Właściwości farmakokinetyczne teikoplaniny

Teikoplanina, jako substancja czynna leku Teicopix dostępnego w dawkach 200 mg i 400 mg, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jej skuteczność kliniczną. Poniższa analiza przedstawia szczegółowy opis parametrów farmakokinetycznych tego antybiotyku glikopeptydowego.¹

Wchłanianie

Biodostępność teikoplaniny po domięśniowym podaniu wynosi około 90% w porównaniu z podaniem dożylnym, co świadczy o niemal całkowitej dostępności biologicznej leku przy tej drodze podania. Po sześciu codziennych iniekcjach domięśniowych w dawce 200 mg, średnie maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiąga wartość 12,1 mg/L (OS 0,9) i występuje po około 2 godzinach od podania.²

Przy podaniu dożylnym dawki nasycającej 6 mg/kg mc. 3-5 razy co 12 godzin, wartości Cmax wahają się od 60 do 70 mg/L, a stężenia minimalne (Ctrough) przewyższają zazwyczaj 10 mg/L. Kiedy stosuje się wyższą dawkę nasycającą, wynoszącą 12 mg/kg mc., podawaną dożylnie trzy razy co 12 godzin, średnie wartości Cmax i Ctrough szacuje się odpowiednio na około 100 mg/L i 20 mg/L.³

W przypadku dawki podtrzymującej 6 mg/kg mc. podawanej raz na dobę, stężenia Cmax i Ctrough wynoszą odpowiednio około 70 mg/L i 15 mg/L. Przy zwiększeniu dawki podtrzymującej do 12 mg/kg mc. raz na dobę, stężenia minimalne Ctrough osiągają wartości od 18 do 30 mg/L.⁴

Należy zaznaczyć, że teikoplanina nie wchłania się z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że po doustnym podaniu pojedynczej dawki 250 mg lub 500 mg, lek nie jest wykrywalny ani w surowicy, ani w moczu. Jedynie w kale stwierdza się obecność niezmienionej substancji, która stanowi około 45% podanej dawki.⁵

Dystrybucja

Wiązanie z białkami surowicy krwi ludzkiej dla teikoplaniny waha się w zakresie od 87,6% do 90,8%, przy czym wartość ta nie zależy od stężenia leku. Głównym białkiem wiążącym teikoplaninę jest albumina surowicy. Istotnym jest fakt, że lek nie jest transportowany przez krwinki czerwone.⁶

Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym (Vss) dla teikoplaniny zawiera się w przedziale od 0,7 do 1,4 mL/kg mc. Najwyższe wartości Vss obserwowano w badaniach, w których okres pobierania próbek przekraczał 8 dni.⁷

Teikoplanina wykazuje selektywną dystrybucję tkankową. Najwyższe stężenia osiąga w tkankach płuc, mięśnia sercowego oraz kości, gdzie stosunek stężenia w tkance do stężenia w surowicy przekracza 1. W płynie pęcherzy, mazi stawowej i płynie otrzewnowym stosunek ten wynosi od 0,5 do 1. Eliminacja leku z płynu otrzewnowego przebiega z tą samą szybkością co z surowicy. W płynie opłucnowym i podskórnej tkance tłuszczowej stosunek stężenia tkankowego do surowiczego wynosi od 0,2 do 0,5.⁸

Istotną klinicznie właściwością teikoplaniny jest jej ograniczona penetracja do ośrodkowego układu nerwowego – lek nie przenika łatwo do płynu mózgowo-rdzeniowego.⁹

Metabolizm

Teikoplanina charakteryzuje się minimalnym metabolizmem w organizmie. W osoczu i moczu zidentyfikowano głównie substancję w postaci niezmienionej. Istnieją dwa metabolity, które prawdopodobnie powstają w procesie hydroksylacji i stanowią jedynie 2-3% podanej dawki.¹⁰

Wydalanie

Droga wydalania teikoplaniny to przede wszystkim wydalanie nerkowe. W ciągu 16 dni od podania dawki około 80% leku w postaci niezmienionej jest wydalane przez nerki. Jedynie 2,7% podanej dawki wydalane jest z kałem (poprzez żółć) w ciągu 8 dni po podaniu.¹¹

Okres półtrwania teikoplaniny w fazie eliminacji, określony w badaniach z czasem pobierania próbek krwi wynoszącym od 8 do 35 dni, zawiera się w zakresie od 100 do 170 godzin, co świadczy o jej długotrwałym utrzymywaniu się w organizmie.¹²

Klirens całkowity teikoplaniny jest niski i wynosi od 10 do 14 mL/h/kg mc., przy klirensu nerkowym w zakresie od 8 do 12 mL/h/kg mc. Dane te potwierdzają, że lek jest wydalany głównie przez nerki.¹³

Liniowość farmakokinetyki

Teikoplanina wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek od 2 do 25 mg/kg mc., co oznacza, że wzrost lub spadek dawki powoduje proporcjonalną zmianę stężenia leku w surowicy.¹⁴

Właściwości w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Ponieważ teikoplanina jest wydalana głównie przez nerki, jej eliminacja zmniejsza się proporcjonalnie do stopnia zaburzenia czynności nerek. Całkowity klirens nerkowy teikoplaniny jest bezpośrednio zależny od klirensu kreatyniny.¹⁵

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku farmakokinetyka teikoplaniny nie ulega istotnym zmianom w porównaniu z młodszymi dorosłymi, chyba że występują zaburzenia czynności nerek, które mogą wpływać na profil farmakokinetyczny leku.¹⁶

Dzieci i młodzież

U dzieci obserwuje się istotne różnice farmakokinetyczne w porównaniu z dorosłymi pacjentami. Klirens całkowity jest zwiększony – wynosi 15,8 mL/h/kg mc. u noworodków oraz 14,8 mL/h/kg mc. u dzieci w średnim wieku 8 lat. Okres półtrwania w fazie eliminacji jest znacząco krótszy w tej grupie pacjentów i wynosi 40 godzin u noworodków oraz 58 godzin u dzieci w wieku 8 lat.¹⁷