nadaktywność psychoruchowa
Nadaktywność psychoruchowa to stan charakteryzujący się nadmierną, często chaotyczną aktywnością ruchową, której towarzyszy wzmożony napęd psychomotoryczny. Jest to objaw występujący w różnych zaburzeniach psychicznych i neurologicznych, najczęściej kojarzony z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD).
W obrazie klinicznym nadaktywności psychoruchowej obserwuje się niemożność pozostania w bezruchu, ciągłe przemieszczanie się, wykonywanie zbędnych ruchów, gadatliwość oraz impulsywność. Pacjenci często opisują subiektywne poczucie wewnętrznego niepokoju lub przymusu działania. Stan ten może znacząco upośledzać funkcjonowanie społeczne, zawodowe i edukacyjne.
Nadaktywność psychoruchowa może wystąpić w przebiegu zaburzeń afektywnych (szczególnie w manii lub hipomanii), niektórych zaburzeniach osobowości, w stanach lękowych, w zespołach organicznych, w przebiegu zatruć oraz jako działanie niepożądane niektórych leków (np. kortykosteroidów, stymulantów). Diagnostyka różnicowa wymaga dokładnego wywiadu, badania psychiatrycznego i neurologicznego oraz często badań dodatkowych.
Leczenie nadaktywności psychoruchowej zależy od jej przyczyny. W ADHD stosuje się metylofenidat, atomoksetynę lub leki z grupy agonistów receptorów α2-adrenergicznych. W zaburzeniach afektywnych wykorzystuje się normotymiki i leki przeciwpsychotyczne. Ważnym elementem terapii są również interwencje psychologiczne i psychoedukacja.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Rivaldo 6 mg
Rywastygmina w formie kapsułek twardych (Rivaldo) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z dominującymi objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak nudności (38%) i wymioty (23%), szczególnie nasilone w fazie dostosowywania dawki. Kobiety są bardziej podatne na działania niepożądane przewodu pokarmowego oraz utratę masy ciała. Wśród innych często obserwowanych działań niepożądanych znajdują się zawroty głowy (bardzo często), bóle głowy i senność (często), a także objawy pozapiramidowe, zwłaszcza u pacjentów z otępieniem związanym z chorobą Parkinsona, gdzie rywastygmina może nasilać objawy parkinsonowskie, takie jak drżenie (10,2%), spowolnienie ruchowe (2,5%) i dyskineza (1,4%). Ponadto, u pacjentów z otępieniem parkinsonowskim obserwuje się częstsze występowanie bradykardii oraz zaburzeń rytmu serca. Ryzyko reakcji alergicznych związanych z substancjami pomocniczymi, w tym lecytyną sojową i czerwonym barwnikiem (E 129), jest bardzo rzadkie, ale istotne.
alergiczne zapalenie skóry, astenia, biegunka, ból brzucha, bradykardia, brak łaknienia, chód parkinsonowski, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa żołądka, dławica piersiowa, drgawki, drżenie, dyskineza, dyspepsja, dystonia, hipokineza, kapsułki twarde, klasyfikacja MedDRA, koszmary senne, krwawienie z przewodu pokarmowego, majaczenie, migotanie przedsionków, nadaktywność psychoruchowa, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie, nadmierne wydzielanie śliny, niedociśnienie, niepokój ruchowy, nietrzymanie moczu, nudności, objawy choroby Parkinsona, objawy pozapiramidowe, odwodnienie, omamy wzrokowe, omdlenie, otępienie typu alzheimerowskiego, otępienie związane z chorobą Parkinsona, parkinsonizm, pobudzenie, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, rywastygmina, splątanie, spowolnienie ruchowe, świąd, system transdermalny, sztywność typu koła zębatego, tachykardia, uczucie zmęczenia, utrata masy ciała, wymioty, wysypka, zaburzenia rytmu serca, zakażenie dróg moczowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Voquily 1 mg/ml
Melatonina w dawce 1 mg/ml (lek Voquily) stosowana klinicznie przez kilka dni do tygodni wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący działania niepożądane o różnej częstości. Najczęściej obserwowane to senność, ból głowy, zawroty głowy i nudności. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz częstość nieznana. Wśród zgłaszanych objawów znajdują się m.in. zaburzenia psychiczne (drażliwość, nerwowość, depresja), neurologiczne (migrena, parestezje), żołądkowo-jelitowe (dyspepsja, wymioty), skórne (wysypka, obrzęk naczynioruchowy) oraz zaburzenia wątroby (hiperbilirubinemia, wzrost enzymów wątrobowych). W populacji pediatrycznej działania niepożądane są łagodne i rzadkie, najczęściej ból głowy, nadpobudliwość, zawroty głowy i ból brzucha, bez ciężkich incydentów.
anemia, astenia, bezsenność, białkomocz, ból brzucha, ból głowy, dławica piersiowa, dysfagia, dyspepsja, działania niepożądane pediatryczne, działanie niepożądane, elektrolity we krwi, enzymy wątrobowe, farmakovigilance, glikozuria, hiperbilirubinemia, hipertrójglicerydemia, hipokalcemia, hiponatremia, kołatanie serca, koszmary senne, krwiomocz, letarg, leukopenia, łuszczyca, melatonina, migrena, mlekotok, nadaktywność psychoruchowa, nadciśnienie tętnicze, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, nietypowe sny, niewyraźne widzenie, nocne pocenie, nudności, nykturia, objawy menopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie jamy ustnej, parestezje, personel medyczny, półpasiec, priapizm, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, senność, skurcze mięśni, suchość jamy ustnej, uderzenia gorąca, wielomocz, wzmożone łzawienie, zaburzenia koncentracji, zaburzenia pamięci, zaburzenia psychiczne, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zespół niespokojnych nóg, zmniejszenie ostrości widzenia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Neuair Airmaster
Neuair Airmaster, zawierający salmeterol i flutykazon propionian w dawkach 50/100 µg oraz 50/250 µg na dawkę, jest wskazany do długoterminowego leczenia astmy, nie zaś do terapii ostrych zaostrzeń. W przypadku nagłych objawów astmy należy stosować szybko działające leki rozszerzające oskrzela. Leczenie Neuair Airmaster nie powinno być rozpoczynane podczas zaostrzenia astmy ani przy nagłym pogorszeniu stanu pacjenta. W razie pogorszenia kontroli choroby lub zwiększonego zapotrzebowania na leki doraźne, konieczna jest weryfikacja terapii. Nagłe i szybkie nasilenie objawów może wymagać zwiększenia dawki kortykosteroidów. Po uzyskaniu kontroli objawów zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki, unikając nagłego odstawienia, które może prowadzić do zaostrzenia astmy. Produkt wymaga ostrożności u pacjentów z infekcjami dróg oddechowych, chorobami układu krążenia, zaburzeniami rytmu serca, cukrzycą, nadczynnością tarczycy oraz hipokaliemią. W trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak zaburzenia rytmu serca, przemijające obniżenie potasu, drżenia mięśni, kołatanie serca i bóle głowy.
astma oskrzelowa, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cushingoidalne rysy twarzy, częstoskurcz nadkomorowy, drgawka, drżenie mięśni, duszność, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, hipoglikemia, hipokaliemia, jaskra, kołatanie serca, kortykosteroid, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadaktywność psychoruchowa, napad astmy, niedociśnienie tętnicze, nieostre widzenie, nietolerancja laktozy, niewydolność kory nadnerczy, osteoporoza, paradoksalny skurcz oskrzeli, przełom nadnerczowy, reakcja alergiczna, receptor β2-adrenergiczny, splątanie, spowolnienie wzrostu, zaburzenie snu, zaćma, zakażenie dróg oddechowych, zaostrzenie astmy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ristidic 3 mg
Ristidic, zawierający rywastygminę w dawkach 1,5 mg, 3 mg, 4,5 mg oraz 6 mg, wykazuje profil działań niepożądanych istotny w praktyce klinicznej, zwłaszcza u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego oraz chorobą Parkinsona. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym nudności (38%) i wymioty (23%), nasilone szczególnie w okresie ustalania dawki. Kobiety są bardziej podatne na te objawy oraz na spadek masy ciała. Profil działań niepożądanych różni się w zależności od wskazania terapeutycznego, z koniecznością szczególnego monitorowania pacjentów z chorobą Parkinsona ze względu na ryzyko nasilenia objawów parkinsonowskich, takich jak drżenie (10,2% vs 3,9% placebo), upadki, dyskineza i nadmierne wydzielanie śliny. Poważne działania niepożądane obejmują drgawki, zaburzenia rytmu serca (bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy, migotanie przedsionków), krwawienia z przewodu pokarmowego oraz zapalenie wątroby, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
alergiczne zapalenie skóry, astenia, bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, brak łaknienia, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, drgawki, drżenie, dusznica bolesna, dyskineza, koszmary senne, krwawienie z przewodu pokarmowego, majaczenie, migotanie przedsionków, nadaktywność psychoruchowa, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie, nadmierne wydzielanie śliny, niepokój ruchowy, nietrzymanie moczu, nudności, objawy parkinsonowskie, objawy pozapiramidowe, odwodnienie, omamy, omdlenie, otępienie typu alzheimerowskiego, otępienie związane z chorobą Parkinsona, pęknięcie przełyku, pobudzenie, profil bezpieczeństwa, senność, splątanie, system transdermalny, wodorowinian rywastygminy, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wątroby, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakażenie dróg moczowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Benodil
Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji (Benodil) nie jest wskazany do doraźnego łagodzenia ostrych napadów astmy; w takich przypadkach należy stosować krótko działające leki rozszerzające oskrzela. Działanie terapeutyczne budezonidu pojawia się zwykle po około 10 dniach stosowania. U pacjentów z nasilonym wydzielaniem śluzu można rozważyć krótkotrwałe leczenie skojarzone z doustnymi kortykosteroidami przez około 2 tygodnie, po czym kontynuować monoterapię Benodilem. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynną lub nieczynną gruźlicą płuc, zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi dróg oddechowych, a także u osób z POChP, gdzie wziewne kortykosteroidy mogą zwiększać ryzyko zapalenia płuc, zwłaszcza przy wyższych dawkach. Ryzyko to jest dodatkowo podwyższone u aktywnych palaczy, osób w podeszłym wieku, z niskim BMI oraz w ciężkiej postaci POChP. Przed zmianą leczenia z doustnych kortykosteroidów na Benodil stan pacjenta powinien być stabilny, a dawkę doustnych steroidów należy stopniowo redukować (np. o 2,5 mg prednizolonu miesięcznie). W trakcie zmiany mogą pojawić się objawy alergiczne lub zapalne, wymagające leczenia objawowego.
biodostępność ogólnoustrojowa, ból mięśniowo-stawowy, budezonid, centralna retinopatia surowicza, dysfagia, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, jaskra, kandydoza jamy ustnej, ketokonazol, klirens osoczowy, kortykosteroid doustny, kortykosteroid wziewny, lek przeciwgrzybiczny, lek rozszerzający oskrzela, marskość wątroby, nadaktywność psychoruchowa, napad astmy, niewydolność kory nadnerczy, niewyraźne widzenie, POChP, pulmonolog dziecięcy, skurcz oskrzeli, wydzielanie śluzu w oskrzelach, zaburzenie czynności wątroby, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie grzybicze dróg oddechowych, zakażenie wirusowe dróg oddechowych, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ristidic 1,5 mg
Ristidic, zawierający rywastygminę w postaci wodorowinianu, jest stosowany w terapii otępienia typu alzheimerowskiego oraz otępienia związanego z chorobą Parkinsona. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje przede wszystkim działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności (38% pacjentów), wymioty (23%) oraz biegunka, szczególnie nasilone w fazie dostosowywania dawki. U kobiet obserwuje się większą wrażliwość na zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zmniejszenie masy ciała. Istotne jest ryzyko poważnych powikłań, w tym pęknięcia przełyku w wyniku nasilonych wymiotów. Działania niepożądane obejmują także zaburzenia psychiczne (koszmary senne, pobudzenie, splątanie, lęk, bezsenność, depresja, omamy, agresja), neurologiczne (zawroty głowy, ból głowy, senność, drżenie, omdlenia, rzadko drgawki) oraz kardiologiczne (rzadko dusznica bolesna, zaburzenia rytmu serca, zespół chorego węzła zatokowego). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000).
alergiczne zapalenie skóry, anoreksja, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba wrzodowa, drgawki, drżenie, dusznica bolesna, dyskineza, koszmary senne, krwawienie z przewodu pokarmowego, majaczenie, migotanie przedsionków, nadaktywność psychoruchowa, nadciśnienie tętnicze, nietrzymanie moczu, nudności, objawy pozapiramidowe, odwodnienie, omamy, otępienie typu alzheimerowskiego, otępienie związane z chorobą Parkinsona, pęknięcie przełyku, pokrzywka, rywastygmina, senność, splątanie, tachykardia, wodorowinian rywastygminy, wymioty, zaburzenia świadomości, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakażenie dróg moczowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół chorego węzła zatokowego