L-asparaginaza
L-asparaginaza to enzym stosowany w terapii przeciwnowotworowej, szczególnie w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL). Jego działanie opiera się na zdolności do hydrolizy asparaginy, aminokwasu niezbędnego dla komórek nowotworowych, które – w przeciwieństwie do komórek prawidłowych – często nie posiadają własnej asparaginosyntetazy.
Mechanizm działania L-asparaginazy polega na zmniejszeniu stężenia asparaginy w osoczu, co prowadzi do zahamowania syntezy białek w komórkach nowotworowych i w konsekwencji do ich śmierci. Komórki prawidłowe są mniej wrażliwe na niedobór asparaginy, ponieważ mogą ją samodzielnie syntetyzować.
W praktyce klinicznej stosuje się kilka preparatów L-asparaginazy, w tym natywną L-asparaginazę pochodzącą z Escherichia coli, pegylowaną L-asparaginazę (PEG-asparaginaza) oraz L-asparaginazę pochodzącą z Erwinia chrysanthemi. Różnią się one właściwościami farmakokinetycznymi, immunogennością oraz profilem działań niepożądanych.
Terapia L-asparaginazą wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, zaburzeń krzepnięcia, hepatotoksyczności, zapalenia trzustki oraz innych działań niepożądanych. Wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego, szczególnie pod kątem parametrów układu krzepnięcia, funkcji wątroby i trzustki.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Działania niepożądane
Asparagina, stosowana zarówno w preparatach do żywienia pozajelitowego (Aminoplasmal Hepa 10%), jak i w postaci enzymu L-asparaginazy (kryzantaspazy) w terapii białaczek, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. W przypadku Aminoplasmal Hepa 10% działania niepożądane, takie jak nudności i wymioty, występują niezbyt często i są często związane z samym żywieniem pozajelitowym. Natomiast L-asparaginaza wykazuje znacznie szerszy profil toksyczności, obejmujący reakcje nadwrażliwości (w tym anafilaksję), zaburzenia krzepnięcia (zmniejszenie czynników krzepnięcia, hipofibrynogenemia, wydłużenie czasu protrombinowego i częściowej tromboplastyny), co może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych. Ponadto, często obserwuje się zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hiperlipidemia, utrata masy ciała >20%), hepatotoksyczność, zapalenie trzustki oraz objawy neurologiczne (encefalopatia, afazja, omamy, napady drgawkowe). Częstość występowania tych działań jest różna, np. reakcje nadwrażliwości i zaburzenia krzepnięcia występują bardzo często, a zapalenie trzustki i niewydolność wątroby są rzadziej spotykane, lecz potencjalnie zagrażają życiu.
afazja, aminokwas, białaczka, cukrzycowa kwasica ketonowa, encefalopatia, gorączka neutropeniczna, hepatomegalia, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, hipofibrynogenemia, hipoproteinemia, kryzantaspaza, L-asparaginaza, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nefropatia moczanowa, nefrotoksyczność, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odczynowe zapalenie stawów, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, przeciwciało przeciwlekowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, stłuszczenie wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepica naczyń, zapalenie ślinianki przyusznej, zapalenie trzustki, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka cholestatyczna, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Asparaginaza – Dawkowanie i sposób podawania
Preparat Crisantaspase Porton Biopharma zawiera kryzantaspazę (L-asparaginazę z Erwinia chrysanthemi) w dawce 10 000 IU w fiolce, stosowaną w terapii przeciwnowotworowej. Standardowa dawka wynosi 25 000 IU/m² powierzchni ciała, podawana trzy razy w tygodniu (poniedziałek, środa, piątek) przez okres dwóch tygodni, co zastępuje dawkę pegaspargazy lub cykl leczenia asparaginazą. Lek może być podawany dożylnie, po rozcieńczeniu w 100 ml soli fizjologicznej i infuzji trwającej 1-2 godziny, lub domięśniowo, co jest szczególnie przydatne w warunkach ambulatoryjnych lub przy przeciwwskazaniach do podania dożylnego. Schemat dawkowania jest identyczny u dorosłych i dzieci, jednak w populacji pediatrycznej zaleca się regularne monitorowanie aktywności enzymu w celu indywidualizacji terapii.
aktywność asparaginazy, asparaginaza, charakterystyka produktu leczniczego, Crisantaspase Porton Biopharma, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, Erwinia chrysanthemi, kryzantaspaza, L-asparaginaza, leczenie ambulatoryjne, liofilizowany proszek, pegaspargaza, podanie domięśniowe, podanie dożylne, populacja pediatryczna, rekonstytucja produktu, roztwór soli fizjologicznej, terapia przeciwnowotworowa, wstrzyknięcie domięśniowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Erwinase 10 000 IU
Crisantaspase Porton Biopharma jest dostępny w postaci liofilizowanego proszku zawierającego 10 000 IU L-asparaginazy z Erwinia chrysanthemi. Standardowa dawka wynosi 25 000 IU/m² powierzchni ciała, podawana trzy razy w tygodniu (poniedziałek, środa, piątek) przez okres dwóch tygodni, co odpowiada zastąpieniu pojedynczej dawki pegaspargazy lub cyklu leczenia asparaginazą. Dawkowanie u dzieci i młodzieży jest identyczne jak u dorosłych. Lek można podawać domięśniowo po rekonstytucji lub dożylnie po dodatkowym rozcieńczeniu w 100 ml roztworu soli fizjologicznej, z infuzją trwającą 1–2 godziny. Szczegółowe procedury przygotowania leku opisane są w Charakterystyce Produktu Leczniczego (punkt 6.6).
- Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Wskazania do stosowania
Asparagina pełni kluczową rolę w farmakoterapii specjalistycznej, występując zarówno jako aminokwas w preparatach do żywienia pozajelitowego, jak i w formie enzymu L-asparaginazy (kryzantaspazy) stosowanej w onkohematologii. L-asparaginaza, szczególnie w postaci Crisantaspase Porton Biopharma (10 000 IU), jest integralnym elementem wielolekowych schematów leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na asparaginazę pochodzącą z E. coli lub jej pegylowaną formę. Enzym ten katalizuje hydrolizę L-asparaginy, niezbędnej dla komórek nowotworowych, które nie syntetyzują jej endogennie, co prowadzi do ich selektywnej eliminacji. Jednostka aktywności asparaginazy definiowana jest jako ilość enzymu hydrolizująca 1 μmol L-asparaginy na minutę w pH 8,6 i 37°C.
aminokwasy aromatyczne, aminokwasy rozgałęzione, chemioterapeutyk, cicha inaktywacja, degradacja enzymatyczna, encefalopatia wątrobowa, kryzantaspaza, L-asparagina, L-asparaginaza, leczenie onkohematologiczne, nadwrażliwość, niewydolność wątroby, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra niewydolność wątroby, pegylowana asparaginaza, podostra niewydolność wątroby, schemat wielolekowy, terapia skojarzona, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Erwinase 10 000 IU
Kryzantaspaza, enzym L-asparaginaza pochodzący z Erwinia chrysanthemi, jest stosowana głównie w terapii białaczki limfoblastycznej. Najczęstsze działania niepożądane obejmują reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy, niedociśnienie, wstrząs anafilaktyczny) oraz zaburzenia krzepnięcia krwi, manifestujące się obniżeniem stężenia antytrombiny III, białek C i S, fibrynogenu, plazminogenu oraz wydłużeniem czasu protrombinowego i częściowej tromboplastyny. Zaburzenia te mogą prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, obejmujących naczynia obwodowe, płucne i ośrodkowy układ nerwowy, z ryzykiem zgonu lub trwałych następstw. Dodatkowe czynniki ryzyka to choroba podstawowa, leczenie steroidami oraz stosowanie centralnych cewników żylnych. Większość działań niepożądanych jest odwracalna, jednak w przypadku ciężkich reakcji nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii bez możliwości jej wznowienia.
afazja, anafilaksja, antytrombina III, białaczka limfoblastyczna, białko C i S, białkomocz, cukrzycowa kwasica ketonowa, czas protrombinowy, dysfagia, encefalopatia, gorączka neutropeniczna, halucynacja, hepatomegalia, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, hipofibrynogenemia, jadłowstręt, kryzantaspaza, L-asparaginaza, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie trzustki, napad drgawkowy, nefropatia moczanowa, nefrotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, niedowład, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odczynowe zapalenie stawów, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, posocznica, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciało przeciwlekowe, reakcja nadwrażliwości, stan splątania, stłuszczenie wątroby, tachykardia, toksyczność wątrobowa, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka cholestatyczna, żylne zdarzenie zakrzepowo-zatorowe