Specjalne ostrzeżenia
Teicopix

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania teikoplaniny

Teikoplanina jest antybiotykiem glikopeptydowym przeznaczonym do leczenia zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie. Ze względu na potencjalne zagrożenia związane z jej stosowaniem, konieczne jest zachowanie szczególnych środków ostrożności podczas terapii tym lekiem¹.

Przeciwwskazania do podawania dokomorowego

Teikoplaniny nie należy podawać dokomorowo ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych².

Reakcje nadwrażliwości

Po zastosowaniu teikoplaniny zgłaszano ciężkie, zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości, które w niektórych przypadkach prowadziły do zgonu pacjenta (np. wstrząs anafilaktyczny). W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów reakcji nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiednich działań ratunkowych³.

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z nadwrażliwością na wankomycynę ze względu na możliwość wystąpienia nadwrażliwości krzyżowej, która może prowadzić nawet do wstrząsu anafilaktycznego zakończonego zgonem. Warto jednak podkreślić, że stwierdzone w wywiadzie wystąpienie „zespołu czerwonego człowieka” po podaniu wankomycyny nie stanowi przeciwwskazania do stosowania teikoplaniny⁴.

Reakcje związane z infuzją

Rzadko obserwowano „zespół czerwonego człowieka” (red man syndrome) – zespół objawów obejmujących świąd, pokrzywkę, rumień, obrzęk naczynioruchowy, tachykardię, niedociśnienie tętnicze i duszność. Reakcje te mogą wystąpić nawet podczas podawania pierwszej dawki leku. W przypadku ich wystąpienia zaleca się zatrzymanie lub spowolnienie infuzji, co często skutecznie przerywa rozwój tych reakcji⁵.

W celu ograniczenia ryzyka wystąpienia reakcji związanych z infuzją, zaleca się podawanie dawki dobowej nie we wstrzyknięciu dożylnym (bolus), lecz w 30-minutowej infuzji⁶.

Ciężkie reakcje pęcherzowe

Podczas stosowania teikoplaniny notowano zagrażające życiu lub nawet prowadzące do zgonu reakcje skórne w postaci zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN). Jeśli wystąpią podmiotowe lub przedmiotowe objawy SJS lub TEN, takie jak postępująca wysypka, często z powstawaniem pęcherzy lub zmianami na błonach śluzowych, leczenie teikoplaniną należy natychmiast przerwać⁷.

Zakres działania przeciwbakteryjnego

Teikoplanina charakteryzuje się ograniczonym zakresem działania przeciwbakteryjnego, skierowanym głównie przeciwko bakteriom Gram-dodatnim. Z tego względu nie jest odpowiednia do monoterapii niektórych rodzajów zakażeń, chyba że patogen został już zidentyfikowany i potwierdzono jego wrażliwość na ten antybiotyk lub istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że zakażenie jest wywołane przez drobnoustroje wrażliwe na teikoplaninę⁸.

Przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu teikoplaniny należy wziąć pod uwagę spektrum jej działania przeciwbakteryjnego, profil bezpieczeństwa oraz przydatność standardowego leczenia przeciwbakteryjnego u danego pacjenta. Przewiduje się, że w większości przypadków teikoplanina będzie stosowana w leczeniu ciężkich zakażeń u pacjentów, u których standardowe postępowanie przeciwbakteryjne zostało uznane za nieodpowiednie⁹.

Małopłytkowość

W trakcie terapii teikoplaniną obserwowano przypadki małopłytkowości, dlatego zaleca się okresowe wykonywanie badań hematologicznych, w tym pełnej morfologii krwi¹⁰.

Nefrotoksyczność

U pacjentów leczonych teikoplaniną zgłaszano przypadki nefrotoksyczności i niewydolności nerek. Szczególnej obserwacji należy poddać następujące grupy pacjentów:¹¹

• pacjentów z niewydolnością nerek
• pacjentów otrzymujących duże dawki nasycające teikoplaniny
• pacjentów otrzymujących teikoplaninę w skojarzeniu lub kolejno z innymi produktami leczniczymi o znanym działaniu nefrotoksycznym (np. aminoglikozydy, kolistyna, amfoterycyna B, cyklosporyna i cisplatyna)

Ponieważ teikoplanina jest wydalana głównie przez nerki, u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania¹².

Ototoksyczność

Podobnie jak w przypadku innych glikopeptydów, u pacjentów leczonych teikoplaniną obserwowano ototoksyczność objawiającą się głuchotą i szumami usznymi¹³.

Pacjenci, u których podczas terapii teikoplaniną wystąpią przedmiotowe i podmiotowe objawy zaburzeń słuchu lub uszkodzenia ucha wewnętrznego, wymagają dokładnej oceny i monitorowania. Jest to szczególnie ważne podczas długotrwałego leczenia oraz u osób z niewydolnością nerek¹⁴.

Szczególnej kontroli należy poddać pacjentów otrzymujących teikoplaninę w skojarzeniu lub kolejno z innymi produktami leczniczymi o znanym działaniu nefrotoksycznym, neurotoksycznym i/lub ototoksycznym, takimi jak:¹⁵

• aminoglikozydy – antybiotyki o silnym działaniu nefro- i ototoksycznym
• kolistyna – antybiotyk polipeptydowy stosowany w ciężkich infekcjach
• amfoterycyna B – lek przeciwgrzybiczy
• cyklosporyna – lek immunosupresyjny
• cisplatyna – lek przeciwnowotworowy
• furosemid i kwas etakrynowy – leki moczopędne

W przypadku pogorszenia słuchu u pacjentów otrzymujących wymienione leki należy ponownie ocenić korzyści z zastosowania teikoplaniny. U takich pacjentów zaleca się regularne wykonywanie badań hematologicznych oraz badań czynności wątroby i nerek¹⁶.

Nadkażenie

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, długotrwałe stosowanie teikoplaniny może prowadzić do nadmiernego rozwoju niewrażliwych drobnoustrojów, co skutkuje nadkażeniem. W przypadku wystąpienia nadkażenia w trakcie leczenia, należy wdrożyć odpowiednie działania terapeutyczne¹⁷.

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Teicopix 200 mg i 400 mg zawiera 9,45 mg sodu na fiolkę, co odpowiada 0,47% maksymalnej zalecanej przez WHO dziennej dawki sodu wynoszącej 2 g dla osoby dorosłej¹⁸.