pochodne fenotiazyny
Pochodne fenotiazyny to grupa leków psychotropowych o działaniu przeciwpsychotycznym, należąca do klasycznych neuroleptyków. Struktura chemiczna tych związków opiera się na trójpierścieniowym układzie fenotiazyny, a różnice w podstawnikach determinują ich właściwości farmakologiczne.
Mechanizm działania pochodnych fenotiazyny polega głównie na blokowaniu receptorów dopaminergicznych D2 w układzie mezolimbicznym i mezokortykalnym, co odpowiada za efekt przeciwpsychotyczny. Leki te wykazują również działanie antagonistyczne wobec receptorów histaminowych, cholinergicznych i α-adrenergicznych, co wiąże się z profilem działań niepożądanych.
Do najczęściej stosowanych pochodnych fenotiazyny należą chlorpromazyna, lewomepromazyna, promazyna, perfenazyna i flufenazyna. Wskazaniami do ich stosowania są przede wszystkim schizofrenia, inne zaburzenia psychotyczne, stany maniakalne oraz pobudzenie psychoruchowe. Niektóre preparaty znajdują zastosowanie również w leczeniu nudności i wymiotów.
Spektrum działań niepożądanych pochodnych fenotiazyny obejmuje objawy pozapiramidowe (parkinsonizm polekowy, akatyzja, dystonia), hiperprolaktynemię, działanie sedatywne, hipotensję ortostatyczną, efekty antycholinergiczne oraz wydłużenie odstępu QT. Długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem rozwoju późnych dyskinez.
W praktyce klinicznej pochodne fenotiazyny są obecnie często zastępowane przez atypowe leki przeciwpsychotyczne, które charakteryzują się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa i mniejszym ryzykiem wystąpienia objawów pozapiramidowych. Mimo to, ze względu na skuteczność i niski koszt, nadal stanowią istotną opcję terapeutyczną w psychiatrii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Elicea 20 mg
Escytalopram, składnik leku Elicea, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Przeciwwskazane jest łączenie go z nieodwracalnymi nieselektywnymi inhibitorami MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego; należy zachować 14-dniową przerwę po inhibitorach MAO przed rozpoczęciem escytalopramu oraz 7-dniową przerwę po jego odstawieniu. Równoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, niektóre przeciwpsychotyczne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, wybrane antybiotyki i leki przeciwmalaryczne) jest przeciwwskazane z powodu ryzyka addycyjnego wydłużenia QT i arytmii. Szczególną ostrożność wymaga łączenie escytalopramu z inhibitorami MAO-A (moklobemid), linezolidem, selegiliną, lekami serotoninergicznymi (tramadol, buprenorfina, tryptany), lekami obniżającymi próg drgawkowy oraz preparatami zawierającymi ziele dziurawca. Ponadto, escytalopram może nasilać działanie litu i tryptofanu oraz zwiększać ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu doustnych leków przeciwzakrzepowych i NLPZ.
cymetydyna, CYP2D6, CYP3A4, dezypramina, escytalopram, ezomeprazol, flekainid, flukonazol, fluwoksamina, haloperydol, hipokaliemia, inhibitor MAO-A, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP2C19, klomipramina, lanzoprazol, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwzakrzepowy, lek serotoninergiczny, linezolid, moklobemid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nortryptylina, obniżenie progu drgawkowego, omeprazol, pochodne fenotiazyny, propafenon, rysperydon, selegilina, tiorydazyna, tryptofan, tyklopidyna, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Atropinum sulfuricum WZF 0,5 mg/ml
Atropina, jako lek o działaniu cholinolitycznym, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą prowadzić do nasilenia jej efektów lub modyfikacji działania innych leków. Szczególnie istotne jest sumowanie działania antycholinergicznego z lekami takimi jak trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina, imipramina), leki przeciwskurczowe (drotaweryna, papaweryna), leki stosowane w chorobie Parkinsona (biperiden, triheksyfenidyl), przeciwhistaminowe I generacji (hydroksyzyna, klemastyna), pochodne fenotiazyny (chlorpromazyna, lewomepromazyna), dizopiramid oraz chinidyna. Interakcje te mogą skutkować nasileniem działań niepożądanych, takich jak suchość w jamie ustnej, zatrzymanie moczu, tachykardia, zaburzenia widzenia, a także zwiększonym ryzykiem arytmii i hipertermii. Atropina wpływa również na farmakokinetykę leków doustnych poprzez opóźnianie opróżniania żołądka, co może zmieniać tempo wchłaniania substancji leczniczych, szczególnie tych o wąskim indeksie terapeutycznym.
adrenalina, aminy katecholowe, amitryptylina, biperiden, chinidyna, chlorpromazyna, choroba Parkinsona, dizopiramid, dobutamina, drotaweryna, działanie cholinolityczne, echokardiografia obciążeniowa, efekt cholinolityczny, farmakokinetyka leków, hipertermia, hydroksyzyna, imipramina, interakcje lekowe, kardiomiopatia stresowa, klemastyna, leki przeciwdepresyjne trójpierścieniowe, leki przeciwhistaminowe, leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji, leki przeciwparkinsonowskie, leki przeciwskurczowe, lewomepromazyna, mydriaza, noradrenalina, ośrodkowy układ nerwowy, papaweryna, pochodne fenotiazyny, propofol, triheksyfenidyl, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, zespół Tako-tsubo - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Torecan 6,5 mg
Torecan w postaci czopków 6,5 mg, zawierający dimaleinian tietyloperazyny, jest lekiem przeciwwymiotnym z grupy pochodnych fenotiazyny, stosowanym głównie w kontroli nudności i wymiotów wywołanych różnymi czynnikami klinicznymi. Preparat jest szczególnie wskazany u pacjentów poddawanych chemioterapii cytostatykami oraz radioterapii, zwłaszcza w obszarze jamy brzusznej lub przy napromienianiu całego ciała, gdzie często występują silne objawy ze strony przewodu pokarmowego. Działanie tietyloperazyny polega na blokadzie receptorów dopaminowych D2 w chemoreceptorowej strefie wyzwalającej pnia mózgu, co skutecznie hamuje odruch wymiotny. Lek jest także stosowany w leczeniu pooperacyjnych nudności i wymiotów (PONV), które mogą komplikować rekonwalescencję i zwiększać ryzyko powikłań po zabiegach chirurgicznych w znieczuleniu ogólnym.
aspiracja treści żołądkowej, błona śluzowa przewodu pokarmowego, chemoreceptorowa strefa wyzwalająca, cytostatyki, czopki, dimaleinian tietyloperazyny, działanie przeciwwymiotne, leki emetogenne, napromienianie całego ciała, nudności i wymioty, nudności pooperacyjne, pochodne fenotiazyny, promieniowanie jonizujące, radioterapia jamy brzusznej, receptory dopaminowe, tietyloperazyna, zaburzenia elektrolitowe, znieczulenie ogólne