli masz zespół genitourologiczny menopauzy, produkty te mogą złagodzić niektóre objawy, takie jak suchość pochwy.6364
Interwencje medyczne
Większość kobiet korzysta z podejścia terapeutycznego skierowanego na wiele przyczyn tego stanu. Zalecenia mogą obejmować edukację seksualną, poradnictwo, a czasami leki i terapię hormonalną. Rozmowa z terapeutą seksualnym lub doradcą wykwalifikowanym w rozwiązywaniu problemów seksualnych może pomóc przy niskim popędzie seksualnym.65
Oprócz zalecenia poradnictwa, twój lekarz może przepisać lek zwiększający libido. Masz prawdopodobnie depresję, jeśli czujesz się przygnębiony lub bez nadziei, lub jeśli straciłeś zainteresowanie lub przyjemność z robienia rzeczy, które kiedyś lubiłeś. W tym przypadku naprawdę ważne jest, aby zobaczyć się z lekarzem. Może on uznać, że skorzystasz z leków przeciwdepresyjnych.6667
Istnieją dowody na skuteczność różnych metod leczenia u pacjentów, u których występuje dysfunkcja seksualna lub zmniejszone libido jako konsekwencja stosowania leków przeciwdepresyjnych. Obejmują one zmniejszenie dawki SSRI lub trójcyklicznego leku przeciwdepresyjnego, wprowadzenie przerw w stosowaniu leków, dodanie lub przejście na bupropion oraz stosowanie nefazodonu jako alternatywnego środka.68
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.