Właściwości farmakokinetyczne cyprofloksacyny

Cyprofloksacyna, będąca składnikiem aktywnym produktu leczniczego Proxacin, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, obejmującym proces wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych cyprofloksacyny w oparciu o dostępne dane kliniczne.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym cyprofloksacyna w tabletkach wchłania się szybko i w znacznym stopniu, głównie w jelicie cienkim. Maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) osiągane są po upływie 1-2 godzin od podania. Po zastosowaniu pojedynczych dawek w zakresie 100-750 mg uzyskuje się zależne od dawki maksymalne stężenia w osoczu wynoszące od 0,56 do 3,7 mg/l. Co istotne, stężenia cyprofloksacyny w osoczu wzrastają proporcjonalnie do podanej dawki w zakresie do 1000 mg. Całkowita dostępność biologiczna leku po podaniu doustnym wynosi około 70-80%.²

Istnieje porównywalność parametrów farmakokinetycznych przy różnych drogach podania – po doustnym podawaniu 500 mg co 12 godzin, pole pod krzywą stężenia w osoczu w zależności od czasu (AUC) jest analogiczne do uzyskanego po dożylnym podawaniu 400 mg cyprofloksacyny w 60-minutowym wlewie co 12 godzin.³

Dystrybucja

Cyprofloksacyna charakteryzuje się niewielkim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym 20-30%. W osoczu występuje głównie w postaci niezjonizowanej. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji w stanie równowagi, wynoszącą 2-3 l/kg masy ciała, co wskazuje na dobrą penetrację tkankową.⁴

Szczególnie istotna jest zdolność cyprofloksacyny do osiągania wysokich stężeń w różnych tkankach, takich jak:

• płuca (płyn nabłonkowy, makrofagi pęcherzykowe, tkanka biopsyjna)
• zatoki
• zmiany zapalne (płyn w pęcherzach indukowanych kantarydyną)
• układ moczowo-płciowy (mocz, gruczoł krokowy, endometrium)

W wymienionych tkankach całkowite stężenia cyprofloksacyny przekraczają stężenia osiągane w osoczu, co ma istotne znaczenie kliniczne w leczeniu zakażeń zlokalizowanych w tych narządach.⁵

Metabolizm

Cyprofloksacyna podlega procesom metabolicznym, w wyniku których powstają cztery główne metabolity:

1. Deetylenocyprofloksacyna (M1)
2. Sulfocyprofloksacyna (M2)
3. Oksocyprofloksacyna (M3)
4. Formylocyprofloksacyna (M4)

Wszystkie zidentyfikowane metabolity wykazują działanie przeciwbakteryjne in vitro, jednak ich aktywność jest słabsza w porównaniu ze związkiem macierzystym. Warto zauważyć, że cyprofloksacyna wykazuje umiarkowane działanie hamujące wobec izoenzymów 1A2 układu cytochromu P450 (CYP 450), co może mieć znaczenie w kontekście interakcji lekowych.⁶

Wydalanie

Cyprofloksacyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej, zarówno przez nerki, jak i, w mniejszym stopniu, z kałem. Okres półtrwania w surowicy w fazie eliminacji u pacjentów z prawidłową czynnością nerek wynosi około 4-7 godzin.⁷

Klirens nerkowy cyprofloksacyny wynosi od 180 do 300 ml/kg/h, podczas gdy całkowity klirens osiąga wartości od 480 do 600 ml/kg/h. Mechanizm eliminacji nerkowej obejmuje zarówno przesączanie kłębuszkowe, jak i aktywne wydzielanie kanalikowowe. W przypadku ciężkiego zaburzenia czynności nerek obserwuje się znaczące wydłużenie okresu półtrwania cyprofloksacyny, które może sięgać nawet 12 godzin.⁸

Klirens pozanerkowy cyprofloksacyny wynika głównie z aktywnego wydzielania jelitowego oraz przemian metabolicznych. Około 1% dawki jest wydzielane drogą żółciową. Charakterystyczną cechą farmakokinetyki leku jest występowanie w dużych stężeniach w żółci.⁹

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Dane farmakokinetyczne dotyczące cyprofloksacyny w populacji pediatrycznej są ograniczone. Dostępne informacje wskazują, że u dzieci powyżej pierwszego roku życia parametry farmakokinetyczne takie jak Cmax i AUC nie wykazują zależności od wieku. Ponadto, nawet przy wielokrotnym podawaniu (w dawce 10 mg/kg masy ciała trzy razy na dobę), nie obserwowano zauważalnego zwiększenia wartości tych parametrów.¹⁰

W badaniach przeprowadzonych u dzieci z ciężką posocznicą, po 1-godzinnej infuzji dożylnej w dawce 10 mg/kg masy ciała, wartość Cmax wynosiła:

• 6,1 mg/l (przedział 4,6-8,3 mg/l) u dzieci poniżej 1 roku życia
• 7,2 mg/l (przedział 4,7-11,8 mg/l) u dzieci w wieku od 1 do 5 lat

Wartości AUC w tych grupach wiekowych wynosiły odpowiednio:

• 17,4 mg·h/l (przedział 11,8-32,0 mg·h/l) u dzieci poniżej 1 roku życia
• 16,5 mg·h/l (przedział 11,0-23,8 mg·h/l) u dzieci w wieku od 1 do 5 lat

Wartości te mieszczą się w zakresie parametrów farmakokinetycznych opisywanych dla osób dorosłych otrzymujących cyprofloksacynę w dawkach terapeutycznych. Na podstawie populacyjnej analizy farmakokinetycznej u pacjentów pediatrycznych z różnymi zakażeniami, przewidywany średni okres półtrwania u dzieci wynosi około 4-5 godzin. Biodostępność cyprofloksacyny podawanej w postaci zawiesiny doustnej szacuje się w zakresie od 50 do 80%.¹¹