leki przeciwwymiotne
Leki przeciwwymiotne (antyemetyki) to grupa leków stosowanych w celu zapobiegania lub leczenia nudności i wymiotów. Działają one poprzez wpływ na różne receptory i mechanizmy odpowiedzialne za wywoływanie tych objawów, takie jak receptory dopaminowe, serotoninowe, histaminowe czy cholinergiczne.
Do najczęściej stosowanych grup leków przeciwwymiotnych należą: antagoniści receptora dopaminowego D2 (metoklopramid, domperidon), antagoniści receptora serotoninowego 5-HT3 (ondansetron, granisetron), antagoniści receptora NK1 (aprepitant), leki przeciwhistaminowe (prometazyna, dimenhydrynat), fenotiazyny (prochlorperazyna), oraz kannabinoidy (dronabinol).
Wskazania do stosowania leków przeciwwymiotnych obejmują: nudności i wymioty związane z chemioterapią lub radioterapią, nudności i wymioty pooperacyjne, chorobę lokomocyjną, wymioty ciężarnych, oraz nudności i wymioty towarzyszące innym schorzeniom. Wybór konkretnego leku zależy od przyczyny dolegliwości, mechanizmu powstawania wymiotów oraz profilu bezpieczeństwa leku.
Leki przeciwwymiotne mogą wywoływać działania niepożądane, które różnią się w zależności od grupy farmakologicznej. Najczęstsze obejmują: senność, zawroty głowy, zaburzenia rytmu serca, suchość w ustach, zaparcia, oraz objawy pozapiramidowe (w przypadku niektórych antagonistów dopaminy). Przy ich stosowaniu należy uwzględniać potencjalne interakcje z innymi lekami oraz przeciwwskazania.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Karboplatyna – Działania niepożądane
Karboplatyna, pochodna platyny stosowana w chemioterapii nowotworów złośliwych, wywołuje istotną mielosupresję, będącą głównym ograniczeniem dawkowania. W badaniach obejmujących 1893 pacjentów, trombocytopenia z liczbą płytek poniżej 50 000/mm³ wystąpiła u 25%, neutropenia z granulocytami <1 000/mm³ u 18%, a leukopenia z białymi krwinkami <2 000/mm³ u 14%. Nadir morfologii krwi przypada około 21. dnia terapii, z powrotem do normy po 35-42 dniach. Mielosupresja jest nasilona u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, w złym stanie ogólnym, powyżej 65. roku życia oraz po wcześniejszym leczeniu cisplatyną. Powikłania infekcyjne i krwotoczne występują u 4-5% chorych, prowadząc do zgonu u <1%. Toksyczność nerkowa manifestuje się spadkiem klirensu kreatyniny poniżej 60 ml/min u 27% pacjentów, z odwracalnymi zaburzeniami biochemicznymi (wzrost mocznika u 14%, kreatyniny u 6%, kwasu moczowego u 5%). Karboplatyna jest przeciwwskazana przy klirensie <30 ml/min, a dawkowanie wymaga modyfikacji przy umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek.
astenia, chemioterapia nowotworów złośliwych, dusznica bolesna, encefalopatia, gorączka neutropeniczna, granulocyty, hiponatremia, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, leki przeciwwymiotne, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, martwica komórek wątroby, mielosupresja, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nefrotoksyczność, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka promielocytowa, parestezje, płytki krwi, posocznica, reakcja anafilaktyczna, reakcje uczuleniowe, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie bilirubiny, stężenie kreatyniny, stężenie kwasu moczowego, stężenie mocznika, supresja szpiku kostnego, szumy uszne, trombocytopenia, udar mózgu, uszkodzenie słuchu, utrata wzroku, wstrząs anafilaktyczny, wymioty i nudności, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia zmysłów, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Kounisa, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Przedawkowanie – ACC 200 mg
Przedawkowanie acetylocysteiny (ACC 200 mg) rzadko prowadzi do ciężkich objawów toksycznych, co potwierdzają badania kliniczne wykazujące dobrą tolerancję nawet przy dawkach do 500 mg/kg masy ciała oraz przy długotrwałym stosowaniu dawek do 11,6 g/dobę przez 3 miesiące bez istotnych działań niepożądanych. Najczęściej obserwowanymi objawami przedawkowania są dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i biegunka, które mogą prowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na populację pediatryczną, zwłaszcza niemowlęta, u których nadmierne wydzielanie śluzu w drogach oddechowych może powodować ryzyko obturacji dróg oddechowych.
acetylocysteina, acetylocysteina doustna, biegunka, charakterystyka produktu leczniczego, ciężkie działania niepożądane, drożność dróg oddechowych, leki przeciwwymiotne, margines bezpieczeństwa leku, nadbrzusze, nadmierne wydzielanie, niedrożność dróg oddechowych, nudności, objawy niepożądane, objawy zatrucia, objawy ze strony przewodu pokarmowego, populacja pediatryczna, profil bezpieczeństwa leku, tolerancja acetylocysteiny, treść żołądkowa, wydzielina z dróg oddechowych, wymioty, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zatrucie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Irinotecan Accord
Leczenie produktem Irinotecan Accord wymaga prowadzenia w wyspecjalizowanych ośrodkach onkologicznych pod nadzorem lekarza z doświadczeniem w chemioterapii przeciwnowotworowej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze stanem ogólnym ≥2 wg WHO, po wcześniejszej radioterapii brzucha/miednicy, z hiperleukocytozą, w podeszłym wieku oraz u osób mogących mieć trudności z przestrzeganiem zaleceń. Standardowy schemat dawkowania to podawanie co 3 tygodnie, z możliwością modyfikacji do schematu cotygodniowego u pacjentów z wysokim ryzykiem ciężkiej neutropenii. Należy monitorować morfologię krwi obwodowej cotygodniowo oraz funkcje wątroby, zwłaszcza u pacjentów z bilirubiną 1,5-3 razy powyżej normy, u których konieczne jest ścisłe monitorowanie ze względu na ryzyko toksyczności hematologicznej. Produkt jest przeciwwskazany przy bilirubinie >3x górnej granicy normy.
atropina, chemioterapia przeciwnowotworowa, ciężka neutropenia, dziedziczna nietolerancja fruktozy, enzym UGT1A1, gorączka neutropeniczna, hiperleukocytoza, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, leki przeciwwymiotne, loperamid, morfologia krwi obwodowej, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność porażenna jelit, opóźniona biegunka, ostra niewydolność nerek, parametry wątrobowe, śródmiąższowa choroba płuc, zatorowość płucna, zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, zespół cholinergiczny, zespół Gilberta, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ceftriaxon-MIP i.v. 2 g 2 g
Przedawkowanie ceftriaksonu, stosowanego w dawkach 1 g i 2 g w preparatach Ceftriaxon-MIP i.v./i.m., może prowadzić do objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty oraz biegunka. Nasilenie tych objawów jest zależne od wielkości dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Ze względu na farmakokinetykę ceftriaksonu, charakteryzującą się wysokim wiązaniem z białkami osocza i długim okresem półtrwania, nie istnieje swoista odtrutka, a metody pozaustrojowego oczyszczania krwi, takie jak hemodializa czy dializa otrzewnowa, są nieskuteczne w eliminacji leku z organizmu.
białka osocza, biegunka, cefalosporyna III generacji, ceftriakson, dializa otrzewnowa, elektrolity, farmakokinetyka leku, funkcja nerek, funkcja wątroby, funkcje życiowe, hemodializa, lek przeciwbiegunkowy, leki przeciwwymiotne, nudności, odtrutka, okres półtrwania, pozaustrojowe oczyszczanie krwi, wymioty - Leksykon substancji czynnych
Cylostazol – Przedawkowanie
Cylostazol, stosowany w leczeniu chromania przestankowego związanego z miażdżycą tętnic kończyn dolnych, dostępny jest w dawkach 50 mg i 100 mg. Przedawkowanie tego inhibitora fosfodiesterazy III może prowadzić do nasilenia jego działania rozszerzającego naczynia krwionośne i hamującego agregację płytek, skutkując objawami takimi jak silne, oporne na standardowe leki bóle głowy, biegunka, tachykardia (>100 uderzeń/min) oraz groźne zaburzenia rytmu serca. Objawy te wynikają z rozszerzenia naczyń mózgowych, zwiększonej perystaltyki jelit oraz hemodynamicznych zaburzeń, które mogą prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, niedokrwienia mięśnia sercowego i niewydolności serca. Szczególnie narażone na powikłania są grupy pacjentów z chorobą wieńcową, niewydolnością serca, arytmiami, zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby oraz osoby w podeszłym wieku.
agregacja płytek krwi, arytmia, centralny układ nerwowy, choroba wieńcowa, choroby naczyń obwodowych, choroby układu krążenia, chromanie przestankowe, ciśnienie tętnicze, cylostazol, diureza, EKG, ekstrasystolia, inhibitor fosfodiesterazy, leki antyarytmiczne, leki przeciwwymiotne, miażdżyca tętnic kończyn dolnych, naczynia mózgowe, niedokrwienie mięśnia sercowego, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca, parametry życiowe, perystaltyka jelit, przedawkowanie cylostazolu, przepływ mózgowy, rozszerzenie naczyń, saturacja, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie krążenia - Leksykon leków
Przedawkowanie – Polprazol PPH 40 mg
Przedawkowanie omeprazolu, składnika aktywnego Polprazolu PPH 40 mg, jest rzadkim, ale potencjalnie niebezpiecznym zdarzeniem klinicznym. Opisano przypadki przyjęcia dawek nawet do 2400 mg, co stanowi 120-krotność standardowej dawki. Najczęściej obserwowane objawy obejmują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka) oraz układu nerwowego (zawroty głowy, bóle głowy). Rzadziej występują objawy neuropsychiatryczne, takie jak apatia, depresja czy splątanie. Objawy te mają charakter przemijający i ustępują samoistnie bez trwałych następstw klinicznych. Farmakokinetyka omeprazolu pozostaje niezmieniona nawet przy znacznych dawkach, zachowując kinetykę pierwszego rzędu.
antidotum, apatia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, dawka doustna, dawka omeprazolu, depresja, dolegliwości przewodu pokarmowego, farmakokinetyka, kinetyka pierwszego rzędu, leczenie objawowe, leki przeciwwymiotne, nudności, objawy przedawkowania, objawy przemijające, obserwacja szpitalna, Polprazol PPH, przedawkowanie leku, przedawkowanie omeprazolu, splątanie, układ nerwowy, wymioty, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia świadomości, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Kac – Leczenie
Kac, będący zespołem objawów po nadmiernym spożyciu alkoholu, manifestuje się bólami głowy, nudnościami, odwodnieniem, zaburzeniami snu i dyskomfortem ogólnym, trwającymi zwykle do 24 godzin. Patofizjologia obejmuje odwodnienie spowodowane hamowaniem wazopresyny, toksyczne działanie metabolitów alkoholu oraz zmiany hormonalne. Kluczowe w terapii są nawodnienie (woda, elektrolity w napojach sportowych lub roztworach do nawadniania doustnego), odpowiednia dieta bogata w węglowodany, cysteinę, potas i witaminy (np. jajka, banany, szpinak, żywność fermentowana) oraz odpoczynek i sen. NLPZ (ibuprofen, naproksen) mogą być stosowane w celu łagodzenia bólu, jednak należy unikać paracetamolu ze względu na ryzyko hepatotoksyczności w połączeniu z alkoholem.
acetylocysteina, cysteina, elektrolity, glutation, ibuprofen, imbir, kac, kofeina, kongenery, leki przeciwwymiotne, nadużywanie alkoholu, naproksen, niesteroidowe leki przeciwzapalne, odwodnienie, ostropest plamisty, paracetamol, poziom cukru we krwi, terapia dożylna, uszkodzenie wątroby, uzależnienie od alkoholu, wazopresyna, witaminy z grupy B, zaburzenia elektrolitowe, zespół objawów - Leksykon leków
Przedawkowanie – AzitroLEK 200 mg/5 ml
Przedawkowanie azytromycyny w postaci zawiesiny doustnej AzitroLEK (100 mg/5 ml lub 200 mg/5 ml) może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych typowych dla makrolidów, ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń ze strony układu pokarmowego (silne nudności, wymioty, biegunka) oraz narządu słuchu (odwracalna utrata słuchu). Objawy te mogą skutkować zaburzeniami wodno-elektrolitowymi i wymagają szybkiej interwencji medycznej. W przypadku przedawkowania nie istnieje specyficzne antidotum, dlatego leczenie jest objawowe i podtrzymujące, obejmujące podanie węgla leczniczego w celu ograniczenia wchłaniania leku, terapię przeciwwymiotną, nawodnienie oraz kontrolę biegunki.
alkohol benzylowy, antybiotyki makrolidowe, aspartam, azytromycyna, azytromycyna dwuwodna, biegunka, funkcja nerek, funkcja wątroby, leki przeciwbiegunkowe, leki przeciwwymiotne, makrolidy, nudności, odwodnienie, równowaga elektrolitowa, siarczyny, utrata słuchu, węgiel leczniczy, wymioty, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Temozolomide Glenmark 140 mg
Temozolomid w postaci kapsułek twardych jest wskazany do leczenia nowo zdiagnozowanego glejaka wielopostaciowego oraz wznowy lub progresji glejaka złośliwego, i powinien być stosowany wyłącznie przez lekarzy doświadczonych w onkologii neurochirurgicznej. W terapii glejaka wielopostaciowego leczenie składa się z dwóch etapów: leczenia skojarzonego z radioterapią (60 Gy w 30 dawkach) oraz monoterapii. W trakcie leczenia skojarzonego temozolomid podaje się w dawce 75 mg/m² powierzchni ciała (pc.) na dobę przez 42 dni, z cotygodniową kontrolą morfologii krwi i oceną toksyczności hematologicznej i pozahematologicznej wg CTC. W przypadku toksyczności (np. granulocyty <1,5 x 10⁹/l, płytki <100 x 10⁹/l, toksyczność pozahematologiczna stopień ≥2) podawanie leku należy przerwać lub opóźnić. Po zakończeniu leczenia skojarzonego rozpoczyna się monoterapię do 6 cykli, gdzie dawka początkowa wynosi 150 mg/m² pc. przez 5 dni z 23-dniową przerwą, a w drugim cyklu można ją zwiększyć do 200 mg/m² pc., jeśli tolerancja jest dobra. Monitorowanie morfologii krwi odbywa się w 22. dniu każdego cyklu, a dawkę należy modyfikować w zależności od toksyczności (np. granulocyty <1,0 x 10⁹/l, płytki <50 x 10⁹/l, toksyczność pozahematologiczna stopień 3).
działanie toksyczne, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, granulocyty obojętnochłonne, guz mózgu, kapsułki twarde, klasyfikacja Childa, klirens leku, leczenie onkologiczne, leczenie skojarzone, leki przeciwwymiotne, łysienie, morfologia krwi, neutropenia, nudności i wymioty, przyjmowanie na czczo, radioterapia celowana, stopień toksyczności, temozolomid, toksyczność hematologiczna, toksyczność pozahematologiczna, trombocytopenia, wznowa lub progresja, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Rywastygmina – Przedawkowanie
Przedawkowanie rywastygminy prowadzi do objawów cholinergicznych, które dzielą się na muskarynowe i nikotynowe, zależnie od stopnia zatrucia. Objawy muskarynowe, typowe dla umiarkowanego zatrucia, obejmują m.in. zwężenie źrenic, bradykardię, skurcz oskrzeli, nadmierne pocenie się, nudności, wymioty, biegunkę oraz mimowolne oddawanie moczu i stolca. W cięższych przypadkach pojawiają się objawy nikotynowe, takie jak osłabienie mięśni, drgania pęczkowe, drgawki oraz zatrzymanie oddychania, które może prowadzić do zgonu. Dodatkowo, po wprowadzeniu rywastygminy do obrotu zgłaszano objawy takie jak zawroty głowy, bóle głowy, senność, stany splątania, nadciśnienie tętnicze i omamy. Przedawkowanie może wynikać także z nieprawidłowego stosowania systemów transdermalnych, np. aplikacji kilku plastrów jednocześnie.
bradykardia, drgania pęczkowe mięśni, hamowanie acetylocholinoesterazy, leki przeciwwymiotne, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, objawy cholinergiczne, objawy muskarynowe, objawy nikotynowe, okres półtrwania rywastygminy, przedawkowanie rywastygminy, siarczan atropiny, skurcz oskrzeli, stan splątania, system transdermalny, zatrucie rywastygminą, zatrzymanie oddychania, zwężenie źrenic