częstość występowania
Częstość występowania (inaczej zapadalność lub częstość zachorowań) to miara epidemiologiczna określająca liczbę nowych przypadków choroby w określonej populacji w danym przedziale czasowym. Jest to jeden z podstawowych wskaźników wykorzystywanych w medycynie do oceny rozpowszechnienia chorób i planowania działań profilaktycznych.
Częstość występowania można wyrażać jako liczbę bezwzględną (np. liczba nowych przypadków cukrzycy w Polsce w ciągu roku) lub jako wskaźnik (np. liczba nowych przypadków na 100 000 mieszkańców). Wskaźnik ten pozwala na porównywanie danych między różnymi populacjami i w różnych okresach, co jest kluczowe dla badań epidemiologicznych i zdrowia publicznego.
W praktyce klinicznej znajomość częstości występowania danej choroby pomaga lekarzom w ustalaniu prawdopodobieństwa rozpoznania na podstawie objawów. Wskaźnik ten jest też istotny przy ocenie skuteczności programów profilaktycznych, gdyż ich celem jest właśnie zmniejszenie częstości występowania określonych chorób w populacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba charcota-mariego-tootha – Epidemiologia
Choroba Charcota-Mariego-Tootha (CMT) jest najczęstszą dziedziczną neuropatią obwodową o globalnej częstości występowania szacowanej na około 1 przypadek na 2500-3300 osób, co odpowiada około 2,6 miliona chorych na świecie. Epidemiologia CMT wykazuje znaczne zróżnicowanie regionalne, z chorobowością wahającą się od 9,7 do 82,3 na 100 000 mieszkańców (np. Norwegia 82,3/100 000, Serbia 9,7/100 000). Pod względem genetycznym wyróżnia się głównie typy CMT1 (demielinizacyjny, 37,5-84% przypadków, zapadalność ~15/100 000), w tym CMT1A (około 70% CMT1, 10,5/100 000) oraz CMT2 (aksonalny, 12-35,9%, zapadalność ~7/100 000). CMTX stanowi 10-20% przypadków. Różnice w rozpowszechnieniu mutacji genetycznych, takich jak duplikacja PMP22 (19,6% w Norwegii) czy mutacje w genach Cx32, MPZ i MFN2, podkreślają heterogenność choroby. Epidemiologia uwzględnia także zmienność w zależności od płci i wieku, z wyższą chorobowością u mężczyzn i wzrostem częstości w starszych grupach wiekowych (np. 19,1/100 000 u osób 75+ lat w Belgradzie).
badanie diagnostyczne, badanie epidemiologiczne, badanie kliniczne, choroba Charcota-Mariego-Tootha, chorobowość, częstość występowania, dysfagia, mutacja genetyczna, nerw ruchowy, neuropatia obwodowa dziedziczna, niedodiagnozowanie, obciążenie chorobą, polineuropatia, prawdopodobieństwo przeżycia, przewodnictwo nerwowe, wskaźnik chorobowości, zapadalność - Leksykon leków
Działania niepożądane – Otrivin Allergy (2,5 mg + 0,25 mg)/ml
Produkt leczniczy Otrivin Allergy w postaci aerozolu do nosa zawiera fenylefrynę (2,5 mg/ml) oraz dimetynden maleinian (0,25 mg/ml), dostarczając jednorazowo odpowiednio 0,3536 mg i 0,0354 mg substancji czynnych. Działania niepożądane występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), obejmując krwawienie z nosa, dyskomfort, suchość błony śluzowej oraz pieczenie w miejscu aplikacji. Objawy te mają charakter lokalny i mogą wpływać na compliance terapii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia lub stosujących leki przeciwzakrzepowe, gdzie krwawienia mogą wymagać interwencji medycznej. Surowe monitorowanie działań niepożądanych jest kluczowe dla oceny bezpieczeństwa leku.
aerozol do nosa, chlorek benzalkoniowy, compliance pacjenta, częstość występowania, dimetyndenu maleinian, dyskomfort w nosie, działanie niepożądane, farmakoterapia, fenylefryna, infekcja wtórna, klasyfikacja MedDRA, krwawienie z nosa, lek przeciwzakrzepowy, monitoring działań niepożądanych, personel medyczny, pieczenie w miejscu podania, podrażnienie śluzówki, reakcja nadwrażliwości, stosunek korzyści do ryzyka, substancja pomocnicza, suchość błony śluzowej nosa, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie układu oddechowego - Leksykon substancji czynnych
Dobezylan wapnia – Działania niepożądane
Dobezylan wapnia, stosowany m.in. w preparacie Calcium Dobesilate Hasco (250 mg), może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, które wymagają monitorowania podczas terapii. Najpoważniejszym, choć bardzo rzadkim (<1/10 000) powikłaniem hematologicznym jest agranulocytoza, charakteryzująca się znacznym spadkiem granulocytów obojętnochłonnych i zwiększonym ryzykiem infekcji. Inne działania niepożądane o nieznanej częstości to gorączka polekowa, zawroty głowy oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i biegunka. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić reakcje skórne w postaci swędzącej wysypki z rumieniem, które mogą wskazywać na nadwrażliwość na lek i wymagać konsultacji dermatologicznej.
agranulocytoza, biegunka, Calcium Dobesilate Hasco, częstość występowania, dobezylan wapnia, gorączka polekowa, granulocyt obojętnochłonny, infekcja bakteryjna i grzybicza, konsultacja dermatologiczna, morfologia krwi, nadwrażliwość na substancje, nudności, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, reakcja skórna, układ krwiotwórczy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Lipoedema – Epidemiologia
Lipoedema to przewlekła choroba tkanki tłuszczowej dotykająca około 10-11% dorosłych kobiet globalnie, charakteryzująca się nieproporcjonalnym gromadzeniem tkanki tłuszczowej w dolnych partiach ciała, z oszczędzeniem stóp i dłoni. Epidemiologia lipoedema jest trudna do precyzyjnego określenia z powodu błędnej diagnozy, braku specyficznych biomarkerów oraz niskiej świadomości wśród personelu medycznego. Częstość występowania w różnych krajach waha się od 6,5% do nawet 39%, a choroba manifestuje się najczęściej w okresach zmian hormonalnych, takich jak dojrzewanie (57-64% przypadków), ciąża i menopauza. Genetyczne podłoże potwierdzają dane wskazujące na dziedziczność w 20-60% przypadków oraz identyfikację SNP w pobliżu genu LHFPL6. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, a nowe metody, takie jak ultrasonografia z punktem odcięcia 11,7 mm grubości tkanki podskórnej czy DXA, wykazują wysoką czułość (95-96%).
badanie epidemiologiczne, badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie ultrasonograficzne, biomarker, ciąża, częstość występowania, diagnoza, dziedziczność, fizjoterapia, jakość życia, kompresjoterapia, lipodema, liposukcja, menopauza, obrzęk, obrzęk limfatyczny, okres dojrzewania, otyłość, palpacja, personel medyczny, podłoże genetyczne, przewlekły stan zapalny, rejestr medyczny, terapia przeciwzastoinowa, terapia zachowawcza, tkanka tłuszczowa, trudność diagnostyczna, ultrasonografia wysokiej rozdzielczości, wywiad medyczny, zmiana hormonalna - Leksykon chorób i schorzeń
Przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego – Epidemiologia
Przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego (PZBM) jest najczęstszą przyczyną bólu biodra i utykania u dzieci poniżej 10 roku życia, z roczną zapadalnością wahającą się od 25,1 do 177,7 przypadków na 100 000 dzieci poniżej 14 lat, zależnie od populacji. Schorzenie dotyczy głównie chłopców (stosunek 2:1) w wieku 3-10 lat, ze szczytem zachorowań między 4 a 8 rokiem życia. PZBM charakteryzuje się ostrym, nieswoistym zapaleniem błony maziowej, prowadzącym do wysięku w stawie biodrowym i typowych objawów bólowych. Występuje najczęściej jednostronnie, z przewagą zajęcia stawu prawego, a nawroty obserwuje się u 5,9-25% pacjentów. Sezonowość jest niejednoznaczna, choć niektóre badania wskazują na wzrost zachorowań wiosną. Diagnostyka opiera się na wykluczeniu septycznego zapalenia stawu biodrowego, które wymaga natychmiastowej interwencji, z wykorzystaniem kryteriów Kochera (gorączka >38,5°C, leukocytoza >12 000/mm³, OB >40 mm/h, CRP >2,0 mg/dL) oraz badań obrazowych i laboratoryjnych.
aspiracja płynu stawowego, badanie epidemiologiczne, badanie fizykalne, badanie laboratoryjne, częstość występowania, deprywacja społeczna, diagnostyka różnicowa, diagnoza wykluczająca, drażliwość, irritable hip, kryteria Kochera, leukocytoza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obustronne zajęcie stawów, przemijające zapalenie błony maziowej stawu biodrowego, roczna zapadalność, septyczne zapalenie stawu biodrowego, USG stawu biodrowego, utykanie, wysięk w stawie - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba whipple’a – Epidemiologia
Choroba Whipple’a, wywoływana przez Tropheryma whipplei, jest rzadką, ogólnoustrojową infekcją o częstości występowania od 0,3 do 9,8 przypadków na 1 milion osób w zależności od regionu (np. 9,8/milion w USA, 1-3/milion w Europie). Najczęściej diagnozowana jest u osób w wieku 40-69 lat, ze średnim wiekiem rozpoznania 49-60 lat, z tendencją do wzrostu zachorowań u pacjentów ≥65 lat (24,4-39,2/milion). Choroba dotyka głównie populację kaukaską (98%), z przewagą mężczyzn (stosunek 8-9:1), choć nowsze dane wskazują na bardziej wyrównany rozkład płci. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję zawodową na glebę i zwierzęta (rolnicy, budowlańcy), a także predyspozycje genetyczne związane z antygenami HLA-B27 (26% pacjentów) oraz HLA-DRB1*13 i DQB1*06. Nosicielstwo T. whipplei jest znacznie częstsze niż choroba, wykrywane u 0,6-11% populacji, co wskazuje na konieczność dodatkowych czynników immunologicznych do rozwoju pełnoobjawowej infekcji.
allel HLA, antybiotyk, antybiotykoterapia, antygen HLA-B27, badanie endoskopowe, badanie PCR, choroba ogólnoustrojowa, choroba reumatyczna, choroba Whipple’a, chorobowość, częstość występowania, czynnik środowiskowy, diagnoza choroby, ilościowa PCR, immunosupresja, inhibitor TNF, lek immunosupresyjny, manifestacja kliniczna, metotreksat, nawrót choroby, nosicielstwo, odporność komórkowa, test diagnostyczny, transmisja choroby, transmisja fekalno-oralna, transmisja kropelkowa, Tropheryma whipplei, zajęcie OUN, zapadalność - Leksykon chorób i schorzeń
Żyły rozsiane – Epidemiologia
Żyły rozsiane (varicose veins) stanowią powszechny problem zdrowotny, z częstością występowania w populacji ogólnej wahającą się od 10% do 30%, przy wyraźnym wzroście w grupach wiekowych 40-80 lat. Badania epidemiologiczne, takie jak Framingham, wskazują na dwuletnią zapadalność na poziomie 39,4-51,9 przypadków na 1000 osób, z najwyższą częstością u kobiet w wieku około 40 lat. Częstość występowania różni się geograficznie i etnicznie, z wyższą zapadalnością w krajach uprzemysłowionych oraz wśród Latynosów, a niższą u Azjatów. Kluczowe czynniki ryzyka obejmują wiek, płeć żeńską, ciążę, otyłość (BMI >30 zwiększa ryzyko trzykrotnie), przewlekłe zaparcia, długotrwałą pozycję stojącą oraz predyspozycje genetyczne (około 50% pacjentów ma dodatni wywiad rodzinny). Epidemiologia przewlekłej choroby żylnej (CVD) według klasyfikacji CEAP wskazuje, że u osób w średnim wieku 60 lat częstość występowania poszczególnych stadiów wynosi: C0 – 29%, C1 – 29%, C2 – 23%, C3 – 10%, C4 – 9%, C5 – 1,5%, C6 – 0,5%.
badanie duplex-doppler, badanie epidemiologiczne, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, ciśnienie żylne, częstość występowania, jakość życia, klasyfikacja CEAP, otyłość, owrzodzenie żylne, owrzodzenie żylne nóg, pień naczyniowy, pończochy uciskowe, przewlekła choroba żylna, przewlekła niewydolność żylna, przewlekły obrzęk, refluks żylny, śmiertelność wewnątrzszpitalna, teleangiektazje, ultrasonografia, zabieg chirurgiczny, zakrzepica żył powierzchownych, zmiany skórne, żyła odpiszczelowa, żyły rozsiane, żyły siatkowate - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cepasmel (608 mg + 122 mg)/5 ml
Preparat CEPASMEL w formie syropu zawiera wyciągi płynne z cebuli (Allii cepae extractum fluidum) oraz czosnku (Allii sativi extractum), które wykazują działanie bakteriostatyczne. Produkt charakteryzuje się bardzo dobrym profilem bezpieczeństwa, gdyż na podstawie dostępnych danych klinicznych oraz raportów postmarketingowych nie odnotowano dotychczas żadnych działań niepożądanych. Syrop zawiera etanol w stężeniu 4-6% (v/v), co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych grup pacjentów, jednak do tej pory nie zgłoszono działań niepożądanych związanych z obecnością alkoholu. Preparat ma postać przezroczystej lub lekko opalizującej cieczy o barwie jasnożółtej do żółtobrunatnej, z charakterystycznym zapachem i smakiem, co należy uwzględnić przy ocenie tolerancji pacjentów.
częstość występowania, działanie bakteriostatyczne, działanie niepożądane, etanol w leku, klasyfikacja układowo-narządowa, konwencja MedDRA, monitorowanie działań niepożądanych, preparat roślinny, profil bezpieczeństwa leku, raport postmarketingowy, stosunek korzyści do ryzyka, wyciąg cebulowy, wyciąg czosnkowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clindacne 10 mg/g
Clindacne w postaci żelu zawiera 10 mg klindamycyny (fosforan) na gram preparatu i może wywoływać działania niepożądane, głównie miejscowe reakcje skórne. Najczęściej obserwuje się podrażnienie skóry oraz świąd z częstością ≥1/100 do <1/10, które mają charakter przejściowy i ustępują po zakończeniu terapii lub modyfikacji dawkowania. Rzadziej (≥1/10000 do <1/1000) występują wysuszenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry, przetłuszczenie skóry oraz zapalenie mieszków włosowych, które mogą wymagać czasowego przerwania leczenia. Produkt zawiera także substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy i metylu parahydroksybenzoesan, które mogą nasilać miejscowe reakcje u pacjentów wrażliwych.
biegunka uporczywa, częstość występowania, dysfagia, fosforan klindamycyny, glikol propylenowy, klasyfikacja układów i narządów, kontaktowe zapalenie skóry, parahydroksybenzoesan metylu, podrażnienie skóry, przetłuszczenie skóry, reakcja miejscowa, reakcja skórna, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, suchość skóry, świąd, system MedDRA, wchłanianie ogólnoustrojowe, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon chorób i schorzeń
Pyoderma gangrenosum – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Pyoderma gangrenosum (PG) to rzadkie, zapalne schorzenie skóry charakteryzujące się szybkim rozwojem bolesnych, nekrotycznych owrzodzeń. Rokowanie jest generalnie korzystne, ale nieprzewidywalne i zależy od wielu czynników, takich jak wiek pacjenta, wariant choroby (wrzodziejący i pęcherzowy), obecność chorób współistniejących, zwłaszcza hematologicznych, oraz poziom białka C-reaktywnego (CRP) przy przyjęciu. Wielkość początkowej zmiany powyżej 4 cm oraz kliniczne cechy zakażenia rany również pogarszają rokowanie. Około 50% pacjentów osiąga wygojenie w ciągu roku pod wpływem leczenia prednizonem lub cyklosporyną, jednak nawroty występują u 39% chorych, a całkowita remisja bez nawrotów jest rzadka. Mechanizm patergii wymaga unikania urazów skóry, które mogą indukować nowe owrzodzenia. Śmiertelność bezpośrednio związana z PG jest rzadka, ale hospitalizacje cechują się wysoką śmiertelnością sięgającą 21,7% oraz średnim czasem pobytu wynoszącym 47 dni, co podkreśla ciężkość przebiegu choroby i ryzyko powikłań związanych z terapią immunosupresyjną i chorobami współistniejącymi.
antybiotykoterapia dożylna, białko C-reaktywne, choroba układowa, cyklosporyna, częstość występowania, gojenie ran, leczenie immunosupresyjne, metotreksat, nawrót choroby, nieswoiste zapalenie jelit, okres wolny od progresji, oporność na leczenie, patergia, prednizon, pyoderma gangrenosum, remisja, stan zapalny, steroidy, terapia biologiczna, terapia immunosupresyjna, zaburzenie hematologiczne, zakażenie rany